تازه ها

logo

دومین طرح قرنتین، نتیجه‌­ی برعکس

کابل – ۱۸ سرطان ۱۳۹۹خ.

نزدیک به‌یک ماه از دومین طرح تنظیم کسب‌­وکار (قرنتین) به‌­خاطر جلوگیری از انتشار ویروس کرونا در کشور می‌گذرد؛ اما با گذشتِ هرروز، جم‌­وجوش مردم بدون داشتن ماسک و رعایتِ فاصله در شهرها بیش­تر می‌­شود.

“طرح تنظیم کسب‌­وکار در مرحله‌­ی فلاکتِ ناشی‌از اَوج کرونا” به‌­تاریخ ۱۸جوزای سال روان، از سوی کمیته‌­ی نظارت از تطبیق مبارزه با کرونا اعلام شد. کمیته‌ای که ‌وزارت­‌های صحت­‌عامه، امورداخله، کار و اموراجتماعی، اداره­‌­ی مستقل ارگان­‌های محلی، والی کابل و نمایند­گان سکتور خصوصی، عضوهای نظارت از تطبیق آن هستند.

پوشیدن ماسک در مکان‌­های عمومی، رعایت فاصله‌­ی دومتری و درخانه­ ماندنِ بزرگ­سالان؛ از بند­های درشت این طرح، الزامی خوانده شده‌­بود. اما پرسش این­‌است که (شهروندان و مسوولان) هردو چه‌­قدر الزامیت این طرح را جدی پنداشته­‌اند؟ پرسشی­‌که حتا نهادهای مسوول و ناظر این طرح نیز، پاسخ قناعت‌بخش ارایه نکرده‌اند.

طارق آرین، سخن­‌گوی وزارت امورداخله می‌­گوید که تطبیق این طرح، تنها مسوولیت این وزارت نیست و نیاز به‌­مشارکت عمومی دارد. او، هم‌­چنان می‌­افزاید: « تطبیق این طرح بدون مشارکت سرتاسری دشواراست، اما آهسته‌­آهسته عملی خواهد شد ».

آقای آرین در حالی از تطبیقِ تدریجی با مشارکت مردم سخن می­زند که به‌باور برخی از نمایندگان مردم در شورای ملی کشور، برعکس هرروز بیروبار و بی­‌توجه‌ی مردم به‌دلیل بی‌باوری برحکومت بیش­‌تر می‌­شود.

سایمه خوگیانی نماینده‌ی مردم ننگرهار در مجلس نمایندگان می‌گوید: « این عادلانه نیست، مشکل مردم درنظر گرفته نشده و این بااین طرح‌شان اگر مردم را کرونا نکُشد، گرسنه‌گی خواهد کُشت ».

به‌­گفته‌­ی این نماینده‌ی مردم، اقتصاد بَد از یک سو و نبود مدیریت درست منابع از سوی­‌دیگر، سبب شده­‌است که مردم به‌حکومت اعتماد نکنند و توجه‌ی­ نیز به‌این ­طرح محدودیت گشت‌­وگذار نداشته‌باشند.

شرف الدین عینی نمانیده‌­ی مردم تخار در مجلس نمایندگان‌هم، ادامه‌ی قرنتین تا هفته‌ها و ماه‌ها برمردمِ بی‌آب‌ونان را به‌معنای ربودنِ لقمه‌ی نان از دهنِ مردمِ نادار می‌داند و حکومت را به‌ناتوانی در مدیریت منابع و مصرف کمک‌های بیرونی در کار مبارزه با کرونا متهم می‌کند.

او، هم‌چنان از مردم می­خواهد که به‌­خاطر صحت­‌مندی خود و خانواده‌­ی شان، توصیه‌­های به‌داشتی را درنظر گرفته و فاصله‎­های اجتماعی‌را رعایت کنند.

خواستی‌که محمد امان ۵۷ ساله باشنده‌ی ناحیه‌­ی ششم شهر کابل، به‌گفته‌ی خودش عملی کرده نمی‌تواند.

این مرد فقیر که با کراچی­ یک تایره‌­ی خود، روزانه در بازارهای شهر کابل، حتا ۱۰۰ افغانی‌هم پیدا کرده نمی­‌تواند؛ تنها نان آورِ خانواده‌ی نُه نفری‌ست که به‌جز پیداکردنِ نانِ شب‌وروز، هم‌وغمی ندارد.

« وقتی پول ده تا نانه پوره کرده نمی­‌تانم، ازکجا کنم که ده یا بیست رُپه‌ره ماسک بخرم ». 

عبیدالله ۲۷ ساله که در بازار کوته‌­ی سنگی مصروف خریداری ترکاری و چانه‌­زنی است؛ نه‌­ماسکی پوشیده و نه‌­هم فاصله‌ی دومتری را رعایت کرده و چندان باوری‌هم به‌­ویروس کرونا ندارد. او می‌­گوید که دیگر قرنتینی وجود ندارد و نمی­‌تواند که هرروز یک‌­ماسک بخرد.

رعایت نکردن فاصله‌ی فزیکی در موترهای شهری، یکی دیگر از چالش‌ها و موارد نقض قرنتین در پایتخت کشور خوانده شده‌است. چنان‌که مسوولان ترافیک شهر کابل، از افزایش عواید جریمه در سه ماه نخست سال روان خورشیدی خبر داده‌اند.

سمونیار سید محمد مدیر تاسیسات ترافیک شهر کابل به‌­خبرنگار پیک گفت که تنها پول جریمه‌­ی رانندگان دراین مدت قرنتین، بیش‌­از ۱۱ میلیون افغانی شده‌­است و این‌­جریمه‌­ها تاثیر خوبی بالای رانندگان داشته‌­است.

آقای سید محمد جزئیات بیش‌تر دراین باره نداد؛ اما گزارش‌های برخی روزنامه‌ها به‌نقل از مسوولان این نهاد، نشان می‌دهد که عواید به‌دست آمده از جریمه‌ی نقدی رانندگان در زمان مشابه سال گذشته، روزانه یک‌صد تا سه‌صدهزارافغانی بوده‌است.

بااین‌حال، ناصر مهری سخن­‌گوی والی کابل می‌­گوید که بارها برای شهروندان اخطار داده شده؛­ اما تاهنوز کسی جریمه نشده و آن‌ها می‌­خواهند که ازطریق آگاهی عامه و توصیه واخطار با مردم برخورد خواهند کرد.

درحالی‌که انتشار بیماری­‌های خطرناک از روی قصد، سهو یا خطا در کُد جزای کشور جرم پنداشته شده و عاملان آن به بالاترین کیفر یعنی زندان و پایین‌ترین تا سه‌­هزارافغانی جریمه محکوم شده‌­است. (ماده‌­های­ ۸۱۷ و ۸۱۸  فصل نخست کُد جزا)

آقای مهری، توجه به­‌طرح قرنطین را یکی­‌از مسوولیت شهروندان دانسته و از همه‌ی شهروندان پایتخت می­‌خواهد که به‌خاطر سلامتی خود، خانواده و دیگران، فاصله‌­ی اجتماعی را مراعات کنند.

گزارش‌گر:  شاه محمود اندیشور

..

دانش‌آموخته‌ای‌که به‌اتهامِ دُزدی، باگلوله بدرقه شد

کابل – ۹ سرطان ۱۳۹۹خ.

پولیس کابل، یک جوان مسافر به‌نام عبدالقدیر فکور را به‌اتهام دُزدی موبایل و پول‌های مردم در منطقه‌ی وحدت‌آباد ناحیه چهارم، با ضرب گلوله زخمی و بازداشت کرده‌است.

فرماندهی پولیس کابل به‌روز سه‌شنبه ۳سرطان در صفحه‌ی رسمی فیس‌بوک خود، خبرداد:

« یک سارقِ حرفوی درحالی‌که پول و موبایل چندین شهروند را سرقت نموده و درحال فرار بود، ازسوی گزمه‌ی حوزه چهارم زخمی و بازداشت شد».

پولیس کابل به‌استناد شکایت و ادعای سه‌­نفر، در صفحه­‌ی رسمی فیس‌بوک خود که نزدیک‌به ۱۵۰هزار دنبال کننده دارد، آقای فکور را دُزد حرفوی خوانده­ و این خبر را، بیش‌­از یک‌­هزار تن پسند کرده‌­اند.

به‌دنبال نشر این خبر، شماری از شهروندان و کاربران در شبکه‌های اجتماعی با دست‌به‌دست کردنِ این خبر و پخش و نشر عکس و خاطره از فرد بازداشت شده، این عمل‌کرد پولیس کابل را به‌شدت انتقاد کرده‌اند.

برخی از فعالان مدنی و حقوقی و نمایندگان مردم در پارلمان کشور نیز، بر تحقیق و بررسی دقیق‌ترِ این قضیه تأکید کرده‌اند.

فکور، کیست؟

عبدالقدیر فکور فرزند محمد، به‌گفته‌ی خودش ۲۴ سال سن دارد و باشنده­‌ی اصلی ولایت غور است. او سال گذشته از دانشکده­‌ی شرعیات دانشگاه کابل فارغ شده­­ و چندروز پیش­ به‌­خاطر گرفتن «ترانسکرپت» از غور به­‌کابل آمده‌­است.

فیصل ناصری، یکی از هم‌صنفان‌اش در برگه‌ی فیس‌بوک خود نوشته‌است:

« آقای فکور بهترین شخصیت دانا و خوش‌اخلاق در چهارسال دوره‌ی دانشگاه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ما بود».

عبدالظاهر تمیم، نماینده­‌ی مردم غور در مجلس نمایندگان می­‌گوید که آقای فکور نماینده‌ی دانش‌جویانِ این ولایت در دانشگاه کابل و دانش­‌آموخته­‌ی ممتاز صنف خود بود.

ماجرای زخمی و بازداشت شدن

باگذشت دو سه روز از این روی‌داد، آقای فکور را در دفتر شورای سرتاسری غوریان در کابل یافتیم و از جریان زخمی و بازداشت شدنش ازسوی پولیس، چنین حکایت کرد:

« آن‌روز به‌اثر پافشاری پسرکاکایم که برای اولین‌بار به‌کابل آمده، چکر برامدیم باغ‌بالا رفتیم و در برگشت، زمانی‌که از باغ به‌طرف پایین وحدت‌آباد می‌آمدیم تا به سرک بادام‌باغ آمده و کوته‌سنگی برویم، همین­‌که به‌­مسجد عبدالله بن‌مسعود نزدیک شدیم، ناگهان صدای فیر شد و ما به‌طرف مسجد دویدیم تا شکار مرمی نشویم. هنوز از زینه‌پایه‌های دروازه مسجد بالا نرفته بودم که مرمی به‌دست و پایم اصابت کرد و درهمان لحظه‌‌ی که ملاامام مسجد و چند تنِ دیگر از باشنده‌های محل زخم مرا بسته می‌کردند، خودم به‌شماره ۱۱۹ پولیس زنگ زدم …».

آقای فکور می‌افزاید که پس‌از ساعتی، مسوولان حوزه­‌ی چهارم پولیس به‌­محل رسیده و با یک تداوی و تلاشی سراپا، اورا به‌اتهام دُزدی به‌­حوزه انتقال دادند. مسوولان حوزه­‌ی چهارم پولیس کابل، حاضر به گفت‌وگو دراین باره نشدند.

او درحالی‌که هم‌اکنون به‌ضمانت شورای سرتاسری غوریان درکابل، موقتن از توقیف پولیس آزاد است، می‌افزاید که به‌­جُز یک گوشی موبایل خودش، دیگر هیچ‌­چیزی در نزدشان نداشته که ثابت کننده‌ی جُرمی بوده باشد.

برخی از شاهدان عینی در محل نیز، به خبرنگار پَیک می‌گویند که حتا کدام چاقو یا قیچی‌هم باخود نداشتند.

سیر عطایی از باشنده‌های محل، آقای فکور و پسرکاکایش هردو را درحالی دیده‌است که به‌گفته‌ی خودش، از کوچه به‌سوی مسجد روان بودند و درهنگام تیراندازی پولیس، یکی از آن‌ها زخمی شد و او نیز به‌کُمک‌شان رفت.

برخی دیگر از باشندگان این محل نیز، عمل­کرد پولیس را درپیوند به‌این روی‌داد، غیرقانونی خوانده می­‌گویند که افراد پولیس بدون این­که به‌مردم محل توجه کند، بیش­­تر از یک شاجور مرمی را به‌­­سوی خانه‌های‌شان شلیک کرده‌­اند.

اما فردوس فرامرز سخن­‌گوی فرماندهی پولیس کابل، قضیه را این‌گونه گزارش داده می‌­گوید:

« سارقان پس‌­از سرقت پول و موبایل چند نفر، بالای پولیس شلیک می‌­کنند و درگیری رُخ­ می­‌دهد که در نتیجه یکی‌­از سارقان زخمی می‌­شود و اسلحه و پول و گوشی­‌هایی­ سرقت‌شده را، یکی دیگرش( پسر کاکای فکور) گرفته فرار می‌کند».

آن‌چه که آقای فکور، دوستان و هم‌صنفانش و برخی از اعضای شورای سرتاسری غوریان در کابل، نادرست می‌دانند.

مقصر (مجرمِ) اصلی کیست؟

برخی­‌از آگاهان مسایل حقوقی و کارشناسان نظامی، این‌­رفتار پولیس کابل‌را خلاف قانون دانسته می‌­افزایند که پولیس حق شلیک مستقیم بالای شهروندان ( آن­هم در داخل یک محل رهایشی) را ندارد.

عتیق­‌الله امیرخیل کارشناس مسایل نظامی می‌­گوید که پولیس باید در قدم نخست، فرد را شناسایی کند که آیا مجرم است یا خیر؟ پس از آن برایش اخطار دهد و تا زمانی­که پولیس بفهمد که جان خودش در خطر نیست، حق شلیک را ندارد.

هم‌چنان، وحید فرز‌‌ه‌­ای آگاه مسایل حقوقی می­‌افزاید که پولیس درهنگام برخورد با مجرم درصورتی‌که تسلیم نمی‌­شود، می‌تواند در قسمت‌­هایی از بدن مجرم شلیک کند که سبب صدمه‌­ی حیات‌اش نشود.

در حالی­‌که به‌­گفته‌­ی شاهدان عینی، فاصله بینِ مکانی­‌که آقای فکور زخم برداشته و جایی­‌که پولیس شلیک کرده، نزدیک‌به ۵۰۰متر تخمین می‌شود. اما این­که دراین فاصله چه‌گونه دُزد شناسایی شده؟ پولیس کابل دراین باره­ چیزی نمی‌گوید.

آقای فرامرز با نشان‌دادنِ ویدیویی از سه‌­شهروند، می­‌گوید که این‌­ها شکایت درج کرده‌­اند.

دراین نوار تصویری، سه‌­جوانی دیده می‌­شود که در پاسخ به‌­پرسش یکی‌­از افراد پولیس، می‌­گویند که پول و موبایل‌­شان دُزدی شده؛ اما از کسی به‌ویژه «فکور» نام نه‌برده‌اند.

هرچند خبرنگار پَیک، هرآن مدرک دیگری که جُرمِ آقای فکور را گواه باشد و یا ثابت کند، از سخن‌گوی پولیس کابل مطالبه کرد؛ اما آقای فرامرز هیچ‌گونه سند یا مدرکی دراین باره ارایه نکرد.

او افزود که هیأتی ازسوی وزارت امورداخله دراین باره تعیین شده و تاهنوز بررسی‌های این هیأت، نهایی نشده‌است.

بااین‌حال، آقای فکور این رفتار و عمل‌کرد پولیس را، هتکِ حُرمت و صدمه‌ی فزیکی بر خودش خوانده و خواهان به‌دادگاه کشاندنِ کسانی‌است که اورا به‌مرمی زده و متهم به‌دُزدی کرده‌اند.

برخی‌از فعالان مدنی و حقوقی، اعضای شورای سرتاسری غوریان در کابل و نماینده‌ی غور در مجلس نمایندگان نیز، همه به‌این باوراند که با پایان بررسی‌های هیأت و ثابت شدنِ بی‌گناهی متهم، پولیس کابل باید به‌تعقیب خبر بازداشت و زخمی‌شدنِ آقای فکور در صفحه‌ی فیس‌بوک‌اش، اشتباه و معذرت خودرا نیز دراین صفحه منتشر کند.

گزارش‌گر:  شاه‌محمود اندیشور

..

یک‌برسوم حصه‌ی آزمایش‌های روزانه‌ی کرونا، ضایع و ناپدید می‌شود

کابل –  ۷ سرطان ۱۳۹۹خ.

درحالی‌که وزارت صحت عامه­‌ی افغانستان، یک ماه پیش از ارتقای ظرفیت آزمایش روزانه‌ی بیماری کرونا در شفاخانه‌های سراسر کشور، تا دوهزار نفر در روز خبر داده‌است؛ اما در یک ماه پسین، هیچ‌­روزی آمار ارایه شده ازسوی این وزارت به­‌دوهزار نرسیده­‌است.

براساس جدول آمار روزانه‌ای که در شبکه‌ی انترنتی (وتس‌اپ گروپ) وزارت صحت عامه ارایه می‌شود؛ میان‌گین شمار آزمایش روزانه‌ی بیماری کرونا در سراسر کشور، نزدیک‌به ۱۲۰۰ آزمایش در روز می‌رسد.

بلندترین رقم ۱۸۸۸ آزمایش به‌روز ۲۲ جوزا و کم‌ترین آن ۶۵۱ آزمایش به‌روز چهارم سرطان سال روان به ثبت رسیده‌است.

بیش‌تر از یک ماه پیش‌، فیروزالدین فیروز وزیر پیشین صحت عامه در دیدار از شفاخانه‌ی افغان-جاپان، ضمنِ تأکید بر دوهزار تِست روزانه، گفته بود که نتیجه‌ی آزمایش‌ها، تا ۴۸ ساعت به‌دست‌رس شهروندان قرار خواهد گرفت.

اما یافته‌های حقیقت‌سنج پَیک از آمار روزانه‌ی آزمایش کرونا در شفاخانه‌های کشور، نشان می‌دهد که به‌طور میان‌گین ۳۷ درصد از دوهزار آزمایشی‌که تعهد شده، ناپدیداست و بسیاری از شهروندان عادی در دو شبانه‌روز، نتیجه‌ی آزمایش خودرا دریافت نکرده‌اند. مسوولانِ وزارت صحت درباره‌ی سرنوشت این رقم ناپدید شده، جزئیات بیش‌تر نمی‌دهند.

اکمل سمسور سخن‌گوی این وزارت، تأیید می‌کند که روزانه دوهزار آزمایش انجام می‌شود؛ اما تنها ۵ تا ۶ درصد آن‌را می‌پذیرد که به‌دلیل نمونه‌گیری و نگهداری نادرست، ضایع می‌شود و درباره‌ی آزمایش‌های گُم‌شده چیزی نمی‌گوید.

اما داکتر عبدالقدیر قدیر رییس پالیسی و پلان وزارت صحت‌عامه (دوشنبه ۲سرطان)، در یک برنامه‌ی تلویزیون خصوصی داخلی گفت که این وزارت، ظرفیت دوهزار آزمایش در روز را دارد؛ اما هیچ‌روزی این رقم به ثبت نرسیده‌است.

نه‌تنها جدول آمار رسمی بااین گفته‌های مسوولان هم‌خوانی ندارد، بل‌که شماری از شهروندان، فعالان مدنی و نمایندگان مردم در پارلمان کشور نیز، از ناپدید بودنِ صدها نمونه‌ی آزمایش کرونا در شفاخانه‌های کشور سخن گفته‌اند.

رحمان صالحی باشنده‌ی ناحیه دوم شهر کابل درحالی‌که دوهفته پیش یک عضو خانواده‌اش را ازاثر ابتلا به‌ویروس کرونا ازدست داده، به‌خبرنگار پَیک می‌گوید:

« از یک ماه بیش‌تر شده که تمام اعضای خانواده تِست دادیم، تا امروز از نتیجه مثبت و منفی‌ش خبری نیست …».

رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی (فیس‌بوک، تویتر و…) نیز دراین روزها، خالی‌از آوازه‌ها و خبرهای ناپدید شدن و تأخیر چندین روزه برای دریافت نتیجه‌ی آزمایش کرونا نبوده و برخی از کاربران، حتا از دریافت نتایج نادرست سخن گفته‌اند.

خدادداد ۲۶ ساله باشنده‌ی ناحیه دهم شهر کابل، می‌گوید که بدونِ هیچ‌گونه آزمایشی، نتیجه‌ی مثبت کرونا دریافت کرده‌است. درحالی‌که به‌گفته‌ی خودش، صحت‌مند است و هیچ‌گونه علایم کرونا را در وجودش گواه نیست.

کاربری به‌نام مسیح در پای آمار روزانه‌ی کرونا که در صفحه‌ی فیس‌بوک پَیک نشر می‌شود، نوشته‌است:

« بیش‌تر از ده روز می‌شود که تِست داده‌ام، تا امروز نتیجه نیامده …».

نه‌تنها در پایتخت، بل‌که به‌گفته‌ی برخی از نمایندگان مردم در برخی از ولایت‌های کشور، حتا هیچ‌گونه عرضه‌ی خدمات صحی برای انجام آزمایش بیماری کرونا وجود ندارد.

مهدی راسخ نماینده‌ی مردم وردک در مجلس نمایندگان، از نبود دستگاه تشخیص کرونا دراین ولایت سخن زده، می‌گوید که حتا برخی‌ها ­که از ولسوالی‌ها به‌­مرکز می­‌آیند، بدون آزمایش و گرفتن تِست دوباره به‌­ولسوالی‌شان برمی‌گردند.

دراین‌حال، عبدالجبار شایق رییس صحت عامه‌ی فراه می‌گوید:

« ما نمونه‌ها را به هرات می‌فرستیم و تا ۱۴ روز نتیجه‌ی آن‌را دریافت می‌کنیم».

عبدالستار حسینی یکی دیگر از نمایندگان این ولایت، می‌گوید که چندین بار از حکومت مرکزی خواهان ایجاد تجریدگاه و اکمال دستگاه تشخیص کرونا دراین ولایت شده‌اند؛ اما هیچ گوشی نشنیده‌است.

نبود مدیریت و نظارت درست در قدمه‌های میانی (ریاست‌ها و آمریت‌ها)ی وزارت صحت عامه، از مهم‌ترین دلایل این مُعضِل است که در یک پژوهش دیدبان شفافیت افغانستان، عنوان شده است.

ناصر تیموری سخن‌گوی این نهاد، تأکید دارد که نبود اطلاع‌رسانی دلیل دیگری برای زمینه‌سازی فساد دراین نهاد است که سبب سکته‌گی در عرضه‌ی خدمات صحی شده‌است.

عزیز رفیعی رییس شبکه‌ی جامعه‌ی مدنی افغانستان‌هم، بانگرانی از نبود اطلاع‌رسانی دقیق ازسوی مسوولان وزارت صحت عامه، می‌افزاید که از مصرف پول‌های اختصاص‌یافته‌ی مبارزه با کرونا درکشور نیز، تاهنوز هیچ خبری نیست.

بااین‌حال، داکتر احمد جواد عثمانی وزیر جدید وزارت صحت عامه‌ی کشور، به‌تازه‌گی در یک نشست خبری به‌رسانه‌ها گفت که ازاین پس، تشخیص و تداوی بیماری کرونا در کشور، از حالت آزمایش‌گاهی به کلینیکی تغییر کرده و کسانی‌که از توان‌مندی مالی برخورداراند، می‌توانند در شفاخانه‌ها و کلنیک‌های خصوصی و کسانی‌که اقتصاد خوب ندارند، در شفاخانه‌های دولتی، آزمایش، تشخیص و تداوی خواهند شد.

بربنیاد آمار روزانه‌ی وزارت صحت عامه، بیماری ناشی از ویروس کرونا در افغانستان، تااکنون نزدیک به ۷۰هزار آزمایش کرونا در شفاخانه‌های کشور انجام شده که ازاین میان، نتیجه‌ی آزمایش بیش‌از ۳۰ هزار تنِ آن، مثبت اعلام شده‌است.

هم‌چنان، آمار این وزارت نشان می‌دهد که تااکنون نزدیک به ۷۰۰ شهروند کشور ازاثر ابتلا به ویروس کرونا، جان باخته و بیش‌تر از ده هزار تنِ دیگر، صحت‌یاب شده‌اند.

گزارش‌­گر: شاه محمود اندیشور

..

نشر یا منع سریالِ چُقر، چه مشکل دارد؟

کابل – ۱۹ جوزا ۱۳۹۹خ.

وزارت اطلاعات‌وفرهنگ: «سریال چُقر باید متوقف شود!»

طلوع: « پنج‌ نفر شکایت داره، میلیون‌ها بیننده داریم …»

از خبرها و قصه‌های مبتلا و مرگ‌ومیر کرونا و جنگ‌وصلح کشور که بگذریم، خانه‌خانه و کوچه‌ی شهر کابل تا به فیس‌بوک و رسانه و…، از دو سه هفته به‌این‌سو فصل دوم «سریال چُقر» را، هم بیننده‌اند و هم تبصره و نقد می‌کنند.

هرچند بیش‌تر برنامه‌های تلویزیون‌های خصوصی درافغانستان را پخش‌ونشر سریال‌های خارجی دربر گرفته‌است؛ اما سریال چُقر(چکور) ساخت سینمای ترکیه که دو سال پیش فصل نخست آن با دوبله‌ی فارسی ازطریق تلویزیون خصوصی طلوع منتشر شد، اکنون به‌گفته‌ی دست‌اندرکاران این تلویزیون در داخل و خارج کشور، میلیون‌ها بیننده را به‌خود جلب کرده‌است.

چُقر یا گودال، نام منطقه‌ای در شهر استانبول ترکیه است و داستان سریال چُقرهم، روایتی از مبارزه‌ی مسلحانه‌ی یک خانواده‌ی بزرگ این محل با مافیای مواد مخدراست که بیش‌تر با خشونت و درگیری و کُشت‌وخون هم‌راه است.

باآغاز فصل دوم سریال چُقر از عید رمضان به‌این‌سو، نه‌تنها که میلیون‌ها تن شبانه‌روز به‌تماشای آن نشسته‌اند، بل شماری از شهروندان، عالمان دین، آگاهان و مسوولان امور، نشر دوباره‌ی آن‌را ازطریق تلویزیون خصوصی طلوع، “استفاده‌ی ابزاری از آزادی بیان و ضد فرهنگ مردم افغانستان” می‌خوانند.

شماری از کاربران در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی (فیس‌بوک و تویتر) با راه‌اندازی کارزار«#نه_به_نشر_سریال_چُقر»، مدعی‌اند که پخش این سریال سبب افزایش خشونت، قُلدری و جرایم جنایی شده و سلامت روانی جامعه‌را متضرر خواهد ساخت.

کاربری به‌نام اُمید فرزام در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوک خود، افزون‌بر خواستار پیوستنِ دوستانش به‌این کارزار نوشته‌است:

«نقشِ سریال چُقر در یادگیری و رواج‌سازی فرهنگ خشونت و بدرفتاری در خانه‌خانه و کوچه‌کوچه‌ی شهرما نادیده نیست. لطفن از تماشای این سریال پرهیز کنید و حکومت هم باید دراین باره برخورد مسوولانه کند».

دست‌به‌دست شدنِ این کارزار در فیس‌بوک و تویتر، خوش‌بینی‌ها و بدبینی‌هایی را نیز به‌همراه داشته‌است. چنان‌که برخی از کاربران نکته‌هایی (کامنت‌هایی) این‌چنینی هم داشته‌اند:

«عزیز برادر! اگر نشر سریال در دست مالک تلویزیون است، ریمود کنترول تلویزیون در دست خودت است».

برخی‌هم مدعی‌اند که بازنشر سریال چُقر، بسیاری از جوانان و نوجوانان را، گُم‌راه ساخته و باربار سبب آزار و اذیت دیگران در محل شده‌اند. درودیوار مزین با نشانک‌ها و شعارهای سریال چُقر در کوچه و پس‌کوچه‌های شهر کابل، از نمونه مستندهایی اند که به‌باور منتقدان، نشان‌دهنده‌ی علاقه و الگوبرداری از مهره‌ها و شخصیت‌های سریال درمیان جوانان و نوجوانان است.

رخشانه‌ی ۴۵ ساله باشنده‌ی ناحیه چهارم شهر کابل که افزون‌بر شُغل آموزگاری (معلمی) در یکی از مکتب‌های خصوصی، مادر پنج فرزند جوان و نوجوان‌است، می‌گوید:

« بچه ۱۶ ساله‌ مره همین وِلگرد‌ها د کوچه لت‌وکوب کدن و موبایل‌شه‌هم گرفتن، حالی از خانه بیرون نمی‌شه…».

او با انتقاد از حکومت به‌ویژه از وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌خواهد که بر نشرات رسانه‌ها نظارت داشته و از پخش و نشر برنامه‌های گمراه کننده در رسانه‌های دیداری جلوگیری کنند.

خواست و شکایتی‌که به‌گفته‌ی مسوولان وزارت اطلاعات و فرهنگ، ازسوی ده‌ها و صدها شهروند دیگر نیز دراین وزارت به‌ثبت رسیده‌است.

عبدالمنان شیوای شرق معین نشراتی وزارت اطلاعات و فرهنگ، می‌گوید که حتا پیش‌از عید رمضان و آغاز به‌نشر فصل دوم سریال چُقر، خودش ازطریق آنلاین به تلویزیون طلوع نامه‌ی رسمی فرستاد و خواهان توقف نشر سریال شد؛ اما نه‌تنها که به‌این امر و درخواست و شکایت مردم، هیچ تمکینی نکردند، بل‌که تا اکنون به نشر آن ادامه داده‌اند.

آقای شرق، هم‌چنان تأکید می‌کند که درصورت عدم توجُه مسوولان تلویزیون طلوع، پیش‌نهاد لغو جواز رسانه را به‌دادگاه خواهد فرستاد.

آن‌چه که مسوولان تلویزیون طلوع، غیرقانونی می‌دانند و تنها مرجع قانونی برای حل این موضوع را (کمیسیون بررسی از تخطی‌های رسانه‌ای) عنوان می‌کنند.

مسعود سنجر، مسوول نشرات تلویزیون طلوع به خبرنگار پَیک می‌گوید:

«ما مسوولیت اجتماعی خودرا انجام دادیم و هنگام نشر سریال، تماشای پایین‌تراز ۱۶ سال را ممنوع اعلان کردیم؛ اما این‌هم درست نیست که به‌خاطر شکایت پنج نفر، سریال متوقف شود و میلیون‌ها بیننده خودرا از دست بدهیم».

با آن‌که هردو طرف بر راه‌حل قانونی موضوع تأکید دارند؛ اما به‌باور برخی از حقوق‌دانان، مشکل اصلی در قانون نافذه‌ی رسانه‌های همه‌گانی کشوراست.

محمد قاسم رحمانی مشاور حقوقی کمیته‌ی مصوونیت خبرنگاران افغانستان، بااشاره به ماده‌ی ۴۵ قانون رسانه‌های همه‌گانی، درخواست وزارت اطلاعات و فرهنگ از تلویزیون طلوع را غیرقانونی خوانده، می‌گوید که هرگونه تصمیم و فیصله ازسوی کمیسیون تخطی رسانه‌ای صورت می‌گیرد. کمیسیونی‌که متشکل از هیأت نهادهای رسانه‌ای، مدنی، حقوقی و دولتی است و جاروجنجال‌های رسانه‌ای را پس‌از بررسی دقیق برای فیصله‌ی نهایی به نهادهای عدلی و قضایی می‌سپارد.

آقای رحمانی، ماده‌ی ۴۵ قانون رسانه‌های همه‌گانی کشور را درپیوند به نشر یا عدمِ نشر چنین برنامه‌ها و سریال‌ها، فاقد ضمانت اجرایی دانسته و تأکید می‌کند که این موضوع حتا در کُد جزای کشورهم، جُرم‌انگاری نشده‌است.

در بند هشتمِ ماده‌ی ۴۵ این قانون، آمده‌است: «آثار و مطالبی‌که به‌امنيت روانی و سلامت اخلاقی افراد جامعه به‌ویژه کودکان و نوجوانان آسيب برساند، جواز قانونی ندارد».

مسوولان وزارت اطلاعات و فرهنگ نیز، بر تعدیل ماده‌ی ۴۵ قانون رسانه‌های همه‌گانی تأکید داشته‌اند؛ اما این‌که چه‌زمانی به‌تصویب پارلمان کشور خواهد رسید؟ چیزی نگفته‌اند.

برخی از عالمان دین و آگاهان امورهم، به‌این باوراند که هرگونه پخش و نشر برنامه‌های وارداتی مانند سریال‌ها و دیگر برنامه‌های تفریحی و سرگرمی تلویزیونی درکشور، درصورت مغایرت با قانون، مذهب و فرهنگ مردم، باید ممنوع شود.

دراین‌حال، کمیسیون دینی و فرهنگی مجلس نمایندگان‌هم می‌پذیرد که هرچند برخی از موازین اخلاقی، دینی و فرهنگی در قانون نافذه‌ی رسانه‌های همه‌گانی کشور درنظر گرفته شده؛ اما این موازین و معیارها شاخص‌بندی نشده و روی همین دلیل‌هم در بسیاری از موردها، اعتراض‌ها و شکایت‌هایی ازسوی مردم و برخی نهادها و سازمان‌ها را نیز درپَی داشته‌است.

محمد علی اخلاقی عضو این کمیسیون، می‌گوید که تااکنون از محتوای سریال چُقر چیزی نمی‌داند و ندیده‌است؛ اما شکایت‌ها و انتقادهایی درباره‌ی آن دریافت کرده‌است که برای تعدیل ماده‌ی ۴۵ قانون رسانه‌های همه‌گانی، به‌کار خواهند رفت.

به‌گفته‌ی آقای اخلاقی، داشتنِ قانون تنها مجرای حلِ مشکل نه، بل‌که مهمترین و کلان‌ترین شرط اساسی و گره‌گشای هر مشکل رسانه‌ای، حقوقی، جزایی و…، «تطبیق و حاکمیت قانون» است که آن‌هم به‌دلیل چالش‌های کلان سیاسی، امنیتی و کرونایی درکشور، روزتاروز عقب‌گرد دارد.

گزارش‌گر: عبدالمطلب فراجی

..

هر ولسوالی یک تجریدگاه کرونا، خواهد داشت؟

کابل –  ۳ جوزا ۱۳۹۹خ.

دستور ایجاد یک مرکز قرنطین یا تجریدگاه کرونا در هر ولسوالی افغانستان، حتا یک درصد عملی نشده‌است.

این دستور، ازسوی محمد اشرف غنی رئیس جمهور کشور به‌روز دو شنبه ۱ ثور ۱۳۹۹خ. در نشستی با ولسوالان کشور در ارگ ریاست جمهوری، به‌وزارت صحت عامه داده شده بود.

رییس جمهورغنی دراین نشست گفته بود که با استفاده از امکانات محلی در هر ولسوالی کشور، یک مرکز قرنطین یا تجریدگاه ۲۰ تا ۵۰ بستر ایجاد گردد.

اما با گذشت یک ماه از این دستور، یافته‌های حقیقت‌سنج پَیک از ۷۰ ولسوالی زون مرکز، شمال و غرب کشور، بیان‌گر این‌است که حتا یک مرکز در یکی ازاین ولسوالی‌ها تااکنون، به‌گونه‌ی عملی ایجاد نشده‌است.

مقام‌های محلی در زون غرب کشور، از دریافتِ تنها ۱۰۰ چپرکت برای ایجاد پنج مرکز قرنطین ۲۰ بستر در ولسوالی‌های (ادرسکن، زنده‌جان، کشک، رباط سنگی و کهسان) ولایت هرات سخن می‌زنند و می‌افزایند که آن‌هم به‌دلیل نبود دیگر تجهیزات و امکانات، تاهنوز به‌مکانی‌که درنظر گرفته شده، جابه‌جا نشده‌است.

حاجی جمعه‌گل ولسوال زنده‌جان ولایت هرات در تماس تلفونی به‌خبرنگار پَیک می‌گوید که هرچند، ساختمان یک مکتب را برای ایجاد مرکز قرنطین دراین ولسوالی درنظر گرفته‌اند و ۲۰ چپرکت هم دریافت کرده‌اند؛ اما هیچ کار دیگری دراین زمینه تاهنوز انجام نشده‌است.

به‌گفته وی، تااکنون هفت نمونه‌ی مثبت و ده‌ها نمونه‌ی مشکوک کوید-۱۹ دراین ولسوالی به ثبت رسیده و مبتلایان‌هم در قرنطین خانه‌گی به‌سر می‌برند.

آقای جمعه‌‌گل افزود: ” از تجهیزات چه می‌پرسی، حتا داکتران ما لباس محافظتی ندارند “.

همین‌گونه در زون مرکز، محمود سیغانی ولسوال کهمرد ولایت بامیان می‌گوید که به‌جز ۵۰ هزار افغانی به‌خاطر خریداری دست‌کش و دستمال کاغذی و مایع‌ ضدعفونی، چیز دیگری به‌این ولسوالی نرسیده‌است.

هم‌چنان، میرویس شجاعی ولسوال خنج ولایت پنجشیر، می‌گوید که از هیچ‌گونه تجهیزات و امکانات برای ایجاد مرکز قرنطین دراین ولسوالی خبری نیست.

در زون شمال‌شرق، نوروز حیدری ولسوال ارغنج‌خواه ولایت بدخشان که خودش نیز گرفتار ویروس کرونا شده و در قرنطین خانه‌گی به‌سر می‌برد، در تماس تلفونی به‌خبرنگار پَیک می‌گوید:

«امکاناتی دراین‌جا نداریم. نه مکانی درنظر گرفته شده و نه چیزی به‌نام تجهیزات مرکز قرنطین به‌ما رسیده …».

ناامنی و سهل‌انگاری ازسوی مسولان امور در اَمر ایجاد تجریدگاه‌ها، از دلایل این تأخیر و اجرا نشدن دستور رییس جمهور عنوان شده‌اند. چنان‌که احمدشعیب معصومی ولسوال پُشت کوه ولایت فراه، از نبود هیچ‌گونه امکانات به‌دلیل تهدیدهای امنیتی ازسوی طالبان دراین ولسوالی سخن می‌زند و می‌گوید که تااکنون، هیچ چیزی به‌نام تجهیزات مرکز قرنطین دریافت نکرده‌اند.

این‌که از جمله ۳۶۴ ولسوالی در سراسر کشور، چه تعداد آن در تصرف گروه‌های مخالف طالب و داعش، چه تعداد زیر تهدیدهای امنیتی و در چه تعداد دیگر، حکومت قادر به‌ایجاد این مرکز‌ها خواهد بود؟  طارق آرین سخن‌گوی وزارت امورداخله‌ی کشور در پیام‌خانه‌ی وتس‌اپ خود نوشت:

« در تمام نقاط قابل تطبیق است، برخی از ساحاتی‌که تهدید و جنگ است، فکر می‌کنم وضعیت متفاوت است».

ازسوی دیگر برخی از نمایندگان مردم در شورای ملی، مسوولان وزارت صحت‌عامه را در کار ایجاد و فعال‌سازی مرکزهای قرنطین در ولسوالی‌های کشور، متهم به سهل‌انگاری می‌کنند و می‌گویند که به‌دلیل برخوردهای دوگانه‌ی مقام‌های محلی و نبود مدیریت سالم، هیچ مرکزی در هیچ ولسوالی فعال نشده‌است.

محمد مهدی راسخ نماینده‌ی وردگ در مجلس نمایندگان، هرچند این اقدام حکومت را در امر مبارزه با ویروس کرونا می‌ستاید؛ اما تأکید می‌کند که به‌دلیل سهل‌انگاری‌های مسوولان صحت‌عامه، تاهنوز هیچ کاری برای ایجاد مرکز قرنطین در هیچ ولسوالی این ولایت، انجام نشده‌است.

ازسویی‌هم شینکی کروخیل نماینده‌ی کابل، به‌این باوراست که ایجاد مرکزهای قرنطین در بسیاری از ولسوالی‌های کشور به‌دلیل ناباوری مردم به‌ویروس کرونا و رعایت نکردن رهنمودهای بهداشتی، یک مصرف بی‌جا خواهد بود.

مصرفی‌که به‌گفته‌ی مصطفا نوید سخن‌گوی شرکت انکشاف ملی، تنها بیش‌از ۲۰۲ میلیون افغانی برای تهیه و انتقال ۲۷ هزار چپرکت مشمول (کمپل و دوشک و روجایی و بالشت) به مرکزهای قرنطین ولسوالی‌های کشور هزینه شده و به‌زودی انتقال خواهند یافت.

بااین‌همه تأخیر و دلایل ناامنی و سهل‌انگاری در امر ایجاد مرکزهای قرنطین، برخی از نمایندگان مردم نگران‌اند که باتوجه به وضعیت شکننده‌ی قرنطین درآستانه‌ی عید رمضان ازسوی مردم و رعایت نکردنِ فاصله‌ی قزیکی در بازارهای شهرها و ولسوالی‌های سراسر کشور، مبتلایانِ بی‌شماری را درپَی خواهد داشت.

اما وزارت صحت‌عامه‌ی کشور، برتطبیق سه مرحله‌یی ایجاد و فعال‌سازی تجریدگاه‌های ولسوالی‌ها تأکید داشته و از آمادگی بیش‌از هفتادهزار بستر درسطح ولسوالی‌های کشور نیز خبر می‌دهد.

احمد توحید شکوهمند معاون سخن‌گوی این وزارت، می‌گوید که این مرکزها در سه مرحله‌ی (ایجاد مرکز و جابه‌جایی بسترها، گزینش و آموزش نیروی کار و استخدام پرسونل) به‌فعالیت آغاز خواهند کرد و درحال‌حاضر، مرحله‌ی نخست ایجاد مرکز و انتقال و جابه‌جایی تجهیزات به‌ولسوالی‌ها روی‌کاراست.

اما باگذشت یک ماه از اعلام این برنامه و سرعت افزایش مبتلایان به‌ویروس کرونا درکشور، تکمیل این مراحل که چند روز و هفته و ماه به‌انجام خواهد رسید؟ زمان مشخصی را ارایه نکرد.

براساس آمار به‌روز شده از سوی وزارت صحت عامه‌ی کشور، تاام‌روز شنبه( ۳ جوزا ۱۳۹۹ ) نزدیک به ده هزار نفر به‌ویروس کرونا مبتلا شده که از این میان تا اکنون ۲۱۶ تن جان باخته و ۱۰۴۰ تن دیگر نیز صحت‌یاب شده‌اند.

گزارش‌گر:  شاه محمود اندیش‌ور

..

شهروندانی­‌که نانِ شب ندارند، بیمی از کرونا هم ندارند

کابل –  ۱۳ ثور ۱۳۹۹

نزدیک به دوماه از اعلام قرنطین شهر کابل می‌گذرد؛ اما هنوز صدها خانواده‌ی فقیر و نیازمندی‌که نانِ شب‌وروز ندارند، از کمک‌های وعده شده‌ی حکومت بهره‌مند نشده‌اند.

مسوولان حکومت در نخستین روزهای قرنطین شهر کابل، اعلام کردند که به همه‌ی نیازمندان کُمک خواهند کرد.

محمد یعقوب حیدری والی کابل به‌تاریخ ۳۰ حمل سال روان در یک نشست خبری به رسانه‌ها گفت:

« به همه‌ی کسانی‌که نانِ شب برای خوردن ندارند، رسیدگی کردیم و رسیدگی می‌کنیم …».

اما بااین‌هم، فقر و تنگ‌دستی ناشی از منع کاروبار و گشت‌وگذار در شهری‌که گفته می‌شود کم‌ازکم نیمی از جمعیت آن زیر خط فقر زندگی می‌کنند، شمار زیادی از شهروندان فقیر و نیازمند را با خطر گرسنه‌گی روبه‌رو کرده و این تهدید را خطرناکتر از ویروس کرونا می‌پندارند.

مروه کودک ۱۲ ساله‌ای‌که به‌گفته‌ی خودش، چندین شب را در همین شبانه‌روزهای قرنطین گرسنه خوابیده‌است، می‌گوید:

« کور شویم اگر یک‌دانه نان به‌ما کسی داده باشد».

این کودک که همراه با مادر، خواهر و برادرش در یک مخروبه‌ی منطقه‌ قلعه‌ی میرزاعبدالقادر ناحیه ششم شهر کابل زندگی می‌کند، می‌افزاید که پدرش را در یک حمله‌ی انتحاری ازدست داده و تنها برادر بزرگتراز خودش، یگانه نان‌آور خانه‌است که آن‌هم به‌دلیل قرنطین و منع گشت‌وگذار، کاری کرده نمی‌تواند و در خانه گرسنه خوابیده‌است.

محمد جواد باشنده‌ی ناحیه هفتم شهر کابل که با کار تکسی‌رانی می‌توانست چرخ روزگارش را حرکت دهد، اما اکنون که اجازه‌ی گشت‌وگذار در شهر را ندارد، می‌گوید:

«کدام کُمک و مساعدت، حیران به‌خدا ماندیم که نان شب‌وروز عیال و فرزنده چطور کنم …».

گلایه‌هایی‌که مانند او و خانواده‌ی مروه، صدها تنِ دیگر نیز دراین منطقه، چشم‌به‌راه لقمه‌نانی‌اند که ازسوی مسوولان حکومت و امدادگران غیردولتی وعده شده؛ اما هنوز حق به حق‌دار نرسیده‌است.

قادرشاه وکیل گذر منطقه‌ی قلعه‌ی میرزاعبدالقادرهم می‌پذیرد که حتا یک دانه‌ی گندم به خانواده‌های نیازمند این منطقه کُمک نشده‌است.

به‌گفته‌ی قادرشاه، بیش‌از ۶۰۰ خانواده‌ای که دراین محل زندگی می‌کنند، بیش‌تراز ۸۰ درصد آنان، کسبه‌کار، تکسی‌ران، کراچی‌وان و حتا گدای‌گراند که درحال‌حاضر، همه محتاج نان شب‌وروز هستند.

این وکیل گذر می‌افزاید که تااکنون دو بار، فهرستی از خانواده‌های نیازمند این منطقه آماده کرده و به ناحیه مربوطه سپرده‌است؛ اما ضمنِ وعده‌های داده‌شده، هیچ کُمکی تاهنوز دریافت نکرده‌اند.

دراین میان، برخی‌از خانواده‌های که از کُمک‌های وعده شده‌ی حکومت مستفید هم شده‌اند، رضایت چندانی ندارند.

محمد حشمت وکیل گذر فامیلی‌های ریش‌خور ناحیه هفتم شهر کابل، می‌گوید که بیش‌تراز ۸۰۰ خانواده‌ی نیازمند و بی‌بضاعت دراین منطقه زندگی می‌کنند؛ اما شهرداری کابل ۱۳۶ بوجی گندم به‌همه‌ی این خانواده‌ها کُمک کرده که به هر خانواده حتا پنج کیلو گندم هم نرسید.

او می‌افزاید که همه‌روزه ده‌ها خانواده‌ی فقیر و نیازمند به‌دروازه‌ی خانه‌اش مراجعه می‌کنند و نان می‌طلبند؛ اما چیزی در بساط ندارند و صدای‌شان هم به‌جایی شنیده نمی‌شود.

ازسوی دیگر برخی از شهروندان نیازمند که از هیچ کُمک و مساعدتی بهره‌مند نشده‌اند، وکیلان منطقه‌ی شان‌را به خویش‌خوری و قوم‌گرایی متهم کرده، می‌گویند که با تهیه فهرستی از خویشاوندان و نزدیکان‌شان، همه‌ی کُمک‌هارا به کیسه‌های خودشان خالی‌کرده و به مردم نیازمند، هیچ کُمکی نرسیده‌است.

چنان‌که به‌تازه‌گی فرماندهی پولیس کابل نیز، از بازداشت چندین وکیل‌گذر در ناحیه‌های یازدهم و پانزدهم شهر کابل خبر داده‌است.

فردوس فرامرز سخن‌گوی فرماندهی پولیس کابل در پیام‌خانه‌ی وتس‌اپ خود به‌خبرنگاران، نوشته‌است:

« شفیق‌الله یکی از وکلای گذر ناحیه پانزدهم همراه با دو همکارش که ۲۰۰ بوری آرد کُمک شده را دُزدیده بودند، بازداشت شده و قضیه زیر بررسی قرار دارد».

برخی‌از آگاهان امور و نمایندگان مردم در شورای ملی کشور نیز، بااتقاد از مقدار و شیوه‌ی امدادرسانی حکومت به‌مردم، به‌این باوراند که حکومت به‌جز وعده و شعار عوام‌فریبانه، کاری در عمل نکرده‌است.

باتوجه به رهنمودهای بهداشتی و رعایت فاصله در میان مردم به‌ویژه درجاهای مزدحم، برخی‌هم توزیع نان ازطریق نانوایی‌های شهر را نادرست خوانده و هُشدار می‌دهند که گردهم شدنِ ده‌ها تن به‌خاطر دریافت پنج‌دانه نان، این خود کُمک‌رسانی نه، بل‌که فراخوانی به‌سوی مرگ است.

سیف‌الدین سیحون استاد دانشکده‌ی اقتصاد دانشگاه کابل، می‌گوید:

« تبلیغاتی‌که ازسوی حکومت و قدرتمندان صورت می‌گیرد، کاملن میان‌تهی و باطل‌است، چون همیشه کُمک‌ها ازسوی زورمندان حیف‌ومیل شده و نیازمندان مستحق محروم مانده‌اند».

هم‌چنان، عزیزاحمد فانوس استاد دانشگاه و آگاه امور اجتماعی به‌این باوراست که مسوولان حکومتی باچنین شعار کُمک‌رسانی و تشدید قرنطین به‌روی فقیرترین شهروندان کشور، نه‌تنها که مردم را از گرسنه‌گی و کرونا نجات نمی‌دهند، بل‌که بیش‌ترازپیش به فقر و بی‌چاره‌گی و مرگ می‌کشانند.

آقای فانوس، رسانه‌ها را مکلف به افشای کسانی می‌داند که از پروژه‌ی کرونا به‌نفع شخصی‌شان بهره می‌گیرند.

ازسوی دیگر کمیسیون مستقل حقوق‌بشر افغانستان، هرچند امکانات دولت را در امر مبارزه با بحران موجود، خیلی ناچیز می‌داند؛ اما توزیع چهارکیلوگندم یا پنج‌دانه نان برای خانواده‌های نیازمند را نیز، افتضاحی بیش نمی‌داند.

محمد نعیم نظری معاون این کمیسیون، می‌گوید که افزون بر اقتصاد بد مردم و دولت، موجودیت فساد در نهادهای دولت نیز سبب شده تا فقر و بی‌کاری در جامعه روزتاروز گسترش یابد و افراد فاسد از آب آلوده ماهی بگیرند.

آقای نظری، هم‌چنان افزون بر حکومت و نهادهای امدادرسان، از همه‌ی شهروندان غنی و توان‌مند می‌خواهد که خانواده‌های فقیر و نیازمند را در دَوروبرشان، کُمک و یاری کنند.

هرچند به‌گونه‌ی دقیق، تاهنوز مشخص نیست که چه تعداد مردم نیازمند در شهرکابل از کُمک‌های فوری حکومت و دیگر نهادهای امدادرسان محروم مانده‌اند؛ اما والی کابل گفته‌است که تااکنون، برای ۱۸۰ هزار خانواده‌ی نیازمند در ۲۲ ناحیه و ۱۴ ولسوالی کابل، به‌هر خانواده ۵۰ کیلو گندم کُمک شده و رَوند توزیع این کُمک‌ها ادامه دارد.

گزارش‌گر: رویا احدی

..

کرونا و پزشکانِ فیس‌بوکی

کابل – ۱۱ ثور ۱۳۹۹

بسیاری‌از توصیه‌ها درباره‌ی چگونه‌گی وقایه از ویروس کرونا که در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شوند؛ مبنای علمی نداشته و تایید شده‌ی سازمان صحی جهان نیستند.

هم‌زمان با انتشار ویروس کرونا (کووید-۱۹) در کشورهای منطقه و جهان و سرایت آن به‌داخل افغانستان، موجی از توصیه‌های غیرعلمی و اطلاعات نادرست برای وقایه و تداوی این ویروس از سوی برخی افراد و کاربران در شبکه‌های اجتماعی هم‌رسانی می‌شود که بر بنیاد یافته‌های حقیقت‌سنج پیک؛ بسیاری از آن‌ها ریشه و پایه‌ی علمی نداشته و ازسوی سازمان‌های علمی و صحی جهان نیز، تأیید نشده‌اند.

شبکه‌های اجتماعی در فضای مجازی انترنت به‌ویژه فیس‌بوک که بربنیاد داده‌های منابع رسمی، بیش‌وکم سه میلیون کاربر در سراسر کشور دارد؛ این‌روزها پُر از هرگونه خبر، عکس و مطلب درباره‌ی کروناست.

دراین میان، برخی‌از کابران با پخش‌ونشر مطالبی درباره‌ی چگونه‌گی وقایه در برابر ویروس کرونا و روش‌های تداوی در رُخ‌نامه‌های شان، معتقداند که بااستفاده ازاین رَوش‌ها، می‌توان از مبتلاشدن به‌ویروس کرونا جلوگیری کرد.

جاسم اسلمی از کاربران شبکه‌ی فیس‌بوک در رُخ‌نامه‌اش برای پیش‌گیری از ابتلا به‌ویروس کرونا، نوشیدنِ «چای زعفران» را توصیه کرده و ادعا می‌کند که این معلومات را از یک منبع ایرانی گرفته و به‌باور وی، نوشیدن چای زعفران برای تقویت سیستم ایمنی بدن و دفاع از کرونا مفید است.

پرویز حکیمی یکی دیگر ازاین کاربران درحالی‌که درستی و نادرستی اطلاعات نشرشده‌‌ در صفحه‌اش را نمی‌داند؛ اما ادعا می‌کند که استفاده‌ی «خاک‌شیر» برای تداوی بیماران کرونا سودمند است.

این کاربر فیس‌بوک با داشتنِ بیش‌از دوهزار پسند و دنبال‌کننده دراین مطلب منتشره‌اش، می‌گوید:

« مه کدام تجارت نمی‌کنم و خاک‌شیر فروشی هم ندارم؛ ولی به‌خاطر ثواب نشر کردیم».

ازسوی دیگر، خیرالدین بهیر ستاژر طب معالجوی یک دانشگاه خصوصی در ولایت بلخ، ادعا می‌کند که با استفاده از «پیاز» بیش‌تر از ده فرد مبتلا به‌ویروس کرونا را که در وخامت به سر می‌بردند، تداوی کرده و صددرصد نتیجه‌ی مثبت گرفته است.

به گفته‌ی آقای بهیر، با استفاده از رَوش جوشاندن پیاز و استشمام بخار آن توسط دماغ درمدت ۱۵ تا ۴۰ دقیقه، ممکن است بیمار کرونا کاملن شفایاب شود. او می‌افزاید:

« تحقیق خودم است؛ اما استدلال طبی کرده نمی‌توانم؛ از تندی پیاز طورمستقیم بالای ویروس استفاده کردیم و در پنج دقیقه تاثیر کرده …».

اما داکتر امین الله شیرپور مسوول نظارت امراض شفاخانه‌ی حوزوی بلخ، شفایاب شدن مبتلایان کرونا توسط یک فرد را در این ولایت رد می‌کند و می‌گوید که تااکنون چنین واقعه‌ی صحتمندی مبتلایان کرونا با کدام شیوه‌ی خاص در مزارشریف به ثبت نرسیده و ممکن‌است فرد مبتلا به‌یک بیماری ساده‌را، کرونا گفته و تداوی کرده باشند.

آقای شیرپور تصریح می‌کند؛ تا زمانی‌که روی موضوع دارو برای یک بیماری تجربه و مطالعه‌ی گسترده نشود و شواهد و مدارک تاییدی سازمان‌های جهانی نباشد، به هیچ‌صورت معیاری و قابل قبول نمی‌باشد.

مانند این و ده‌ها تن از کاربران دیگر با پخش و نشر چنین توصیه‌ها و رهنمودها در شبکه‌های اجتماعی اطلاع‌رسانی می‌کنند و شماری از شهروندان‌هم بااستفاده ازاین رَوش‌ها، خودرا فریب می‌دهند.

چنان‌که به‌باور خوشحال آصفی خبرنگار و فعال رسانه‌ای، بحرانِ پیش‌آمده شمار زیادی از کاربران شبکه‌های اجتماعی را داکتر و خبرنگار ساخته که بدون شک، کار اطلاع‌رسانی و اصل تفکیک حقیقت و شایعه‌را دشوار ساخته و مردم را در دو راهی قرار می‌دهند.

پژوهش‌های علمی و اطلاعات معتبر

محلول آب و نمک، حرارت آفتاب، نوشیدنی‌های گرم، پیاز، سیر، زعفران، خاکشیر و ده‌ها داروی دیگر طبی و یونانی، از مواردی اند که با گسترش ویروس کرونا، شبکه‌های اجتماعی را تسخیر نموده و سبب دوراهی‌کشاندنِ هزاران مخاطب شده‌است؛ اما براساس پژوهش‌های انجام‌شده‌ی سازمان صحی جهان و نیز گفته‌های پزشکانِ متخصص، تااکنون حتا کشورهای معتبر جهان موفق به دریافت راه حل علمی و تاییدشده به این ویروس نشده‌اند.

به‌تازه‌گی فیروزالدین فیروز وزیر صحت عامه‌ی کشور در پیامی به تاریخ ۴ ثور سال‌روان، بهترین شیوه‌ و تجربه‌ی مفید جهانی را استفاده از نمک با آب شیرگرم اعلام کرد. به‌گفته‌ی وزیر صحت، دانشمندان آلمانی به‌خاطر جلوگیری از مبتلاشدن به‌ویروس کرونا، این رَوش‌را پیشنهاد کرده و یگانه راه نجاتی‌ست که می‌تواند از آمار مرگ‌ومیر و مبتلاشدن به این ویروس بکاهد.

به اساس گزارش‌های سازمان صحی جهان (WHO)، شواهدی وجود ندارد که  محلول نمک از مبتلاشدن به ویروس محافظت کند و استفاده از آن تنها برای تسریع روند بهبودی سرماخورده‌گی معمولی می‌تواند مفید باشد.

هم‌چنان، فرید الله عمری آموزگار متخصص بخش انتانی شفاخانه‌ی انتانی می‌گوید که براساس پژوهش‌های این سازمان، ویروس کرونا در ۵۶ درجه‌ی حرارت می‌تواند در نیم ساعت ازبین برود که این درجه‌ برای انسان خطرناک بوده و پایین‌تر از آن می‌تواند تنها بر ضعیف ساختن ویروس کمک کننده باشد.

به گفته آقای عمری، ویروس کرونا همه‌ی جهان را غافل‌گیر کرد و مهلتی برای تحقیق نداد. وی می‌افزاید:

« تا اکنون محلول‌های پیشنهادشده برای از بین بردن کرونا، کلورین، سودیم هایدروکلوراید و دیگر انتی‌سپتیک‌ها گفته شده و ویتامین‌های سی و دی هم مفید بوده می‌توانند».

بربنیاد گزارش‌های نیویارک تایمز و رویترز نیز، غرغره با نمک و آب‌گرم، نمی‌تواند از بین برنده‌ی ویروس کرونا باشد.

بازار گرم شایعه و نبود نظارت بر تبلیغات

بااین‌همه بازار گرم شایعه‌پراگنی در پیوند به بحران کرونا در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، برخی‌از فعالان مدنی و آگاهان امور به‌این باوراند که اگر رسانه‌‌ها و نهادهای مسوول دولت در کار اطلاع‌رسانی بی‌برنامه و بی‌توجه نباشند، مردم هرگز به شایعات و اطلاعات کاذب رجوع نمی‌کنند.

عزیز رفیعی رییس مجمع جامعه‌ی مدنی می‌گوید که مردم با بحران روبروست و نیاز است که بفهمند چه اتفاق می‌افتد؛ پس هرکسی هر اطلاعی را که به دست می‌آورد، بدون آن‌که درستی و نادرستی آن‌را بداند پخش‌ونشر می‌کند.

آقای رفیعی، به‌ویژه وزارت صحت عامه و کمیته‌ی اضطرار مبارزه با کرونا را مسوولان اصلی اطلاع‌رسانی دقیق در پیوند به اصل وقایه و چگونه‌گی قرنطین دانسته، می‌افزاید:

«ازین‌که مردم از منابع رسمی اطلاعات لازم به‌دست آورده نمی‌توانند، ناگزیراند برای نجات از بحران، راه و چاره‌ای جست‌وجو کنند و یاهم ازهرگونه اطلاعات درست و نادرست استفاده کنند».

به باور خوش‌حال آصفی خبرنگار و فعال شبکه‌های اجتماعی، بی برنامه‌گی کاربران و جست‌وجوی راه‌هایی برای پیداکردن سرگرمی‌هم سبب می‌شود که برخی‌ها دست به شایعه‌پراگنی زده و از مزایای آزادی بیان استفاده‌ی سو کنند.

وی می‌افزاید:« عدم آگاهی از تاثیرات منفی شایعه و نبود بررسی و کنترول درست نهادهای مسوول از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، از دیگر عواملی‌اند که بازار شایعه را در چنین وضعیت بحرانی گرم‌تر ساخته‌است».

به‌باور این آگاهان، شایعه‌پراگنی درحالت بحران سبب می‌شود که از یک‌سو تجار و دکاندار سود ببرند و ازسوی دیگر، بازی با روان و سلامت مردم و در نهایت، سبب خلق تشویش، افزایش افسرده‌گی و حتا سبب مرگ انسان‌ها می‌شود.

عبدالمجیب خلوتگر ریس اجرایی دفتر نَی یا حمایت کننده‌ی رسانه‌های آزاد افغانستان نیز، نبود فرهنگ استفاده‌ از رسانه و فضای مجازی انترنت درمیان کاربران‌را، عامل دیگری برای پخش اطلاعات نادرست دانسته، می‌گوید که استفاده‌ی ناقصی که غیرهدف‌مندانه صورت می‌گیرد و نا‌خواسته بر افکار دیگران صدمه می‌زند، به‌معنای سواستفاده از آزادی بیان است.

به باور آقای خلوتگر، اگر محدودیت بر چگونگی استفاده از آزادی بیان وضع شود، حق کسانی‌که استفاده‌ی خوب می‌کنند سلب می‌شود، پس راه‌کاری که دراین راستا لازم‌است، نهادینه کردن فرهنگ استفاده از رسانه‌های اجتماعی و آموزش آزادی بیان است که از یک سو حقوق دیگران حفظ و از سوی دیگر، از ارزش‌ها استفاده‌ی ابزاری صورت نخواهد گرفت.

بااین‌حال، وحید مایار سخن‌گوی وزارت صحت عامه، می‌پذیرد که برخی‌ها بااستفاده از روش‌های درست و نادرست برای وقایه و تداوی کرونا صحت‌یاب شده‌اند؛ اما این رَوش‌ها ازسوی این وزارت نه قابل تأیید است و نه آماری از شفایافته‌گانِ این‌گونه روش‌های وقایوی و تداوی دردست است.

آقای مایار می‌افزاید که افغانستان هنوز، زیرساختاری برای تحقیق و کشف دارو ندارد. پس خیلی دور است که دارویی دراین کشور ساخته شود و همچنان ازسوی یک نهاد معتبر علمی تایید شود.

به‌گفته‌ی سخن‌گوی وزارت صحت‌عامه‌ی کشور: «وقتی دشمن را نشناسی چطور می‌توانی آن را از بین ببری».

گزارش‌گر: پلوشه عظیم

..

تعهد چهل‌هزار شغل در یک ماه، بیش‌از ده درصد عملی نشده‌است

کابل  –  ۲ ثور ۱۳۹۹

برنامه‌ی کارآفرینی برای چهل‌هزار شهروند بی‌کار در پایتخت کشور که در یک ماه پسین ازسوی حکومت وعده شده، با کُندی و حق‌تلفی به‌پیش می‌رود.

هم‌زمان با انتشار ویروس کرونا و اعلام قرنطین شهرهای هرات، کابل و برخی دیگر از ولایت‌های کشور ازسوی حکومت و نگرانی سازمان جهانی کار از افزایش نرخ بی‌کاری درافغانستان، رییس جمهوری کشور شام روز سه‌شنه ۱۲ حمل ۱۳۹۹خ. در نشست (کمیته‌ی اضطرار جلوگیری از انتشار ویروس کرونا)، به‌اداره‌ی نوتاسیس (شرکت انکشاف ملی) دستور داد که تا یک ماه پیش‌رو برای ۴۰ هزار تن زمینه‌ی کار فراهم کند.

اکنون درآستانه‌ی هفته‌ی پایانی یک ماه وعده شده، مصطفا نوید سخن‌گوی شرکت انکشاف ملی، از استخدام نزدیک به پنج‌هزار کارگر و انجنیر در شش پروژه‌ی توسعه‌ای مدیریت آب‌ریزه‌های شهر کابل خبر می‌دهد.

هرچند آقای نوید، بارندگی‌های موسمی هفته‌های پسین را دلیل تأخیر در کار پروژه‌ها و گماشتنِ کارگران عنوان می‌کند؛ اما به‌باور برخی از نمایندگان مردم و آگاهان امور، افزون براین‌که حکومت هم‌واره در عملی کردنِ وعده‌های کارآفرینی‌اش ناکام بوده، بل‌که در برخی موردها عمل‌کردها و سواستفاده‌های سیاسی، قومی و … سبب ناکامی بسیاری از برنامه‌های ملی توسعه‌ای و حتا اعتراض و حق‌تلفی برخی از شهروندان کشور شده‌است.

کارآفرینی ارزان و بی‌نان

درحالی‌که مسوولان شرکت انکشاف ملی، روند استخدام کارگران و کارمندان در پروژه‌های توسعه‌ای زیرکارشان را، عادلانه و به‌هدف اشتغال‌زایی و فقرزدایی در چنین وضعیت بحرانی کشور عنوان می‌کنند؛ اما شماری از شهروندانی‌که به‌حیث کارگر روزمرد دراین پروژه‌ها گماشته شده‌اند، می‌گویند که مُزد روزانه‌ی شان دربَدلِ کار شاق، عادلانه نیست.

مهدی نوجوان ۱۸ ساله باشنده‌ی ناحیه سیزدهم شهر کابل که در یکی ازاین پروژه‌های زیرکار در منطقه‌ی کوه کروخ با کلند کندن‌کاری می‌کند، می‌گوید:

« اگرچه ظالم استن نان نمی‌تن، خو بازهم یک‌دوصد برم می‌مانه درین شب‌وروزهای قرنطین غنیمت است».

نسیم ۲۹ ساله کارگر دیگری که به‌دلیل نجات از بی‌کاری روزهای قرنطین در یکی از این پروژه‌ها در منطقه‌ی واصل‌آباد شهر کابل شامل کار شده‌است، می‌گوید که مُزد روزانه‌ی یک کارگر سرچوک در شهر کابل ۵۰۰ افغانی حتا مشمول نان چاشت است؛ اما از مجبوری دربدل ۳۰۰ افغانی روزمُزد بدون یک‌وقت نان از صبح تا شام کار می‌کند.

آن‌چه که به‌باور برخی از آگاهان مسایل حقوقی و مدنی و نمایندگان مردم در شورای ملی کشور نیز، غیرعادلانه و سواستفاده از مجبوری مردم خوانده شده‌است.

غلام حسین ناصری نماینده‌ی کابل در پارلمان کشور، می‌گوید که مطابق قانون کار، حداقلِ دست‌مُزد یک کارگر یا کارکن خدماتی بانظرداشت نرخ روز مواد خوراکی، کار و وضعیت اقتصادی کشور، تا ۴۵۰ افغانی تخمین شده‌است.

آقای ناصری، از شخص یا نهادی نام نمی‌برد؛ اما تأکید می‌کند که هستند برخی‌از کارفرمایان حکومتی که هم‌واره از نان سفره‌ی مردم فقیر دزدیده و خودرا فربه ساخته‌اند.

اما سنگر احمدی مسوول یکی ازاین پروژه‌ها در ناحیه ششم شهر کابل، به‌خبرنگار پَیک می‌گوید:

« به‌خاطر جلوگیری از شیوع ویروس کرونا، کارگران نان چاشت ندارند …».

این‌که افزون‌بر سه‌صد افغانی مزد یک‌روزه، چرا بدیل اعاشه یا پول یک‌وقت نان به این کارگران پرداخت نمی‌شود؟ آقای احمدی، سه‌صد افغانی برخلاف نرخ روز را برای مُزد یک کارگر بسنده می‌داند و بیش‌ترازاین جزئیات نمی‌دهد.

کارگران از هرقوم، انجنیران از یک قوم

بربنیاد تازه‌ترین داده‌های معلوماتی که به‌روز دوشنبه ۱ ثور سال روان، ازسوی شرکت انکشاف ملی به‌خبرنگار پَیک ارایه شده‌است؛ تا این‌دم ۱۰۹ انجنیر و معاون انجنیر و ۴۸۸۵ کارگر در شش پروژه‌ی توسعه‌ای آب‌ریزه‌های شهر کابل گماشته شده‌اند.

کارمند خدماتی، کارمند صحی، معاون انجنیر، انجنیر و مسوول پروژه، هرکدام به‌ترتیب از ۱۵ هزار تا ۴۰ هزار افغانی معاش ماهوار دریافت می‌کنند. اما از کارگران روزمُزد به‌طور هفته‌وار (۱۸۰۰ افغانی) پرداخت می‌شود که ماهانه به هشت‌هزار افغانی یا نیم حقوق ماهوار یک کارمند خدماتی هم نمی‌رسد.

اما آن‌چه که رَوند استخدام کارمندان و انجنیران این پروژه‌ها را مورد انتقاد و اعتراض قرارداده، استخدام تک‌قومی و بهره‌گیری ارزان از نیروی کار، ازسوی مسوولان حکومت است که برخی از شهروندان و نمایندگان مردم در پارلمان کشور، غیرعادلانه و غیرانسانی پنداشته‌اند.

مشاهده‌ی خبرنگار پَیک، تصویربرداری و گفت‌وگو با کارگران و انجنیران این پروژه‌ها، نشان می‌دهد که به‌استثنای کارگران روزمُزد که گفته می‌شود از هر قوم و منطقه‌ی کابل اند، باقی همه کارمندان و انجنیران پروژه از یک قوم ویژه برگزیده شده‌اند.

هرچند سخن‌گوی شرکت انکشاف ملی، گماشتنِ تک‌قومی کارمندان و انجنیران پروژه‌ها را نمی‌پذیرد؛ اما یادآور می‌شود که این کارمندان براساس یک فهرست (دیتابیس) ازپیش تهیه شده، برگزیده شده‌اند. فهرستی‌که از ارایه کاپی مکمل آن به خبرنگار پَیک خودداری کرد.

آقای نوید، هم‌چنان افزود که در گماشتنِ کارگران روزمُزد، وکیلان گذر هر منطقه‌ای که درآن پروژه عملی می‌شود، همکاری کرده‌اند و شماری از کارگران‌هم، از سرچهارراه‌های شهر کابل جمع‌آوری و گماشته شده‌اند.

اما در مورد گماشتنِ کارمندان و انجنیران که چرا مربوط به منطقه‌ی پروژه نیستند و چرا این استخدام به‌اعلان کاریابی گذاشته نشده، پاسخی ارایه نکرد و همین‌قدر گفت که ازاین پس ترکیب قومیت نیز درنظر گرفته خواهد شد.

چهل‌هزار شُغل بسنده نیست

حکومت افغانستان، به‌تازه‌گی برنامه‌ی کارآفرینی (اشتغال‌زایی) را برای نیازمندان کار درحالی‌ روی‌دست گرفته که پیش‌ازاین، سازمان جهانی غذا و بانک جهانی از افزایش نرخ بی‌کاری و فقر در افغانستان، اظهار نگرانی کرده‌اند.

بربنیاد یک گزارش سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۸م. بیش‌تر از ۱۳ میلیون شهروند افغانستان به غذای کافی شبنه‌روزی دست‌رسی ندارند و ۲۴ درصد از واجدان شرایط کارهم، از بی‌کاری رنج می‌برند.

پیش ازاین وزارت اقتصاد افغانستان نیز، میزان فقر را در کشور ۵۴ درصد و درامد ماهوار نیمی از جمعیت کشور را، تا دوهزار افغانی گزارش داده‌است.

باتوجُه به بحران پیش‌آمده‌ی ناشی از انتشار ویروس کرونا، متوقف شدنِ همه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی در پایتخت و بسیاری از ولایت‌های کشور و سرازیرشدنِ بیش‌از ۲۵۰هزار شهروند مهاجر در کمتراز دوماه از کشور ایران؛ برخی از آگاهان و نمایندگان مردم به‌این باوراند که راه‌اندازی برنامه‌های کارآفرینی و امدادرسانی به نیازمندترین شهروندان کشور در چنین وضعیت، به‌هیچ صورت بسنده نبوده و نیاز به توجُه و تلاش هرچه بیش‌تر دارد.

بااین‌حال، مسوولان شرکت انکشاف ملی از پیش‌رفت کار پروژه‌های توسعه‌ای مدیریرت آبریزه‌های شهرکابل و گماشتن بیش‌از هشت‌هزار کارگر دیگر درهفته‌ی روان خبر می‌دهند و می‌گویند که با تطبیق صددرصد تعهد چهل‌هزار شغل، قراراست این رقم تا ماه‌های آینده به ۶۰ هزار افزایش یابد.

بربنیاد معلومات شرکت انکشاف ملی، پروژه‌ی مدیریت آبریزه‌های شش زون (پغمان، واصل‌آباد، دارالامان، قرغه، بگرامی و ده‌سبز) کابل با هزینه‌ی مجموعی ۱۲ میلیارد افغانی از بودجه‌ی توسعه‌ای اختیاری اداره‌ی عملیاتی ریاست جمهوری اختصاص یافته و ازاین میان، چهارونیم میلیارد برای سال روان و باقی آن برای سال آینده درنظر گرفته شده‌است.

گزارش‌گر: عبدالمطلب فراجی

..

شمار جان باخته‌گان کرونا در افغانستان، چند است؟

کابل – ۱ ثور ۱۳۹۹

درحالی‌که شمار جان باخته‌گان روی‌داد کرونا درافغانستان، تااکنون (دوشنبه ۱ ثور۱۳۹۹) ۳۶ نفر ازسوی وزارت صحت‌عامه‌ی کشور اعلام شده‌است؛ اما برخی‌دیگر از منابع دولتی و مردمی، این رقم را بیش‌تر از آن‌چه می‌دانند که روزانه در رسانه‌های داخلی و خارجی منتشر می‌شود.

برخی از کاربران در شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک، از یک هفته‌ به‌این‌سو یک فهرست قلمی نام‌های ۳۵ تن از باشنده‌گان ولسوالی سروبی کابل را دست‌به‌دست می‌کنند و از مرگ این افراد دراثر ابتلا به‌ویروس کرونا و مشکوک بودن صدها تنِ دیگر در این ولسوالی سخن گفته‌اند.

یکی ازاین کاربران به‌نام نوید سلطانی که با نشر یک فهرست قلمی، این خبر را در رخ‌نامه‌ی خود نوشته‌است، به‌خبرنگار پَیک گفت که این رقم اکنون به ۴۰ نفر رسیده؛ اما درباره‌ی منبع رسمی این خبر، چیزی نگفت.

این کاربر، هم‌چنان نوشته‌است که عامل اصلی انتقال ویروس و مرگ‌ومیر ده‌ها تن از باشنده‌های ولسوالی سروبی، ناشی از سفر یک بیمار کرونا از کابل به جلال‌آباد و توقف و مرگ وی در سروبی است که پس از مراجعه به شفاخانه‌ی ولسوالی، عدم تشخیص ازسوی پزشکان و تدفین معمولی بدون باخبری از سرایت ویروس کرونا، ده ها و حتا صدها تن دیگر مشمول شماری از داکتران و کارمندان صحی شفاخانه‌ی ولسوالی نیز، مبتلا به‌این ویروس شده‌اند.

آن‌چه که برخی از نمایندگان مردم در شورای ملی کشور نیز، می‌پذیرند و تأیید می‌کنند که در مدت کم‌تر از دوهفته‌ی پسین، بیش‌تر از چهل نفر مبتلا به‌ویروس کرونا در ولسوالی سروبی جان باخته‌اند.

شینکی ذهین کروخیل نماینده‌ی مردم کابل در مجلس نمایندگان، می‌گوید که چهار تن از کارمندان شفاخانه‌ی سروبی هم، مبتلا به ویروس کرونا شده که هم‌اکنون در شفاخانه‌ی ننگرهار بستری‌اند.

او هم‌چنان از مرگ تازه‌ی یک باشنده ولسوالی سروبی خبر داد و افزود که چهار عضو دیگر این خانواده نیز، مبتلا هستند.

خانم کروخیل، رعایت نکردنِ قرنطین و منع رفت‌وآمدها از یک‌جا به‌جای دیگر را، عامل اصلی انتقال و انتشار ویروس به‌این ولسوالی خوانده و مسوولان محلی را انتقاد می‌کند.

دراین‌حال، گوهرخان بابری ولسوال سروبی در تماس تلفونی به‌خبرنگار پَیک، مرگ بیش‌از چهل باشنده‌ی این ولسوالی را دراثر ابتلا به‌ویروس کرونا تایید و یا رد نمی‌کند؛ اما می‌پذیرد که نمونه‌های مثبت دراین ولسوالی به‌ثبت رسیده‌است.

وزارت صحت‌عامه‌ی کشور نیز، تشخیص چندین نمونه‌ی مثبت را دراین ولسوالی می‌پذیرد و از ایجاد یک مرکز تجرید بیماران کرونا (کوید۱۹) با ظرفیت ۲۰ بستر دراین ولسوالی خبر میدهد؛ اما آمار درزشده ازسوی کاربران مبنی بر مرگ بیش‌از چهل باشنده‌ی این ولسوالی را به‌شدت رد می‌کند.

هرچند به‌تازه‌گی یک منبع معاونیت نخست ریاست جمهوری به‌رادیو آزادی، مرگ بیش‌از چهل تن ازاثر ابتلا به‌ویروس کرونا در ولسوالی سروبی را تایید کرده‌؛ اما وحیدالله مایار سخن‌گوی وزارت صحت‌عامه در یک پیام شنیداری ازطریق شبکه‌ی وتس‌اپ، به‌خبرنگار پَیک گفت:

« در دیداری‌که خودم با هیأت اعزامی وزارت به‌ولسوالی سروبی داشتم، هیچ مورد فوتی که ناشی از ویروس کرونا بوده باشد، تشخیص و به ثبت نرسده‌است».

آقای مایار، هم‌چنان از فسخ قرارداد یک موسسه‌ی تطبیق کننده‌ی خدمات صحی در ولسوالی سروبی به‌دلیل سهل‌انگاری در کار سخن گفته و افزود که به‌تازه‌گی یک تیم سروی کننده به‌منظور شناسایی نمونه‌های مثبت کرونا دراین ولسوالی توظیف شده و چندین کارمند صحی جدید نیز، استخدام شده‌اند.

اما خانم کروخیل نماینده‌ی مردم سروبی در پارلمان کشور، آمار ارایه شده ازسوی وزارت صحت را تنها مربوط به‌آن‌چه می‌داند که پس‌از نمونه‌گیری و آزمایش لابراتواری، شناسایی و ثبت رسمی شفاخانه‌های کشور شده‌است. درحالی‌که روزانه ده‌ها تنِ دیگر، از اثر نرسیدن به شفاخانه و نداشتن دسترسی به‌خدمات صحی به‌ویژه مرکز تشخیص کرونا در هرکجای کشور جان می‌دهند و حتا بدون درنظرداشت رهنمودهای وقایوی، جنازه و تکفین می‌شوند.

داده‌های ضدونقیض از شمار افراد مشکوک، مبتلایان و جان باخته‌گان کرونا در افغانستان، درحالی ازطریق رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی دست به‌دست می‌شود که ازسوی دیگر، نگرانی‌ها از وضعیت بد اقتصادی مردم و دولت، رعایت نکردن رهنمودهای ایمنی و بهداشتی به‌منظور جلوگیری از ابتلا به‌ویروس کرونا نیز، روبه افزایش است و پیش ازاین، وزارت صحت عامه‌ی افغانستان و بانک جهانی نیز، از مرگ صدها هزارتن دراین کشور هُشدار داده‌اند.

نداشتنِ دسترسی به مراکز خدمات صحی به‌ویژه (مرکز تشخیص کرونا) و کمبود وسایل و تجهیزات طبی در شفاخانه‌های کشور، از دیگر نگرانی‌های شهروندان و برخی از آگاهان امور در پیوند به فاجعه‌ی احتمالی ناشی از این کمبودی‌ها به‌شمار رفته‌است. چنان‌که به‌گفته‌ی خانم کروخیل، ولسوالی سروبی با داشتنِ صدها فرد مشکوک، کمترین امکانات صحی را در اختیار دارد و آمار دقیق مبتلایان و مرگ‌ومیر ناشی ازاین ویروس‌هم، معلوم نیست.

اما به‌اساس گزارش رادیو آزادی به‌نقل از منبع آگاه معاونیت نخست ریاست جمهوری، هم‌اکنون هفت مرکز تشخیص کرونا در سراسر کشور فعال‌است و این رقم تا چهل روز آینده به ۳۰ مرکز افزایش خواهد یافت.

بربنیاد تازه‌ترین آماری‌که به‌روز دوشنبه ۱ ثور ۱۳۹۹خ. وزارت صحت‌عامه‌ی کشور اعلام کرده‌است، ۱۰۲۶ فرد مبتلا به‌ویروس کرونا در ۳۱ ولایت کشور شناسایی شده و زیر قرنطین و مداوا قرار دارند. هم‌چنان تااکنون بیش‌تر از ۱۳۵ تن دوباره شفایاب شده و ۳۶ تن دیگر جان‌های شان‌را از دست داده‌اند. آماری‌که بیش‌از چهل مرگ مشکوک ناشی از کرونا در ولسوالی سروبی کابل، شامل آن نیست و مسوولان این وزارت، به‌دلیل ثابت نشدن این موضوع نادرست می‌دانند.

گزارش­گر: شاه محمود اندیشور

..

آموزش از راهِ دور، با انترنت قیمت و بی‌کیفیت

کابل – ۱۴ حمل ۱۳۹۹

وزارت تحصیلات‌عالی، پس‌از تعطیلی دانشگاه‌ها به‌دلیل جلوگیری از انتشار ویروس کرونا، رَوند آموزش و تدریس دانشجویان را به‌گونه‌ی غیرمستقیم و بااستفاده از رَوش‌های انترنتی (آنلاین) اعلام کرد.

شورای رهبری این وزارت به‌تاریخ ۲۵ حوت ۱۳۹۸ فیصله کرد که آموزگاران دانشگاه‌های دولتی و خصوصی باید مواد درسی را ازطریق انترنت با دانشجویان شریک ساخته و به تدریس‌شان ادامه دهند.

اما یافته‌های حقیقت‌سنج پَیک، حاکی‌از آن‌است که نه‌تنها برای امروز، بل‌که تا چندین سال آینده‌هم، زمینه‌ی آموزش آنلاین به‌گونه‌ی معیاری و مؤثر ازطریق انترنت در افغانستان، امکان‌پذیر نیست.

هرچند مسوولان وزارت تحصیلات‌عالی، بر معیاری بودنِ مواد درسی و شیوه‌ی انتقال و یادگیری آن ازطریق آنلاین تاکید دارند؛ اما برخی‌از دانشجویان مدعی‌اند که هیچ‌گونه سیستم معیاری برای آموزش آنلاین در دانشگاه‌های کشور وجود ندارد.

عبدالمعروف راسخ دانشجوی دانشکده‌ی شرعیات دانشگاه کابل، می‌گوید:

« در بزرگترین دانشگاه کشورما چنین امکاناتی وجود ندارد، از دیگران که هیچ نپرسید ».

آقای راسخ، هم‌چنان می‌افزاید که مانند خودش، صدها دانشجوی دیگر حتا موبایل هوش‌مند ندارد که حداقل از (3G) استفاده کند، چه رسد به‌این‌که از راه دور، درس بخواند.

آن‌چه که برخی‌از استادان دانشگاه کابل‌هم، می‌پذیرند و می‌گویند که باتوجه به دشواری‌های اقتصادی و انترنت بی‌کیفیت در سراسر کشور، تطبیق این امر امکان‌پذیر نیست.

عزیزاحمد فانوس استاد این دانشگاه، می‌گوید:  « در اطراف و دوردست‌ها که هیچ امکاناتی وجود ندارد و در مرکزهم، شاید که تا ۵۰ درصد رَوند تدریس محصلان از سکتگی نجات پیدا کند…».

محمد نعیم عظیمی معاون علمی دانشگاه کابل نیز، تطبیق این طرح آنلاین را به‌گونه‌ی مطلق ناممکن می‌داند و می‌گوید که برخی‌از مضمون‌ها به‌کار گروپی نیاز دارد و غیرحضوری تدریس شدنی نیست.

آقای عظیمی می‌افزاید که بااین‌هم، دانشگاه‌ها و نهادهای آموزشی که از امکانات نسبی برخورداراند، مکلف شده‌اند تا ازاین‌پس به تدریس از راه دور ادامه بدهند.

این مکلفیت درحالی ازسوی وزارت تحصیلات‌عالی برشانه‌های دانشجویان و استادان دانشگاه‌های کشور اضافه شده که برخی‌از دانشجویان، نه‌تنها به‌آموزش آنلاین دسترسی ندارند، بل‌که از تدریس حضوری‌هم رضایت چندانی ندارند.

سمیع‌الله امیری دانشجوی یکی‌از دانشگاه‌های خصوصی در شهر کابل، نبود انترنت ارزان و آسان و نداشتنِ آشنایی و تجربه‌ی آموزش آنلاین را، کلان‌ترین چالش فراراه این روزهای قرنطینه خوانده، می‌گوید:

« از تدریس حضوری مه راضی نیستم، چه‌رسد به تدریس آنلاین که نه انترنت داریم و نه اقتصاد خوب…».

ازسویی‌هم برخی از دانشجویان که به‌تازه‌گی ازطریق آنلاین مشغول درس‌های دانشگاهی‌شان هستند، ادعا می‌کنند که با گران‌ترین قیمت و پایین‌ترین کیفیت، استفاده‌ی چندانی از انترنت کرده نمی‌توانند.

به‌گفته‌ی رامین نیازی دانشجوی یکی از دانشگاه‌های خصوصی در شهر کابل، تنها جزوه‌های درسی را برای مطالعه ازطریق انترنت دریافت می‌کنند؛ اما این برای‌شان ارزنده و بسنده نیست و باتوجُه به تقسیم‌اوقات سمستروار، از درس‌های رشته‌ی مربوطه‌ی‌شان، نه‌تنها که عقب می‌مانند، بل چیزی یاد هم نمی‌گیرند.

نبود برق و انترنت کافی و شبانه‌روزی، از مهم‌ترین چالش‌هایی‌اند که به‌باور برخی‌از آگاهان و کارشناسان مسایل تکنالوژی، تطبیق چنین طرح‌ها و برنامه‌های نیاز روز را در سراسر کشور به‌ویژه در پایتخت، غیرممکن ساخته‌است.

مهدی محمدی کارشناس مسایل تکنالوژی و استاد دانشکده‌ی کمپیوترساینس دانشگاه کابل، عملی‌شدنِ طرح آموزش از راه دور را درحال‌حاضر ناممکن خوانده، می‌گوید: « تنها به‌ارسال کردنِ چپتر و به‌مشکل دانلود کردن، تدریس نمی‌شود ».

هرچند آمار دقیق‌تری از دانشجویانی که در پایتخت یا سراسر کشور دسترسی به‌انترنت دارند، در دست نیست و مسوولان وزارت تحصیلات‌عالی هم دراین باره چیزی نگفته‌اند؛ اما پیش ازاین یک سروی مرکز خبرنگاری تحقیقی پَیک در سال ۱۳۹۶خورشیدی، میان بیش‌از یک‌هزار دانشجوی دانشگاه‌های دولتی و خصوصی شهر کابل، نشان داده‌است که نیمی‌از دانشجویان دسترسی به‌انترنت و نزدیک به ۸۰ درصد آنان، موبایل دارند.

بربنیاد معلومات وزارت تحصیلات عالی، کم‌ازکم ۳۵۰ هزار دانشجوی دختر و پسر در ۳۸ دانشگاه دولتی و ۱۳۱ دانشگاه خصوصی کشور، مصروف فراگیری آموزش‌های عالی هستند.

باآن‌که مشخص نیست، قرنطین و تعطیلی‌های پیش‌آمده به‌دلیل انتشار ویروس کرونا تا چه‌زمانی ادامه خواهد یافت؛ اما پیش ازاین دولت افغانستان برای سه هفته همه نهادهای دولتی و تا ۳۱ حمل سال روان، همه دانشگاه‌ها، مکتب‌ها و نهادهای آموزشی را تعطیل اعلام کرده و درصورت امکان به‌کار و آموزش آنلاین تأکید داشته‌است.

وزارت تحصیلات‌عالی، اعلام کرده که درصورت عقب‌مانی سمسترهای درسی دانشجویان، جبرانِ آن‌را درپایان رخصتی‌های تابستانی و زمستانی ازسوی دانشگاه‌های کشور لازمی می‌داند.

عزیز احمد اوریا سخن‌گوی این وزارت، می‌پذیرد که چالش برق و انترنت، دسترسی دانشجویان را به سیستم انلاین اندک ساخته و برخی از دانشگاه‌ها در ولایت‌ها و حتا پایتخت کشور، دسترسی به‌انترنت و برق ندارند.

به‌گفته‌ی آقای اوریا، درحال‌حاضر، رَوند آموزش و تدریس آنلاین در چهار دانشگاه پایتخت کشور جریان دارد؛ اما این وزارت درنظر دارد که با ایجاد یک اپلیکیشن آنلاین تدریسی برای دانشجویان، این رَوند را زیر نظارت داشته و از ضیاع وقت و عقب‌مانی درس‌ها نیز جلوگیری کند. درغیرآن، هیچ طرحی نمی‌تواند پاسخ‌گوی نهایی در وضعیت کنونی باشد.

گزارش‌گر: پلوشه عظیم

..