هغه ډاکټر چې د ډالر لپاره ناروغ وژني؟!

کابل ـ ۱۳۹۹ د چنګاښ ۲

د فیسبوک په لویه ټولنیزه شبکه کې د درواغو او جعل بازار ورځ تربلې تودېږي.

د سمو او ناسمو خبرونو د خپرېدو سربېره، په دې شپو ورځو کې د فیسبوک کاروونکو ترمنځ د جعلي عکسونو او ویډیو ګانو لاس په لاس کېدل، د بل هر خبر او مطلب په پرتله، د ډېرو مخاطبانو پام ځان ته اړولی دی.

په دې وروستیو کې د ټولنیزو شبکو یو شمېر کاروونکي او خلک، نږدې یوه دقیقه ویډیو لاس په لاس کوي کوم چې له معتبرې سرچینې پرته، د عامې روغتیا وزارت ډاکټران د ناروغانو په وژنې تورنوي:

یوه کاروونکي د «حقیقت تریخ دی» ترعنوان لاندې د ۲۰۲۰کال جون په ۱۸ خپله فیسبوک پاڼه کې د دغې ویډیو په خپرولوسره لیکلي:

«د کابل په روغتونونو کې د ناروغانو وژل، په دې پلمه چې د کرونا ناروغۍ له امله وفات شوي».

د دغې ویډیو شاکې داسې غږ اضافه شوی چې څرګندوي، ماسک لرونکی ډاکټر، یو ځوان له ستوني په نیولوسره، د درې زره ډالرو په ورکړې ګواښي. یوازې په همدې صفحه کې له دا ډول منځپانګې سره یې له ۱۵ زرو زیات لیدونکي لرلي دي او نږدې ۴۰۰ ځلې هم شییر شوې ده.

بل کاروونکي د ( Sadat international network page ) په نوم پاڼه کې د دغې ویډیو په خپرولوسره لیکلي:

«ډاکټر لخوا د ناروغ وژل، خلک څرنګه روغتونونو ته مراجعه وکړي؟»

دغه ویډیو چې له نه چندان ښه کیفیت سره، څه باندې میاشت راهیسې د انټرنټ د زرګونه کاروونکو ترمنځ لاس په لاس کېږي، د دې ښکارندوی ده چې یو کس له ډاکټري جامو او ماسک سره، په بستر کې ناروغ په خوله باندې فشار راوړي؛ خو د هېڅ یوه غږ نه اورېدل کېږي.

د پیک حقیقت سنج موندنې ښيي چې دغه ویډیو د لومړي ځل لپاره، د ۲۰۲۰ کال د مې په ۱۴ د (Syl News BD ) انټرنټي ویبپاڼې لخوا په بنګله دیش کې خپره شوې.

په بنګله دیش کې ډیری کاروونکو هم ګنګوسه کړې وه چې په یوه روغتون کې زوی غواړي خپل پلار ووژني.

ځینو هندي کاروونکو هم ادعا کړې وه چې د هند په یوه روغتون کې یو ډاکټر د یوه ناروغ د وژلو په حال کې دی.

خو د (alt news ) هندي حقیقت موندونکې رسنۍ د یوتیوب یوه کاروونکي له قوله راپور ورکړ چې په حقیقت کې زوی غواړي پلار ته درمل ورکړي؛ خو پلار د دغه کار مخنیوی کوي.

بل پلو، په اصلي ویډیو کې چې د لومړي ځل لپاره خپره شوې، د (  syl News BD .com) لوګو لیدل کېږي او دغه راز، د ویډیو له خپل غږ پرته چې (سم هم نه اورېدل کېږي) تر شا یې بل غږ هم نشته؛ خو افغانستان کاروونکو دغه ویډیو د لوګو په لرې کولو او له فارسي اضافي غږ په زیاتولوسره، خپره کړې.

هغه څه چې د معلوماتي ټکنالوژۍ مسایلو کارپوهانو په باور، د افترایفکت پروګرام په کارولوسره، یو ساده کار دی.

په همدې حال کې د افغانستان د خبریالانو مرکز رییس احمد قریشي، فیک نیوز یا جعلي خبرونه ډموکراسۍ، ازاد بحث او معاصرې نړۍ ټولنیز نظم لپاره لوی ګواښ بللی وايي چې د انټرنټ او ټولنیزو شبکو له رامنځ ته کېدو سره د درواغو خبرونو خپرولو زمینه ډېره شوې ده.

ښاغلی قریشي دغه راز زیاتوي چې د دغه کار د مخنیوي لپاره، د اساسي قانون، د ټولنیزو رسنیو قانون او اطلاعاتو ته د لاس رسي قانون په پام کې نیولو سره، باید نوې مقررې په پام کې ونیول شي.

خبریال: شاه محمود اندیشور