تازه ګانی

logo

بلقیس روشن: زما پروړاندې د تاو تریخوالي لامل، د سولې وزارت کارکوونکې شکیبا صافي ده

کابل ـ ۱۳۹۹ ـ زمري ۱۹

په ولسي جرګه کې د فراه د خلکو استازې بلقیس روشن د سولې مشورتي جرګې په لومړۍ ورځ کله چې ولسمشر غني وینا کوله، د سپینې ټوټې چې پکې لیکل شوي وو: «وحشي طالبانو ته باج ورکول، ملي خیانت دی»؛ د اعتراض په ډول پورته شوه او له دې سره سم، د یوې ښځې لخوا له تاوتریخوالي سره مخ شوه.

اغلې روشن پیک خبریال سره د خبرو پرمهال وايي چې د اعتراض په ډول یې غوښتل مجلس پرېږدي؛ خو نا څاپه د یوې ښځې لخوا له تاوتریخوالي سره مخ شوه.

اغلې روشن په داسې حال کې چې باور لري، دغه ښځه د همدې کار (اعتراض مخنیوي) لپاره ګومارل شوې وه، وايي:

«دغه ښځه، د سولې په چارو کې د دولت وزارت اداري برخې څلورم بست کارکوونکې شکیبا صافي ده».

د سولې په چارو کې د دولت وزارت یوې معتبرې سرچینې هم ویلي چې شکیبا صافي د دغه وزارت کارکوونکې ده او د مشورتي لویې جرګې د ترتیب او تنظیم په برخه کې ګومارل شوې وه.

خو د دغه وزارت ویانده ناجیه انوري د پیک خبریال د پرلپسې اړیکو سره، په دې اړه ځواب ویلو ته حاضره نشوه.

په همدې حال کې، ولسي جرګې د یوې اعلامیې په خپرولوسره، د خلکو د استازې پروړاندې د دغې ښځې چلند، د ملت کورته سپکاوی بللی او د اغلې روشن د حیثیت اعاده کولو غوښتنه یې کړې.

دغه راز، د افغانستان د بشري حقونو خپلواک کمېسیون هم، د خلکو د استازې بلقیس روشن پروړاندې ترسره شوی عمل، د وینا ازادۍ، بشري حقونو او د هېواد اساسي قانون ارزښتونو نقض بللی او محکمې ته یې د دغه تاوتریخوالي او سرغړونې عامل را کاږلو غوښتنه کړې.

د ټولنیزو رسنیو ځینو کاروونکو هم لوی څارنوالۍ ته د اغلې شکیبا د معرفي کولو غوښتنه کړې؛ خو د لوی څارنوالۍ ویاند جمشید رسولي وايي چې دغه بنسټ په رخصتۍ دی او په دې اړه معلومات نه لري.

له دې وړاندې هم د ټولنیزو شبکو ځینو کاروونکو له اغلې روشن سره د یوې ښځې فزیکي چلند ویډیو ګانې او عکس په خپرولوسره، لیکلي  چې دغه ښځه د جمهوري ریاست ساتنې عمومي ریاست کارکوونکې ده.

خو د ارګ جمهوري ریاست ساتنې عمومي رییس ریاض ارین، دغه موضوع ناسمه بللې او د پیک له خبریال سره یې په اړیکه کې ویلي چې دغه ښځه د (پي پي اس) ریاست کارکوونکې نه ده.

خبریاله: فخریه رادفر

..

د طالبانو سلفي، د ویاندویانو فوتو شاپ

کابل ۱۳۹۹ – د زمري ۵

د بدخشان شورابک برېښنا بند کې د طالبانو انځورونه فوتو شاپ نه دي.

په دې وروستیو کې وسله والو طالبانو د بدخشان ولایت شورابک بند کې یاد ګاري انځورونه اخیستي او په ټولنیزو شبکو کې یې خپاره کړي دي.

د بدخشان ولایت سیمه ییزو چارواکو هغه جعلي بللي دي.

د بدخشان والي ویاند نیک محمد نظري پر خپله فیسبوک پاڼه کې لیکلي چې دغه انځورونه فوتو شاپ دي او په دغه سیمه کې هېڅ وسله وال طالبان نشته.

ښاغلي نظري دغه راز د پیک خبریال ته د ټیلیفوني اړیکې په ترڅ کې وايي:

«له دې امله چې امنیتي ځواکونه دغې سیمې ته نږدې دي، زموږ باورونه همدا دي چې انځور فوتو شاپ دی».

حتی ځینو سیمه ییزو خبریالانو هم د شورابک بند کې د طالبانو انځورونه جعلي او فوتو شاپ بللي دي.

بدخشان ولایت کې سیمه ییز خبریال سیمع الله سیحون، لیکلي:

«څو شیبې مخکې د شورابک بند ته تللی وم، هېڅ سمنټي ستن (پایه) چېرې د انځور ترشا راوړل شوې، نشته».

خو د پیک حقیقت موندنې ښيي چې دغه انځورونه له کومې لاسوهنې یا فتوشاپ کارونې او یا هم نورو پرمختللو وسایلو پرته، اصلي او واقعي انځورونه دي.

د فیسبوک ټولنیزې شبکې یو شمېر کاروونکو هم د موضوع پر واقعیت ټینګار کړی او ادعا یې کړې چې طالبان کله ناکله په دغه سیمه کې ګرځي.

د احمد شهیر په نوم یوه کاروونکي د طالبانو د دغه انځور د جعلي بلل کېدو په په غبرګون کې لیکلي:

«په خواشینۍ سره د حکومت ویاندویان، د خلکو سترګو ته د خاورو له پاشلو پرته بل کار نه لري».

هغه څه چې د رسنیو برخې ځینو پوهانو هم، هغه ناسم بللي دي.

د نی څار ډلې مسؤول نصیر احمد نوري پردې باور دی چې د حکومت ډیری ویاندویان، خلکو او رسنیو ته سرچپه (وارونه) او ناسم معلومات ورکوي او نه غواړي خلکو ته رېښتیا ووايي.

د بدخشان ولایت شورابک ولسوالۍ برېښنا بند جوړولو چارې د المان هېواد پراختیايي بانک د ۳۱.۸ میلیون یورو مرستې سره، په ۱۳۹۴ لمریز کال کې پیل شوی چې تراوسه یې چارې نه دي بشپړې شوې.

خبریال: عبدالمطلب فراجي

..

د کابل ښاروال چترۍ وال، «عادي وګړی» نه دی

کابل ـ ۲۴ غویي ۱۳۹۹

هغه شخص چې کابل ښار کې له نانوايي ګانو  څخه د لیدنې پرمهال د کابل ښاروال پر سرچترۍ نیسي؛ عادي وګړی نه، بلکې د کابل ښاروال یاور او سکرټر دی.

له  تېرو دوه اوونیو راهیسې چې په ټولنیزو شبکو او رسنیو کې د کابل ښاروال پر سر د چترۍ لرونکي کس کیسه لاس په لاس کېږي، د سمو او ناسمو کنایو په خواکې، د یوشمېر حقوقي او مدني فعالانو، کاروونکو او دولتي مسؤولینو او حتی د ښاروال کورنۍ له بېلابېلو غبرګونونو سره مخ شوې.

کیسه له هغه ځایه پيل شوه کله چې په ښار کې د ښاروال د ګرځېدو او له یوې نانوايي څخه د لیدنې پرمهال د  ښاروال پر سر د یو کس لخوا د چترۍ نیولو ویډیو یې خپره  شوه.

په ټولنیزو شبکو، فیسبوک، ټویټر اوانستاګرام ځینو کاروونکو  او فعالانو د دغې صحنې د کارتون، انځور او ویډیو په  خپرولوسره، د کابل ښاروال په اړه ښه  او بد نظرونه  وړاندې کړل.

د حقوقي مسایلو کار پوه  او د پوهنتون  استاد محمد قاسم رحماني په  خپله فیسبوک پاڼه کې د افغانستان د جزا کود ۴۱۶ مادې ته  په اشارې سره، لیکلي:«اوس  به ولیدل  شي چې عمري عدالت څرنګه  تطبیق  کېږي».

د  افغانستان دجزا کود په ۴۱۶ ماده  کې راغلي:

« که چېرې د عامه خدمتونو مؤظف، تر اثر لاندې کارکوونکی یا نور مؤظفین د رسمي وخت په دننه کې په شخصي کار وګماري یا یې د رسمي دندې له ساحې څخه بهر توظیف کړي یا له قانوني مجوز پرته د  هغوی ټول یا یوه برخه اجرت ورنکړي،  له پېنځو زرو تر دېرشو  زرو افغانیو پورې په نغدي جزا محکوميږي».

په ټولنیزو شبکو  کې ځینې حقوقي او مدني فعالانو حتی ادعا کړې چې له دا ډول نقد و نظراو نظرونو سره  یې د کابل ښاروال کورنۍ لخوا لفظي ګواښل شوي دي.

شاعر  اولیکوال نجیب بارور په خپله فیسبوک پاڼه  کې لیکلي چې د یوې انتقادي لیکنې په اړه یې، د کابل ښاروال داوود  سلطان زوی د ښځې زهرې یوسفي لخوا د  «حساب په تصفیې» ګواښل شوی.

سره له دې چې د ښاغلي بارور په وینا، په دغه غبرګون کې نه ده په ډاګه شوې د حساب تصفیې موخه څه ده؛ خو له دې وړاندې، مېرمن زهرې یوسفي ته اړوند فیسبوک پاڼه کې د هېواد ځینو سیاسي څېروته په کنایې سره ویل شوي چې د ښاغلي سلطان زوی  پر سر د چترۍ نیول، له ځانګړي «برند» ساعت او جامو بدتره نه دي.

هغه لیکنه چې د اغلې یوسفي له پاڼې یې عکس اخیستل شوی، هغوی چې د کابل ښاروال پر دغه کار نیوکه کړې،د اوباش، لنډغر او توطیه ګرو خطاب ورته شوی.

له زیاتو هڅو سره، د دغې لیکنې د اصل اوجعل په اړه د اغلې یوسفي د مستقیم نظر په  ترلاسه کولو بریالي نشو.

خو هغه څه چې د دغې ویډیو په  اړه یې د ځینو خلکو او کاروونکو تندې نیوکې راپارولې؛ دا دي چې کابل  ښاروال ولې یو کس ځان لپاره د چترۍ ګرځولو هغه هم د خلکو پروړاندې ګوماري؟

سره له دې چې د کابل ښاروالۍ مسؤولینو د دغه شخص د هویت له افشا کولو ډه ډه  کړې او ویلي یې دي چې یوه عادي وګړي د مهربانۍ له مخې، د  ښاروال پر سر چترۍ نیولې؛ خو د کابل ښاروالۍ د ننه رسمي سرچینو څخه د پیک حقیقت سنج موندنې ښيي چې چترۍ ګرځوونکی شخص، عادي وګړی نه، بلکې د ښاغلي سلطان زوی یاور چې احمدزی تخلص کوي او وروستیو یوه  دوه  میاشتو  کې ګومارل شوی دی.

د ځینو حقوق پوهانو په باور، دغه  عمل که چېرې د شخصي مقصد  په  موخه د دندې له صلاحیت څخه ناوړه ګټنه ثابته  شي، د هېواد د نافذه قوانینو له مخې، جرم  دی او د جزا په کد کې د ترسره کوونکي لپاره یې دېرش زره نغدي جریمې حکم شوی.

خو  د کابل ښاروالۍ ویانده نرګس مومند د چترۍ لرونکي شخص په اړه ځان تېرولو سره وايي:

«اوس چې هرڅوک دي، که عادي وګړی دی یا د ښاروالۍ کارکوونکی، لطف او مهرباني یې کړې…».

  خو دغه لطف  او مهرباني نه یوازې د ښاروالۍ په عالي مقام کې، بلکې د کابل ښار په ځینو برخو کې هم لیدل شوې ده. د کابل ښاروال د چترۍ له کیسې دوه درې ورځې وروسته، په فیسبوک کې داسې عکسونه لاس په لاس شول، چې پکې نارنجي پوشه کارکوونکی په داسې حال کې چې چترۍ یې په لاس او یوه دریشي کړي شخص پسې چې ویل کېږي د  اوومې ناحیې رییس دی، روان دی.

د کابل ښاروالۍ مسؤولینو د اوومې ناحیې رییس پروړاندې د کاروونکو د نیوکوپه اړه څه نه دي ویلي.

په همدې حال کې د حقوقي او مدني مسایلو ځینې شنوونکي پر دې باور دي چې له کارکوونکو او لاس  لاندې کسانو څخه د مسؤولینو او چارواکو شخصي ګټنه، د بشري او حقوقي موازینو خلاف ده او په  داسې یوه ټولنه کې چې هره  ورځ په سیاسي او اقتصادي کړکېچ سره مخ ده، باید د دغه فرهنګ د رواجولو مخنیوی وشي.

خبریال: عبدالمطلب فراجي

..

په روزنیزو بنسټونو کې حضوري فعالیت بند شو

کابل ـ ۲۸ کب ۱۳۹۸

د افغانستان حکومت اعلام وکړ چې ټول روزنیز بنسټونه( ښوونځي، پوهنتونونه، کورسونه او  وړکتونونه) دکرونا ویروس د خپرېدو له امله، تر یوې میاشتې رخصت دي.

د ولسمشر ویاند صدیق صدیقي د کب په ۲۴ د شنبې په ورځ په خپله ټویټر پاڼه کې لیکلي چې دغه ګام د عامې روغتیا، لوړو زده کړو او اطلاعاتو او فرهنګ وزارت په ګډ وړاندیز او  جمهوري  ریاست په منظورۍ دکرونا ویروس د خپرېدو د مخنیوي په موخه شوی.

بل پلو، د کورنیو چارو وزارت هم د کب په ۲۸ چهار شنبې په ورځ د یوې ابلاغیې په خپرولو سره، ټولو ورزشي، تفریحي ځایونو، هوټلونو، حمامونو، لمبوځایونو او نورو محلونو ته چې دخلکو د راټولېدو لامل کېږي، لارښوونه کړې چې د بلې ابلاغیې د خپرېدو تروخته، خپل فعالیتونه د کرونا وېروس څخه د خوندیتوب په موخه بند کړي.

دغه اعلامیه کې د کورنیو چارو وزارت ټینګار کړی چې: «پولیس به د کابل ښاروالۍ په همکارۍ، سرغړونوکې سره قانوني چلند وکړي».

هغه امر او اجبار چې په ټول هېواد کې یې ډېری ټولنیز رسمي اوغیر رسمي فعالیتونه ګډ وډ کړي دي.

په همدې حال کې، یو شمېر ښوونیزوبنسټونو د دغه کار هرکلی کړی او ځینو بیا بابېځه ګڼلي او د ابلاغیې له خپرېدو وروسته یې هم ورځنیو فعالیتونو ته دوام ورکړی؛ خو اوس د مسؤولینو له څارنې او د پیک خبریال له مشاهدې وروسته بند شوي دي.

په کابل ښار کې یوه غټ خصوصي پوهنتون دکب  په ۲۵ د یکشنبې په ورځ، د  حکومت  د ابلاغیې  له خپرېدو یوه ورځ وروسته، په داسې حال کې چې  سلګونه  محصلین په زده کړو بوخت او یا هم د  پوهنتون  په انګړ کې وو؛  د ورتګ دروازې ساتونکو او د  پوهنتون مسؤولینو د  پیک خبریال  کمرې ته د ننوتلو  او خبرو اجازه ورنه  کړه.

د دغه پوهنتون یو محصل سعید د  پيک خبریال ته وايي چې د پوهنتون مسؤلین د لوړو زده کړو وزارت سره  بحث کوي، څو فعالیتونوته  یې دوام ورکړي.

خو د لوړو زده کړووزارت  مرستیال حنیف فرزان وايي چې د مګړۍ په ټول هېواد کې هېڅ دولتي او خصوصي پوهنتون حضوري فعالیت نه لري او په  ځینو پوهنتونونو کې د انلاین زده کړې  زمینې د برابرولو هڅې  روانې دي.

ځینې روزنیز بنسټونه، د دغه  ملي او روغتیايي امر په  رعایت کولو او  حضوري ډول  د فعالیتونو بندولو سره،  پردې  باور دي چې د دغه ګواښ پروړاندې د انټرنټ له لارې د انلاین  فرصت  له  برابرولو سره مقابله وکړي او له  لرې روزنیزو فعالیتونو ته دوام ورکړي.

کابل ښار کې د یوه خصوصي پوهنتون رییس کمال الدین  حامد وايي:

«استادانو ته مو لارښوونه کړې چې درسي مواد د سافټ  وېر په توګه چمتو کړي او محصلینو ته انلاین  تدریس وکړي».

څرنګه چې پرون د هېواد ولسمشر هم  د تصویري پیغام  له  لارې د هرات  ولایت سیمه  ییزو مسؤولینو (په هېواد کې د کرونا  ګواښ له امله د زیانمن ولایت په توګه) ټینګار  کړی چې  محصلینو  ته د انلاین  زده کړې زمینه برابره  کړي.

دغه  تدابیر په  خلکو کې د کرونا ویروس د وقایې او مخنیوي په  موخه، د پراخېدو په  حال کې دي چې د « کرونا وېروس» نه یوازې افغانستان بلکې سیمې او  نړۍ  کې هم  کې  د  جدي او  خطرناک ګواښ په  توګه، پېژندل شوی او د  مقابلې لپاره  یې جدي وقایوي تدابیر تر  لاس لاندې نیول  شوي دي.

د  نړیوال روغتیايي سازمان د معلوماتو له مخې، د کب ۲۶ دوشنبې تر ورځې د نړۍ ۱۵۸ هېوادونو کې په کرونا ویروس د اخته  کسانو شمېر ۱۷۳ زر او ۱۵۰ تنو ته رسېده  او نږدې اووه زره تنو په دغه ویروس باندې د اخته  کېدو له امله  خپل ژوند له لاسه ورکړی.د چین هيواد په  دغه ویروس باندې دنږدې  ۹۰ زره تنه  د اخته کېدو او له درې زره تنو مړینې سره،  په نړۍ کې دکرونا ویروس  باندې د اخته کسانو او قربانیانو په سرکې دی.

ایټالیا د ۲۵ زره کم کسانو په  اخته  کېدو او  له  زرو زیاتو کسانو مړینې سره، دویم ځایګي او  ایران د ۱۵ زره  اخته  کسانو په  اخته  کېدو او ۹۰۰ تنو  مړینې سره، د کرونا ویروس د اخته  کېدو له امله درېیم لوی هېواد دی چې تراوسه یې قرباني ورکړې ده.

د افغانستان د عامې روغتیا وزارت اعلام  کړی چې تراوسه د هېواد په  اووه ولایتونو کې د کرونا ویروس ۲۲  مثبتې پېښې په نښه  او  قرنطین شوې؛  خو له  نیکمرغه تراوسه هېڅ یو  وګړی په هېواد کې د ننه پردغې ناروغۍ د  اخته  کېدو له امله، نه  دی  مړشوی.  خو د کډوالو او راستنېدونکو  چارووزارت په دې وروستیوکې په ایران کې د لسو هېوادوالو د مړینې خبر ورکړی.

د  هېواد د عامې روغتیا وزارت مسؤولینو هم، د دغه ویروس د  خپرېدو یو عامل « له ګاونډي  ایران څخه د زیات شمېر کډوالو راستنېدل» بللي دي.

د راپورونو له  مخې،  هره ورځ له ایران  څخه ۱۵زره کډوال د هېواد  لوېدیځ (هرات) ولایت ته  راستنېږي او دغه وضعیت  د خلکو اندېښنې زیاتې کړې دي.

د غې اندېښنې ته  په پام سره، دعامې روغتیا وزارت مرستیال  ویاند توحید شکوهمند د پيک خبریال ته وايي چې د روغتیايي سرغړونو مخنیوي او د حکومت  اعلاميې نه عملي کېدو سره، د کورنیو چارووزارت او  کابل ښاروالۍ، اجراايي مسؤولیت لري. هغه مسؤولیت  چې د کورنیوچارو وزارت او کابل  ښاروالۍ ویاندویانو د اجرايي  کېدو  د  څرنګوالي په اړه د پیک خبریال پرلپسې اړیکې ځواب نه کړې.

د  چارو ځینې شنوونکي هم پردې باور دي چې د هېواد په اساسي قانون او د اسلام مقدس دین کې د بیړني حالت وړاندوینه  شوې او په  داسې حالت کې باید ټول د ځان او ټولنې د خوندیتوب  لپاره د الهي احکامو پيروي وکړي.

د پوهنې وزارت ویاندې په دې اړه چې د هېواد په  ښوونځیو کې د کرونا ویروس د مخنیوي لپاره  څه  تدابیر ترلاس لاندې لري،  د  پيک خبریال اړیکې ځواب نه کړې.

په همدې حال کې د پوهنې وزارت پخواني مرستیال او د رونیزو چارو  شنوونکی  صدیق پتمن  وايي چې د  پوهنې وزارت  کولی شي د عمومي ښوونځیو تدریسي پروګرام یوه میاشت وځنډوي او د سړو سیمو  مهال وېش  سره  سم یې، له غويي میاشتې  فعالیتونه پيل  کړي.

د ښاغلي  پتمن په وینا، خصوصي ښوونځي هم کولی شي د فعالیتونو د دوام په صورت کې، د پوهنتونونو په څېر د انلاین  لارې، زده  کوونکو  ته د زده  کړوزمینه برابره کړي.

د چارو دغه شنوونکی زیاتوي چې ټول  باید د ځان، کورنۍ او ټولنې خوندیتوب لپاره، د دغه نړیوال ګواښ پروړاندې ټولنیز او  وظیفوي  مسؤولیت ترسره  کړي او روغتیايي لارښوونې  هم  عملي کړي.

د  پوهنتون  استاد مسلم نعیمي، پردې باور دی، سره له دې چې «کرونا» نه بللې ښکارنده ده او نړۍ یې لړزولې؛ خو  د انسان نسل له  دې وړاندې هم  سختې ستونزې لیدلې او په  دې ډګر کې بریالی ؤ. نو دولت  او خلک  باید ټول د  حل لارې په  لټه  کې اوسي، څو دغه ننګونې په فرصت  بدلې کړي او  له  دغې وژونکې ښکارندې ونه ډار شي.

خبریال: عبدالمطلب  فراجي

..