اصلي بیرغ کوم دی؟

کابل ـ ۱۳۹۹ زمري ۹

د ملي بیرغ ورځ په داسې حال کې نمانځل کېږي چې ډیر هېواد وال، د هېواد د اصلي بیرغ په اړه نه معلومات نه لري.

ځینو خلکو په رسنیو او ټولنیزو شبکو (فیسبوک، ټویټر،انستاګرام او …) کې د هېواد د درې رنګه بیرغ انځورونو په خپرولو سره، د دغې ورځې مبارکي یو بل ته ویلې او دغه راز د هېواد د درې رنګه بیرغ په اړه وايي او بولي. خو ځینې دغه هېواد وال په پوهې او ناپوهۍ سره د هېواد د درې رنګه بیرغ انځور په خپرولو کې تېروتنه کوي.

یعنې  د اصلي او رسمي بیرغ پرځای، چې له ارم، نښې او مشخصې اندازې درې رنګه ټوټو سره تزین شوی؛ د تېرو حکومتونو درې رنګه بیرغ په کارونې سره یې، په خپلو فیسبوک پاڼو کې دغه ورځ نمانځلې ده.

د حسین محمدي په نوم یوه کاروونکي په داسې حال کې چې خپله فیسبوک پاڼه کې یې د درې لسیزو وړاندې درې رنګه بیرغ انځور په خپرولو سره، دوستانو ته مبارکي ویلې، د پیک خبریال ته وايي چې د اوسني بیرغ او تېرو بیرغونو د نښو او بدلېدو په اړه څه نه پوهېږي.

نه یوازې یو، دوه، بلکې لسګونه او سلګونه نورو کاروونکو هم د هېواد اصلي بیرغ په اړه د ناسم پوهاوي له امله؛ خو بیا هم دغه ورځ په ډېر درنښت سره ونمانځله. څرنګه چې ځینو هم، د خپل فیسبوک بڼه د درې رنګه بیرغ په عکس او طرحو ښکلې کړې او یایې هم له بیرغ سره خپل نوي عکسونه اېښي دي.

د زمري اوومه د افغانستان ملي بیرغ ورځ، تېر کال د هېواد خپلواکۍ د سلمې کلیزې په مناسبت د ولسمشر د فرمان له مخې، د دولت په رسمي کلیزه کې ثبت شو ه او دغه ورځ به هر کال په ټول هېواد کې ونمانځل شي.

هغه ورځ چې د لومړي ځل لپاره، په رسمي ډول د کابل ښار زړه د وزیر محمد اکبر خان غونډۍ باندې لوی درې  رنګه بیرغ له ۶۸ متره اوږدوالي، ۳۰ متره  سور او ۸۵ متره لوړوالي سره رپاند شو.

د ځینو تاریخ لیکوونکو په باور، دافغانستان بیرغ، تیره یوه سلیزه کې، د نظامونو او حکومتونو له بدلون سره، له لس ځلې زیات یې په شکل، ارم او نښان کې بدلون راغلی؛ خو اوسنيو درې رنګو کې یې لږ بدلون راغلی.

د نړیوالو چارو شنوونکی او څېړونکی احمد ادریس رحماني، د افغانستان بیرغ تاریخچه، د ۱۸ پېړۍ له پیل سره تړاو کې بللې، پردې باور دی چې د افغانستان بیرغ د ۲۰ پیړۍ له پیله، د امان الله خان د واکمنۍ پرمهال، د پرې والي سیاست په موخه او دغه راز، د سیمې او نړۍ له هېوادونو سره د نږدې والي په موخه، په درې رنګه (تور، سور او زرغون) باندې بدل شو او له دې وړاندې، د امیر حبیب الله خان او عبدالرحمان خان په دوروکې، یوازې تور رنګ او سپین نښان او یاهم بې نښانه وو.

څېړونکی او د افغانستان علومو اکاډمۍ غړی حبیب الله رفیع، د بیرغ د رنګونو په اړه لیکلي چې تور رنګ، د ظلم او تیارې، سوررنګ، د مبارزې او شهادت او زرغون رنګ د هوساینې او ارامۍ بېلګې دي چې په ۱۳۰۷ لمریزکال کې د پغمان په لویه جرګه کې د امان الله خان لخوا یې وړاندیز وشو او د جرګې غړو هم تصویب کړ.

د ښاغلي رفیع په وینا، له هغې وروسته یو ځلې، د حبیب الله کلکاني په وخت کې، په (تور، سور او سپین) رنګ باندې، یو ځل د نور محمد تره کي په وخت کې (مکمل ډول سور او د خلق نښان) سره، بل ځل بیا د استاد برهان الدین رباني په وخت کې په (تور، سپین او شین) رنګ باندې او وروستي ځل باندې هم د طالبانو اسلامي امارت په وخت کې په (بشپړ سپین او کلمې له لیکلو) سره یې بدلون کړی دی.

د دغو شنوونکو په باور، هروخت او په تېرو حکومتونو کې د بیرغ تغییر، ځانته مانا او مفهوم درلود او تر ډېره په دیني، سیاسي او اقتصادي ارزښتونو ولاړ وو. څرنګه چې د څېړونکي او اساسي قانون د لویې جرګې د غړي کمال الدین حامد په وینا، د مجاهدینو حکومت پرمهال د سور رنګ لرې کولو فلسفه له هغه ځایه منشاء اخیستې چې د خلقيانو حکومتونو، د بیرغ رنګ په بشپړ ډول سور او د پخواني کمونستي بیرغ ته یې ورته کړی و.

د طالبانو  اسلامي امارت چې په دې ورځو کې له امریکا او د افغانستان دولت سره د سولې په خبرو بوخت دی؛ دوه لسیزې وړاندې یې هم تر سپین بیرغ لاندې حکومت کړی او اوس مشخص نه ده، چې د دغې ډلې مشران به د افغانستان دولت سره د سولې هوکړې په پایله کې، د راتلونکي حکومت لپاره د سیاسي او رسمي ځواک لپاره کوم بیرغ غوره کړي؟

هغه پوښتنه چې د افغانستان حکومت مشرانو د ملي بیرغ ورځې په مناسبت، نه بدلېدونکی ځواب ورکړی. د ولسمشر لومړي مرستیال امرالله صالح په خپله  فیسبوک پاڼه کې لیکلي دي:«افغانستان نور د څو بیرغي پېر ته نه ور ګرځي».

د افغانستان اوسنی بیرغ، درې رنګه، تور، سور او زرغون، د دولت ملي نښان له سپین رنګي محراب او منبر څخه جوړ دی چې په دوو څنډو کې یې دوه بیرغونه او د منځ په پاسنۍ برخه کې کلمه طیبه او «الله اکبر» او راختونکي لمر وړانګې او په لاندنۍ برخه کې یې د۱۲۹۸ هجري لمریزتاریخ  او د افغانستان کلمه راغلي چې دوو خواوو څخه دغنمو وږي پرې را ګرځول شوي دي.

خبریال: عبدالمطب فراجي