تازه ها

logo

رییس جمهور: بیست سال پیش ده نفر پیدا نمی‌شد که به فارسی و پشتو بنویسد.

کابل – ۴ سنبله ۱۳۹۹

نویسندگان: « رییس جمهور از فرهنگ، دانش و ادبیات مردم افغانستان چیزی نمی‎‌داند.»

محمد اشرف غنی رییس جمهوری اسلامی افغانستان سه‌روز پیش( ۳۱ سنبله ) در مراسم رونمایی اثرهای ادیب خان افندی، دیپلومات و نویسنده‌ی دوره‎ی امانی سخنرانی می‌کرد، گفت که تا بیست سال پیش ده نفر دراین کشور پیدا نمی‌شد که به زبان فارسی و پشتو نوشته کند.

سخنی که برخی از سیاسیون، نویسندگان و فرهنگیان کشور، آن را توهین به‌روشن‌فکران و قلم به‎‌دستان کشور خوانده و ناآگاهی از تاریخ و فرهنگ مردم افغانستان می‌دانند.

حبیب الله رفیع، نویسنده و عضو اکادمی علوم افغانستان، می‌گوید که رییس جمهور یا درست بالای این موضوع فکر نکرده و یا براساس نویسندگان فیس‌بوکی ارگ، قضاوت کرده‌است.

هم‌چنان گل پادشاه بینا، آگاه مسایل اجتماعی و فرهنگی می‌گوید که رییس جمهور از فرهنگ، دانش و ادبیات مردم افغانستان چیزی نمی‌‎داند و این سخنانش لکه‌ی ننگ برای نویسندگان افغانستان است:

« این سخن رییس جمهور، یک توهین کلان‎‌است به‌‎همه قلم به دستان کشور…».

اما دکتور کمال‌الدین حامد، رییس یکی از دانشگاه های خصوصی در کابل، می‌گوید که رییس جمهور می‌خواهد افکار عامه را به سوی خود بکشاند. به‌‎باور آقای حامد، رییس جمهور می‌‎خواهد بگوید که در حکومت وی کارهای زیادی در عرصه‌ی زبان و ادبیات فارسی و پشتو انجام شده اما واقعیت این‌‎است که در گذشته بیش‌تر از عصرحاضر، در این عرصه کار شده‌است.

خواستیم پاسخ ریاست جمهوری را در باره‌ی واکنش های قلم به دستان کشور داشته باشیم؛ اما صدیق صدیقی سخن‌گوی رییس جمهور در دو روز پسین حاضر به پاسخ‌گویی نشد.

در کنار انتقادهای نویسندگان و قلم به‎دستان ازاین سخنان رییس جمهور، یافته‌های پیک نشان می‌‎دهد که پیش‌از سال ۲۰۰۰م.، صدها کتاب و مقاله تنها در باره‌ی زبان و ادبیات فارسی و پشتو نشر شده‌است که به گونه‌ی نمونه می‌توان از کتاب دستور زبان فارسی‌دری، اثر پوهاند دکتور محمد حسین یمین، اساسات نگارش، اثر پوهنوال ولی محمد رحیمی در زبان فارسی و راه نمایی نویسندگی اثر پوهاند دکتور مجاور احمد‌زیار و کلیات نثر الفت، اثر گل پادشاه الفت، در زبان پشتو نام برد.

در کنار این شماری از سیاسیون کشور از سخنان رییس‌جمهور در شبکه‌های اجتماعی نیز انتقاد کرده‌اند.

رحمت الله نبیل، رییس پیشین امنیت‌ملی افغانستان در صحفه‌ی فیسبوک خود نوشته‎‌است:

« اگر هدف، کدام طرز خاص نوشتن رییس جمهور و حلقه شان به زبان فارسی و پشتو باشد، نه بیست سال پیش کسی توانش را داشت و نه صدسال بعد کسی پیدا خواهد شد که به‌‎طرز دل‌‎خواه شان بنویسد ».

آقای نبیل در ادامه نوشته که رییس جمهور، تنها مداحان خود را شاعر می‌‌داند و کسانی را  در راس امور کشور گماشته که اصلن به زبان فارسی و پشتو بلدیت ندارند.

آقای نبیل، این سخن رییس‌جمهور را توهین صریح به هشتاد هزار آموزگار، دانش جو و دانش آموزی می‎‌داند  که در سال ۲۰۰۱م. تنها در کابل به گونه‌ی رسمی فعالیت داشتند و مصروف آموزش بودند.

گزارش‎‌گر:  شاه محمود اندیشور

..

آتش‌سوزی در دفتر طالبان یا بازار عجمان؟

کابل – ۱سنبله ۱۳۹۹خ.

شماری از رسانه‌ها و کاربران در شبکه‌های اجتماعی، عکس‌‌ها و ویدیوهایی از یک روی‌‎داد آتش سوزی را زیرعنوان «آتش سوزی دفتر طالبان در قطر» منتشر کرده‌‎اند.

نخستین واحد منتشر کننده‌‎ی این خبر، صفحه‌‌ی رسانه‌‌ای افغانستان ژورنال است که پس از آن شماری زیادی از شهروندان، خبرنگاران و کاربران به نقل از این صفحه، این خبر را اطلاع‌‎رسانی کرده‌‎اند.

این خبر در برخی از رخ‎‌‌نامه‌‎های کاربران و خبرنگاران در یک شبانه‌‎روز گذشته، هزاران پسند و هم‌‎رسانی را نیز به‎‌همراه داشته‎‌است.

چنان‎‌که تنها در صفحه‌‎ی فیس‌‎بوک نفیسه نوری که خودش‌‎را عضو اتحادیه خبرنگاران بدون مرز معرفی کرده، این خبر بیش‌تر از ۱۲۰ بار هم‌‌رسانی (شییر) شده و بیش‌تر از یک هزار پسند شده‌‎است.

در حالی‌‌که این خبر در دیگر رخ‌‎نامه‌‎های کاربران نیز به هزارها پسند و صدها هم‌‎رسانی شده‌‎است.

اما سهیل شاهین سخن‎‌گوی دفتر سیاسی طالبان درقطر، نشر این خبر را کذب و نادرست خواند و در پاسخ به خبرنگار پیک در پیام‌‎خانه‌‎ی وتس‌‎اپ خود نوشت:« حقیقت ندارد افواه است ».

یافته‌‎های حقیقت‌سنج پیک نیز، نشان می‌‌دهدکه عکس‎‌ها و ویدیوهای منتشر شده ازسوی این کاربران، متعلق به‌‎دفتر سیاسی طالبان درقطر نبوده و این خبر نادرست است.

بربنیاد این یافته‌‎ها، عکس‎‌ها و ویدیوهای منتشرشده از جریان آتش‌‎سوزی مربوط به روی‌‎داد آتش‎‌سوزی روز چهارشنبه ۱۵ اسد ۱۳۹۹خ. در«بازار مرکبان شهر عجمان» یکی از بازارهای امارات متحده عربی می‌‌باشد.

جایی‎‌که برای نخستین‌‎بار، رسانه‌‎ی آنلاین «خلیج تایمز» این خبر را به‌‎نقل از مقام‌‎های محلی شهر عجمان منتشر کرده و گفته‎‌است که این آتش‌‎سوزی به‎‌دلیل شارتی برق در یک بازار بازرگانی رخ داده‌‎است.

پیش از این‌‎هم شماری از کاربران در رسانه‌‎های اجتماعی، عکس‎‌های از عباس ستانکزی یکی از اعضای برجسته‌‎ی طالبان را بااستفاده از نرم‌‎افزار فوتوشاپ، به‌‎گونه‌‎ای جعل کرده بودند که نشان می‌‎داد درکنار آقای ستانکزی بوتل شراب گذاشته شده؛ اما حقیقت‌‎سنج پیک دریافت که این عکس جعلی بوده و حقیقت نداشته‌‎است.

گزارش‌گر: عبدالمطلب فراجی

..

دروغ بیرقی در روز ملی بیرق

کابل =  ۱۱ اسد ۱۳۹۹

شماری از شهروندان و منتقدان سیاسی و اجتماعی، بار دیگر رییس جمهوری کشور را به دروغ‌گویی و استحمار مردم متهم کرده‌اند.

محمد اشرف غنی رییس جمهوری کشور، هفته‌ی گذشته در یک سخن‌رانی‌اش به‌مناسبت روز ملی بیرق در ارگ ریاست جمهوری گفت:

« در شروع حکومت موقت در نیم‌روز یک هیأت رفته بود و یک سرباز افغانستانی را یافتند که کرتی‌ش چهاریا پنج جایش سوراخ بود، دراین میان کسی از وی پرسیده که انجا چه­کار می­کند؟ او گفته ۲۰ سال‌است که این­جاستم و بیرق کشور خودرا دراهتزاز نگا می­کنم ».

این گفته‌های رییس جمهوری کشور، نه‌تنها واکنش‌های گوناگونی ازسوی کاربران در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی را به‌هم‌راه داشته، بل‌که نقد و نظرهای برخی از سیاسیون و آگاهان مسایل حقوقی و مدنی‌را هم درپَی داشته‌است.

نوار مکمل این سخن‌رانی که در شبکه‌ی اجتماعی فیس‎بوک منتشر شده است؛ افزون بر هزاران پسند، صدها کاربر دیگرضمن هم‌رسانی به‎دیگران در پای این نوار، نقد و نظرها و پیام‌های مثبت و منفی نگاشته‌اند.

کاربری به‌نام بهرام‌الدین نوشته‌است: « برایم جالب نیست، چون‌که هرگز حرف راست ازاو نشنیده‌ام ».

نه‌تنها کاربران در فضای مجازی، بل‌که یک شهروند عادی‌ لطف‌الله معمار باشنده‌ی ناحیه دومم شهر کابل‌هم، این گفته‌های رییس‌جمهور را دروغ شاخ‌دار خوانده، می‌گوید: « بسیار بداست، مردمه احمق فکر می‌کنه؛ اما چنین نیست دراین قرن۲۱ هر طفل و زن و مرد راست و دروغه ازهم تفکیک کرده می‌تانه‌…».

برخی از نمایندگان مردم در شورای ملی کشور نیز، نقد و نظرهای دیگری درپیوند به‌این گفته‌های رییس‌جمهوری دارند.

عبدالظاهر سالنگی نماینده‌ی مردم پروان در مجلس نمایندگان، برخی از مشاوران ارگ‌نشین را به بی‌کاره‌گی و دادنِ مشوره‌های نادرست متهم کرده، به‌این باوراست که آقای غنی بیش‌تر به‌آن‌چه که می‌گوید، فکر نمی‌کند و به‌گفته‌ی خودش، بی‌خریطه فیر می‌کند.

به‌گفته‌ی آقای سالنگی، این موضوع را یک دانش‌آموز مکتب امروزهم به‌خوبی می‌داند که در ۲۰سالِ پیش از حکومت موقت، چهار پنج رقم بیرق در چندین رژیم رد و بدل شده‌است. حالا پرسش این‌جاست که آن سرباز کرتی‌پاره، کدام بیرق را دراین مدت دراهتزاز نگه‌داشته است؟

  • پیش از «حکومت موقت»، حکومت طالبان با بیرق سفید
  • پیش از طالبان، حکومت مجاهدین با بیرق سیاه و سفید و سبز
  • پیش از مجاهدین، حکومت‌های خلق و پرچم با بیرق سیاه و سرخ و سبز

خبرنگار پَیک، تلاش کرده که دیدگاه و پاسخ یکی از سخن‌گویان ریاست جمهوری را در پیوند به‌این پرسش دریابد که منظور آقای غنی کدام بیرق بوده و هدف‌شان از چنین حکایت چه بوده؟ اما ضمنِ تماس‌های مکرر تلفونی هیچ پاسخی دریافت نشد.

پرسشی‌که به‌باور برخی از آگاهان و نمایندگان مردم، بارها بی‌پاسخ مانده‌است. چنان‌چه پیش ازاین‌هم دروغ‌ها و اشتباه‌های رییس‌جمهور در برخی از رسانه‌های گروهی و شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شده‌اند.

از تازه‌ترین دروغ‌هایی که این‌روزها بیش‌تر زبان‌زد مردم‌است، وعده‌ی پنج‌سال پیشِ تأمین برق سرتاسری و صادر آن به بیرون از کشور ‌است که با انتقادهای سخت کاربران و شهروندان روبه‌روست.

هرچند به‌باور برخی از حقوق‌دانان کشور، سخن اشتباه و نادرست گفتنِ رییس‌جمهور کدام مأخذه‌ی قانونی ندارد؛ اما بااین‌هم از اعتمادش درمیان مردم، احزاب سیاسی، مخالفان سیاسی و شرکای جهانی کاسته خواهد شد.

سبحان مصباح معاون اتحادیه‌ی حقوق‌دانان کشور، می‌گوید که تنها ماده‌ی ۶۹ قانون اساسی رییس‌جمهور را به‌میز دادگاه کشانده می‌تواند که آن‌هم درباره‌ی دروغ‌گویی، چیزی گفته نشده‌است.

اما یعقوب یسنا نویسنده و پژوهش‌گر، این گفته‌های رییس‌جمهور را در یک مقاله‌ی خود «استحمار» خوانده و نوشته‌است:

« دروغ‌گفتنِ رییس جمهور یک کشور، نمایندگی از ملت آن‌کشور می‌کند ».

گزارش­‌گر: عبدالمطلب فراجی

..

ضرب‌الاجل سپری شد؛ هیچ دیواری برداشته نشد

کابل – ۲ اسد ۱۳۹۹خ.

سال‌­هاست که باشنده‌های کابل، از بسته‌ماندنِ جاده‌­ها و کوچه‌­های شهر ازسوی­ برخی نهادها، مقام­‌های حکومتی و افراد زورمند بی‌داد می‌کنند، اما هیچ کار بنیادی برای برداشتنِ این مانع‌ها تاهنوز انجام نشده‌­است.

هرچند محمد اشرف غنی رییس جمهوری اسلامی افغانستان، به­‌تازگی در ۹ سرطان ۱۳۹۹خ. به­‌مسوولان امنیتی کشور دستور داد که تمام­ مانع­‌های ترافیکی و دیوارهای کانکریتی از جاده‌­ها برداشته شوند و برای مقام­‌های حکومتی، ازاین پس خط سیر گرفته‌­نشود؛ اما تاهنوز به‌­خاطر برداشتن این­‎مانع­‌ها و از بین­‌بردن خط سیر اقدام عملی صورت نگرفته­‌است.

آقای غنی، هم‌چنان از مقام‌های امنیتی کشور خواسته‌است که تا سه هفته پس‌از اعلام این دستور، گزارشی از اجراآت عملی شان را دراین باره به‌ریاست جمهوری ارایه کنند.

درحالی‌که مسوولان امنیتی، از کار بالای طرح پاک‌سازی جاده‌ها از وجود مانع‌ها و دیوارهای کانکریتی سخن می‌زنند؛ اما با گذشت سه هفته ضرب‌الاجل تعیین‌شده، سیمای شهر کابل تغییری نکرده و در بسیاری از جاده‌های شهر، حصارها و مانع‌های کانکریتی هنوز پابرجاست.

طارق آرین سخن­‌گوی وزارت امور داخله می­‌گوید که برداشتن مانع‌­های ترافیکی و دیوارهای کانکریتی، بخشی­‌از برنامه­‌ی میثاق امنیتی شهر کابل است و در هماهنگی نزدیک با مردم آغاز خواهد شد: « در قدم نخست از مقام­‌های حکومتی و نهاد خود آغاز می­‌کنیم که مردم بیبینند ما قانون را بالای خود تطبیق می­‌کنیم و باز به­‌بخش­‌های خصوصی می‌­رویم ».

آقای آرین، پولیس ترافیک را دراین باره پاسخ‌گو می‌داند؛ اما مسوولان ترافیک شهر کابل، این مسوولیت را به‌مقام‌های دولتی و زورمندان نسبت داده، می‌افزایند که بدون همکاری وزارت امورداخله، این کار از توان آنان بالاست.

سمونیار سید محمد مدیر تاسیسات ترافیک شهر کابل که به‌­نمایندگی از ترافیک کابل صحبت می­‌کند، می­‌گوید که پولیس ترافیک در خط سیر گرفتن مقام­‌ها و زورمندان، هیچ نقشی ندارد و افراد مسلح خودشان، جاده­‌ها را بند کرده خط سیر می‌گیرند.

برخی‌از شهروندان کابل‌هم، از ایجاد و گسترش مانع­‌های ترافیکی در کوچه‌ها و جاده‌های شهر و راه‌بندان‌های ناشی‌از خط سیر کاروان موترهای مقام‌های دولتی به‌ستوه آمده و مسوولان امنیتی را به‌ناتوانی در تامین امنیت مردم و برچیدن مانع‌ها از سر راه مردم، متهم می‌کنند.

حبیب‌­الله ۴۵ ساله باشنده­‌ی ناحیه سوم شهر کابل، می‌­گوید که روزبه‌­روز مانع­‌های ترافیکی و راه‌­بندان در جاده‌ها و کوچه‌های شهر بیش­‌تر شده و برخی‌از مقام‌ها و زورمندان به‌جای برداشتن مانع‌ها، حتا کوچه‌ها را با گذاشتن مانع‌های کانکریتی به‌روی ساکنان محل بسته کرده‌اند.

او می‌­گوید که هرکس حق‌­وناحق در کوچه‌­ها مانع‌های کانکریتی گذاشته‌­است:

« اگه همی کوچه­‌ها وسرک­‌های فرعی باز باشد، درجاده‌ها راه­‌بندان هم نمی­‌باشد ».

هم‌­چنان نقیب­‌الله ۶۴ ساله باشنده‌ ناحیه ششم شهر کابل که نیمی­‌از عمرش را رانندگی کرده­، می­‌­افزاید که به‌دلیل راه­‌بندان‌های جاده‌ها و حتا کوچه‌ها و جاده‌های فرعی، رانندگی برایش خسته­‌کن شده­‌است: « هر زورمند و مقام دولتی به­‌خاطر یک دفتر یا خانه خود یک سرک‌ره بند کده، کسی نیست که پُرسان کنه چرا…؟ ».

این باشنده­ی شهر کابل، اضافه می­‌کند که افراد زیادی سرمایه پیدا کردند و شهرنشین شدند؛ اما اخلاق شهرنشینی که نیاز اساسی جامعه­‌ی شهر­ی­ست، تاهنوز نیاموخته­‌اند.

آن‌چه ­که گل­ پادشاه بینا آگاه امور اجتماعی، فرهنگ شهرنشینی می‌نامد و می­‌گوید که وطن، مادر است و باید در بازسازی‌اش همه تلاش کنند: « هر کسی­‌که در مکتب انسانیت درس خوانده باشد، کوچه­‌ها و جاده­‌های شهر را بند نمی‌کند ».

آقای بینا می‌­افزاید که دوست داشتن و خدمت به‌وطن، شاخه­‌ای از ایمان است؛ اما با تاسف شماری­ زیادی از مردم به­ (قانون خدا”ج”) عمل نمی‌­کند، چه‌رسد به‌این‌که دستور رییس جمهور (حُکم  بنده) را عملی کنند.

این آگاه امور اجتماعی هُشدار می‌دهد؛ تا زمانی­‌که دولت و مردم در هماهنگی با یک­‌دیگر برای آبادی و آرامی وطن کار نکنند، این مشکل و مانع‌ها از سرراه مردم هرگز برداشته نخواهد شد.

اما پرسش اصلی این‌­جاست که آیا نهادها، مقام­‌های حکومتی و افراد زورمند حاضر به‌این هماهنگی و فداکاری خواهند شد؟

پرسشی که برخی از نمایندگان مجلس در پاسخ به‌­آن می­‌گویند: « برای تطبیق این­‌دستور، نیاز است که در قدمِ نخست رییس جمهور و کابینه­‌اش از خود شروع کرده و پس­‌از آن، از دیگران انتظار عملی کردن این­‌دستور را داشته­‌باشند ».

روبنا جلالی نماینده‌­ی مردم کابل در مجلس نمایندگان می‌­گوید که این دستور نباید در حد یک شعار باقی بماند و رییس جمهور باید برای عملی کردنِ حتمی‌آن، از خود باید شروع کند.

بانو جلالی اضافه می­‌کند که رفتن درمیان مردم سبب ایجاد صمیمیت و بند کردن راه مردم سبب خشونت و فاصله‌ی بیش‌­تر مردم از دولت می‌شود. به‌­گفته­‌ی­‌او: « اگر چیزی نخورده­‌باشیم، نمی­‌ترسیم ».

از سوی­‌دیگر، سید اشرف­‌الدین عینی نماینده­‌ی مردم تخار در مجلس نمایندگان نیز، ناامنی را یکی­‌از مهم‌ترین دلیل‌­های بسته‌شدن جاده­‌ها از سوی افراد و مقا­م­‌های دولتی دانسته و از حکومت می‌خواهد که با ایجاد یک راهبرد منظم امنیتی و شهری، به­‌برداشتن این­‌مانع­‌ها باید اقدام کند.

شهر کابل، بیش‌تراز هر زمانِ دیگر به‌دلیل افزایش تهدیدهای امنیتی، افزایش حصارهای بلند کانکریتی، مانع‌های ترافیکی و راه‌بندان‌های نفس‌گیر ترافیکی را به‌همراه داشته و پیش‌ازاین هم، بارها ازسوی حکومت وعده شده که چهره‌ی شهر کابل را با برداشتنِ این مانع‌ها عوض خواهند کرد.

سه سال پیش‌هم، شهرداری کابل کارزار برداشتنِ دیوارهای امنیتی را از جاده‌های شهر آغاز کرد؛ اما دیری نگذشت که این کارزار به‌دلیل نامعلومی متوقف شد.

اکنون‌هم، نعمت‌­الله بارکزی رییس نشرات شهرداری کابل، می‌گوید که برداشتن مانع­‌های ترافیکی و دیوارهای کانکریتی نیاز به‌­مطالعه­‌ی وضع امنیتی دارد و کار مشترک روی این برنامه، هنوز جریان دارد.

 

گزارش­‌گر: شاه محمود اندیشور

..

داکتری‌که از برای دالر، بیمارش را می­‌کُشد؟!

کابل – ۲ سرطان ۱۳۹۹خ.

بازار جعل و فریب و دروغ  در بزرگترین شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک، روزتاروز گرم‌تر می‌شود.

افزون با پخش و نشر خبرهای درست و نادرست، این روزها دست‌به‌دست شدنِ عکس و نوار جعلی و دست‌کاری شده درمیان کاربران فیس‌بوک، بیش‌تر از هر خبر یا مطلب دیگری، مخاطبان بی‌شماری را به‌خود جلب کرده‌است.

به‌تازه‌گی شماری از شهروندان و کاربران در شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک، یک نوار کوتاه کم‌تر از یک دقیقه‌ ویدیو را دست‌به‌دست می‌کنند که بدون هیچ‌گونه منبع معتبری، پزشکان وزارت صحت‌عامه‌ی کشور را متهم به کشتنِ بیمار کرده‌اند.

کاربری زیرنام «حقیقت تلخ است» به‌­تاریخ ۱۸ جون ۲۰۲۰م. در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوک‌اش با نشر این نوار نوشته‌است­:

« کشتن مریضان در شفاخانه‌­های کابل، به‌­بهانه‌­ی این‌که از اثر ابتلا به کرونا فوت شده ».

در پس­‌زمینه‌ی این ویدیو صدایی اضافه شده که بیان می‌کند پزشک ماس‌کدار، جوانی‌را با خفه کردنِ گلویش تهدید به‌پرداخت سه‌­هزار دالر می‌کند. با چنین محتوا تنها درهمین صفحه، بیش­تر از ۱۵هزار بیننده داشته و نزدیک به ۴۰۰ بار هم‌رسانی­ شده‌­است.

کاربر دیگری هم در صفحه‌­­ای به‌­نام ( Sadat international network page ) با نشر این‌­ویدیو نوشته‌است:

« کشتن مریض توسط داکتر، مردم چه‌طور به‌­شفاخانه­‌ها مراجعه کنند؟ ».

این نوار که با کیفیت نه‌چندان خوب، بیش‌تراز یک ماه به‌این‌سو درمیان هزاران کاربر انترنت دست‌به‌دست می‌شود، نشان‌دهنده‌ی این‌است که مردی با لباس پزشکی و ماسک، بیماری را در بستر با دست بر دهنش فشار می‌آورد؛ اما از هیچ‌کدام صدایی شنیده نمی‌شود.

یافته­‌های حقیقت‌­سنج پَیک نشان می‌دهد که این ویدیو برای نخستین بار در ۱۴ می ۲۰۲۰م.  از سوی یک صفحه‌ی انترنتی به­‌نام(Syl News BD ) در بنگله‌دیش نشر شده‌است.

بسیاری از کاربران در بنگه‌دیش نیز شایعه کرده بودند که پسری می‌خواهد در بیمارستان، پدرش را بکشد.

برخی از کاربران هندی هم، این ویدیو را با ادعای پزشکی درحالِ کُشتنِ یک بیمار در یکی‌از بیمارستان‌های هند نشر کردند.

اما یک رسانه‌ی حقیقت‌­سنج هندی به‌نام (alt news ) به‌نقل از یک کاربر یوتیوب، گزارش داد که در حقیقت پسر می‌خواهد به‎­پدرش دارو بدهد؛ اما پدر مانع این‌کار می‌شود.

از سوی‌­دیگر در نوار اصلی که برای نخستین بار نشر شده، لوگوی(  syl News BD .com) دیده می‌شود­ و هم‌چنان به‌جز صدای خود ویدیو ( که درست فهمیده‌هم نمی‌شود ) صدای دیگری در پس‌­زمینه آن وجود ندارد؛ اما کاربران افغانستانی این ویدیو را با حذف لوگو و اضافه‌ی صدای پس‌­زمینه به‌زبان فارسی نشر کرده‌­اند.

آن‌چه که به‌باور برخی از آگاهان مسایل تکنالوژی معلوماتی، بااستفاده از برنامه‌ی افترایفکت یک کار آسان است.

با این‌حال، احمد قریشی رییس مرکز خبرنگاران افغانستان،  فیک‌نیوز یا خبرهای جعلی را یکی‌از  تهدیدهای بزرگ برای دموکراسی، بحث‌آزاد و نظم اجتماعی دنیایی معاصر قلم‌­داد کرده می‌گوید که با شکل‌گیری انترنت و شبکه‌های اجتماعی زمینه‌­ی پخش و نشر خبرهای دروغ، بیش­تر شده‌­است.

آقای قریشی هم‌­چنان می­‌افزاید که برای جلوگیری ازاین کار، بانظرداشت قانون­ اساسی، قانون رسانه‌­های هم­گانی و قانون دست­رسی به‌­اطلاعات، باید مقرره‌های تازه­‌ای مدنظر گرفته‌­شود.

گزارش­‌گر:‌ شاه محمود اندیشور

..

« ما افغان نیستیم …، ما عرب نیستیم»؛ کدام یا هیچ‌کدام؟

کابل – ۲۱ جوزای ۱۳۹۹خ.

جعل و فریب‌کاری در پخش و نشر خبر، عکس و نوار تصویری در رسانه‌های اجتماعی، روزتاروز پُررنگ‌تر می‌شود. تا جایی‌که به‌گفته‌ی برخی‌از منتقدان فیس‌بوک و تویتر و…، این شبکه‌ها پُر از اطلاعات جعلی و دروغ است.

به‌دنبال روی‌داد کشته شدنِ جورج فلوید شهروند (سیاه‌پوست) امریکایی توسط پولیس و موجی از اعتراض‌های سیاه‌پوستان درآن‌کشور، عکسی از تظاهرکننده‌گان در فیس‌بوک و تویتر و… میان کاربران دست‌به‌دست می‌شود که در یک تابلوی دست‌داشته‌ی یک مظاهره کننده به‌زبان انگلیسی نوشته‌است:

« ما افغان نیستیم که ما را بکشید و خاموش باشیم ». 

کاربری به‌نام شقایق هزارتبار در فیس‌بوک‌اش نوشته‌است که سیاه‌پوستان امریکایی، چنین شعار می‌دهند.

کاربر دیگری به‌نام همایون تندر نیز با نشر این عکس در فیس‌بوک، به پاسخ خبرنگار پَیک می‌نویسد که در نخست نمی‌دانست که این عکس جعلی باشد؛ اما باآن‌هم به‌منظور ایجاد تحرک و جلب توجه کاربران نشر کرده‌است.

این نگاره تااکنون میان هزاران کاربر شبکه‌های فیس‌بوک و تویتر، با واکنش‌ها، پیام‌ها و کامنت‌های مثبت و منفی دست‌به‌دست می‌شود و بسیاری ازاین کاربران، حتا از اصلی و جعلی بودنِ عکس چیزی نمی‌دانند.

درحالی‌که بربنیاد یافته‌های حقیقت‌سنج پَیک، این عکس جعلی (فوتوشاپ) است و عکس اصلی از تظاهراتی‌است که به‌تاریخ ۱۸ اسد ۱۳۹۵خ. توسط (جوشا Jousha) عکاس آژانس خبری رویترز منتشر شده و درآن چنین نوشته‌است:

« دست از کشتن ما برداید!»

این تظاهرات زمانی رُخ داده‌است که یک مرد سیاه­پوست به­نام­ فیلاندو کاستیل (Philando Castile) امریکایی به­خاطر نقض قانون ترافیکی در اثر شلیک گلوله‌ی یک افسر پولیس کشته شد.

عکسی‌که نه‌تنها درمیان کاربران و شهروندان افغانستان، بل‌که درمیان شهروندان پاکستانی، سوری و عراقی نیز با شعار مشابه ( ما عرب نیستیم که ما را بکشید و خاموش باشیم )، تا هم‌اکنون در فیس‌بوک و تویتر دست‌به‌دست می‌شود.

با پیدایش رسانه‌های اجتماعی در فضای انترنت، زمینه‌ها برای تبادل اطلاعات و تبلیغات به‌حدی آسان شده که به‌باور برخی‌از فعالان رسانه‌ای، امروزه هر کاربر انترنتی به‌راحتی می‌تواند معلومات درست یا نادرست را هم دریافت کند و هم ارایه کند.

نصیراحمد نوری مسوول دیده‌بان نَـی، می‌گوید که بیش‌ترین اطلاعات جعلی به‌هدف ایجاد تفرقه و شورش درمیان مردم، ازطریق رسانه‌های اجتماعی به‌نشر می‌رسد و هیچ تدبیری تااکنون برای جلوگیری از پخش و نشر شایعه و عکس و خبر نادرست در رسانه‌ها و شبکه‌های انترنتی، ازسوی مسوولان امور اتخاذ نشده‌است.

گزارش­گر: شاه محمود اندیشور

..

خرید قبرستان، فریب مخاطبان

کابل –  ۲ جوزا ۱۳۹۹خ.

سخنان والی تخار در رسانه‌های گروهی و شبکه‌های اجتماعی، غلط فهمی و در اطلاع‌رسانی آن افراط شده‌است. هفته‌ی پیش، عبدالحق شفق والی تخار در یک نشست خبری درباره‌ی چگونه‌گی مصرف بودجه‌ی اختصاصی مبارزه با کرونا دراین ولایت، به‌خبرنگاران گزارش داد و گفت که از مجموع بیش‌از یکصد میلیون افغانی بودجه‌ی اختصاصی این ولایت، نُه میلیون افغانی را برای ایجاد یک قبرستان ویژه‌ی بیماران کرونا مشمول غسُل‌خانه و دیگر وسایل مربوطه‌ی آن درنظر گرفته‌اند.

ساعتی پس از پایان این نشست، برخی از رسانه‌ها به‌نقل از آقای شفق، نوشتند که والی تخار، نُه میلیون افغانی را قبر خریداری کرده‌است.

این خبر نه‌تنها که هم‌زمان در برخی دیگر از رسانه‌های چاپی و آنلاین انتشار یافت، بل‌که با واکنش‌های گوناگونی در شبکه‌های اجتماعی (فیس‌بوک و تویتر) نیز روبه‌رو شد.

با سرعت و افزایش واکنش‌ها ازسوی برخی مقام‌های محلی و کاربران در برابر این خبر، برخی از رسانه‌ها متن و عنوان خبر شان‌را دوباره تغییر دادند و برخی‌هم تااکنون به‌اصلاح آن نه‌پرداخته‌اند.

برخی از کاربران با نشر عکس و عنوان‌های طنزی و کنُشی در رُخ‌نامه های‌شان، به نقد و ناسزاگویی پرداخته و برخی‌هم، این خبر را به‌دیده‌ی شک خوانده و رد کرده‌اند.

هم‌رسانی این خبر چند ساعتی پس‌از نشرآن، به مرز هزاران بیننده، خواننده و نویسنده‌ی پیام (کامنت) در رُخ‌نامه‌های برخی کاربران فعال رسید؛ تا آن‌که مقام ولایت تخار درهمان فاصله‌ی چند ساعت، دست به واکنش زد و با استناد به نوار تصویری آقای شفق، این خبر را نادرست و تخطی رسانه‌یی اعلام کرد.

محمد جواد هجری سخن‌گوی والی تخار، ضمنِ رد این خبر در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوکش به خبرنگار پَیک گفت:

«این خبر کاملن بی‌اساس است و ازسوی خبرنگار غلط فهمی شده‌است».

اما خبرنگاری‌که برای نخستین بار این خبر را ازطریق رسانه‌ی مربوط اش نشر کرده، ضمنِ تأکید بر درستی گزارش خود، ادعا می‌کند که با نشر این گزارش ازسوی برخی از نزدیکان والی، تهدید کاری و جانی شده‌است. اما سخن‌گوی والی تخار، هرگونه ادعای تهدید را رد کرده‌است.

بشیراحمد بشار خبرنگار محلی در ولایت تخار، به‌خبرنگار پَیک گفت:

«والی‌صایب در مورد چگونه‌گی خرید قبر در کنفرانس خود به‌خبرنگاران، جزییات نداده‌است».

هم‌زمان با نشر و هم‌رسانی این خبر، برخی‌از مقام‌های محلی نیز در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوک شان، با کنایه‌های تلخ و تُند نوشته‌اند که هیچ زمینی خریده نشده، بل‌که ۸ جریب زمین دولتی درمنطقه‌ی بادام‌دره، یک‌ماه پیش توسط کمیته‌ی متشکل‌از شهرسازی، حج‌واوقاف و شهرداری تالقان تثبیت و در نشست رسمی کمیته‌ی مبارزه با کرونا، تأیید شده‌است.

نوار تصویری نشست خبری پنج‌شنبه ۱۸ثور۱۳۹۹خ. درباره‌ی چگونه‌گی مصرف بودجه‌ی مبارزه با کرونا در این ولایت نیز، به‌خوبی می‌رساند که والی تخار چنین گفته‌است:

« برای دفن میت مبتلا به ویروس کرونا، یک حظیره‌ی جداگانه که خارج از محوطه‌ی شهرداری واراضی است درمنطقه‌ی بادام دره به‌مساحت هشت جریب زمین در نظر گرفته شده که با مصارف غسُل‌خانه و دیگر ضروریات، بیش‌از نُه میلیون افغانی هزینه خواهد داشت».  

آن‌چه که آقای هجری‌هم بر درستی آن تأکید داشته، می‌افزاید که هرچند قرار بود این موضوع ازطریق کمیسیون تخطی رسانه‌ای ازسوی مقام ولایت تعقیب شود؛ اما یک روز پس از نشر این گزارش، خبرنگار خاطی به اشتباه خود اعتراف کرده و از آقای شفق معذرت خواست.

اگرچه آقای بشار از معذرت خواهی و اعترافش مبنی بر نادرست بودنِ گزارش چیزی نگفته‌است؛ اما به‌باور برخی از فعالان و حامیان رسانه‌های آزاد کشور، هرگاه چنین خبرهای نادرستی ازسوی برخی از خبرنگاران در رسانه‌های کشور نشر می‌شود، لطمه‌ی بزرگی در کار خبرنگاری و اعتبار رسانه خواهد بود.

نصیراحمد نوری مسوول دیده‌بان نـَی، می‌گوید که هرچند شکایتی درباره‌ی خبر والی تخار دریافت نشده؛ اما پیش ازاین هم شکایت‌‌هایی مبنی‌بر نادرست و غیرمسلکی بودنِ خبر دربرخی رسانه‌ها، ازسوی برخی از مقام‌های حکومتی به‌این نهاد رسیده‌است.

به‌گفته‌ی آقای نوری، پخش و نشر خبرهای کذب و نادرست، نه‌تنها سبب می‌شود که کار خبرنگاری و اطلاع‌رسانی در جامعه صدمه ببیند، بل‌که از اعتماد مردم نسبت به «رسانه و خبرنگار» نیز کاسته خواهد شد.

همان‌گونه که محمد قاسم رحمانی مشاور حقوقی کمیته‌ی مصوونیت خبرنگاران افغانستان‌هم، بر خدشه‌دارشدنِ کار اطلاع‌رسانی به‌دلیل نشر خبرهای نادرست تأکید داشته، می‌افزاید که این‌گونه تخطی‌های رسانه‌ای باید پَی‌گرد قانونی شود.

گزارش‌گر:  عبدالمطلب فراجی

..

حاتم‌بخشی، از کیسه‌ی مردم نمی‌شود

کابل – ۲۰ ثور ۱۳۹۹

« گپ مفته هرکس زده می‌تانه، کجاست مردِ عمل …!؟ »

سخنی‌که از یک باشنده‌ی ناحیه سوم شهر کابل به‌خبرنگار پَیک، نقل‌قول شده‌است.

ذبیح‌الله ۴۵ ساله با موتر کرایی در شهر کابل تکسی‌رانی می‌کند، تا پنج‌هزار افغانی کرایه خانه و آب‌ونان و باقی نیازمندی‌های خانواده‌ی پنج‌نفری را تأمین کند؛ اما به‌گفته‌ی خودش باوجود قرنطین و فرامین حکومت، اگر پیش‌از تاریخ ۳۰ هرماه کرایه خانه‌را نه‌پردازد، ازسوی صاحب‌خانه تهدید به‌اخراج می‌شود.

« از صاحب‌خانه خاستم که به‌خاطر همین قرنطین و بی‌کاری، حداقل تخفیفی د کرایه خانه بیاره، گفت: اگه داده نمی‌تانی، خانه‌ره تخلیه کن …».

صاحب‌خانه هم، خودرا حق به‌جانب می‌داند. عبداللهِ ۵۷ ساله باشنده‌ی ناحیه ششم شهر کابل، نیمی از ساختمان (طبقه‌ی بالا) حویلی خودرا در بدلِ هشت‌هزار افغانی به‌کرایه داده‌است. او درحالی‌که خودرا یگانه نان‌آور خانواده‌ی هشت‌نفری و کرایه خانه‌اش را نیمی از درامد ماهوار خود می‌داند، می‌گوید:

« کُمک را دولت باید بکنه، بنگله‌داران باید بکنه، مه خودم یک آدم مجبور و ناتوان، کار نیست، عاید نیست، کرایه نگیرم، چه‌کنم چه بخورم …؟».

حتا برخی‌از کرایه‌دارانِ دولتی هم، گفته‌اند که برای پرداخت اجاره‌ی سالانه به‌دولت، مجبوراند کرایه ماهوار خودرا گردآوری کنند. چنان‌که برخی‌از دانشجویان مسافر از ولایت‌های دوردست در خوابگاه‌های شخصی و دولتی پایتخت، می‌گویند:

« به‌اجاره‌دار لیلیه گفتیم که قرنطین‌است، پول‌هم نداریم، چطور می‌شه …، گفتن پول که ندارید از اتاق بیرون شوید».

مانند آنان، صدها شهروند مزدور، دست‌فروش، کسبه‌کار، دوکان‌دار، حمال، تکسی‌ران و کارمند که افزون‌بر نداشتنِ سرپناه و اقتصاد بد در خانه‌ها و مکان‌های کرایی پایتخت کشور زندگی می‌کنند، با چنین روزگار سخت قرنطین دست‌وگریبان شده‌اند.

یک سروی صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) که بینِ سال‌های ۱۳۹۲و۱۳۹۳ در سراسر افغانستان انجام شده‌است؛ نشان می‌دهد که بیش‌از ۲۷ درصد باشنده‌گان پایتخت در خانه‌های کرایی زندگی می‌کنند.

با اعلام قرنطین و تدابیر سخت‌گیرانه‌ی حکومت به هدف جلوگیری از افزایش ابتلا و مرگ‌ومیر ناشی از ویروس کرونا؛ بسیاری از شهروندان کرایه‌نشین که با روزمزدی، کارهای شاق و روی‌بازار، نفقه‌ی خانواده‌های شان‌را تأمین می‌کردند، بی‌کار شده‌اند و درامد‌های روزانه‌ی شان‌را از دست داده‌اند.

چنان‌که وزارت اقتصاد افغانستان‌هم، از بی‌کارشدنِ بیش‌وکم ۷۰۰هزار نفر به‌دلیل همین وضعیت پیش‌آمده خبر داده و گفته‌است که بااین رقم، میزان بی‌کاری درکشور تا بیش‌تر از ۴۰ درصد افزایش یافته‌است.

یونس سالک سخن‌گوی این وزارت بانگرانی از آسیب‌پذیری اقتصاد خورد و کلان در کشور به‌دلیل شیوع ویروس کرونا، هُشدار داده‌است که با افزایش قیمت‌ها و کاهش درامدزایی‌ها، میزان فقر در کشور از ۵۴ به ۶۸ درصد صعود خواهد کرد.

با توجُه به‌این وضعیت، مسوولانِ حکومت ضمنِ تدابیر ایمنی، مالی و بهداشتی برای مبارزه با ویروس کرونا در کشور، از همه‌ی کرایه‌داران (مالکان خانه‌های کرایی) خواسته‌اند که تا پایان قرنطین، مستأجران شان‌را از پرداخت کرایه معاف کنند.

محمد یعقوب حیدری والی کابل در یک نشست خبری (۴ثور۱۳۹۹خ.)، تأکید کرد که درصورت نافرمانی کرایه‌داران ازاین اَمر، با آنان برخورد جدی خواهد شد.

امری‌که نه‌تنها یک درصد تااکنون‌هم ازسوی حکومت عملی نشده، بل‌که واکنش‌های شوخ و تُند برخی از شهروندان، فعالان مدنی و حقوقی و کاربران را در شبکه‌های اجتماعی نیز، به‌همراه داشته‌است.

 نصیر فیاض، یکی از فعالان رسانه‌یی که به‌گفته‌ی خودش، کرایه حویلی موروثی‌اش را تا ختم قرنطین معاف کرده‌است، در صفحه­ی فیس‌بوک خود نوشته‌است:

« جناب والی‌صاحب به‌جای این نام‌نیکی از جیب دیگران، به‌فکر معافیت مردم از بل برق و مالیات باشد که مالکیت دولت است، تا مردم باور کنند که حداقل خَسی از خروار برای‌شان کُمک شد ».

آقای فیاض می‌افزاید که هرچند به پول کرایه خانه نیازی ندارد و شماری دیگر از کرایه‌داران نیز بدون اَمر والی، بل‌که پیش ازآن بانظرداشت قاعده‌ی انسانی و اخلاقی، به‌حد توان یا معاف کرده‌اند و یا تخفیف داده‌اند؛ اما هستند کسانی‌که توان همین بخشش و تخفیف را ندارند.

هم­چنان، اقبال نوری یکی­دیگر از کابران، نوشته‌است که والی کابل صلاحیت بخشش حق کسی‌را ندارد و اگر دل­شان به­مردم می­سوزد، باید از کیسه‌ی خود یا خزانه‌ی دولت و یاهم کُمک‌های میلیارددالری جهان، یک مقدارش را درچنین روزهای دشوار و اضطرار به‌کرایه‌نشینان تخصیص بدهند.

آن‌چه که مورد انتقاد شدید برخی از نمایندگان مردم در شورای ملی کشور نیز، قرار گرفته‌است. روبینا جلالی نماینده‌ی مردم کابل در پارلمان کشور، می‌گوید که حکومت به‌جای حاتم‌بخشی از کیسه‌ی مردم، بل‌های برق دوره‌ی قرنطین را باید معاف کند.

خانم جلالی باانتقاد از روَند توزیع و مصرف بودجه‌ی مبارزه دربرابر کرونا، می‌افزاید:

« آنانی‌که در روزهای قرنطین نانِ روزوشب ندارند، باید از پرداخت بل برق‌هم معاف شوند».

هرچند مسوولان حکومت بر مبارزه‌ی جدی در برابر این ویروس تأکید دارند و از ایجاد تجریدگاه‌ها، اکمال وسایل پیش‌رفته‌ی طبی و هم‌چنان فراهم‌سازی ده‌هاهزار بستر سخن گفته‌اند؛ اما خانم جلالی، توزیع و مصرف بودجه‌ی تخصیص‌یافته برای مبارزه با کرونا در کشوررا، سلیقه‌ای و غیرشفاف می‌خواند.

بربنیاد گزارش‌های برخی‌از رسانه‌های معتبر؛ بیش‌از دونیم میلیارد افغانی برای مبارزه با ویروس کرونا در افغانستان، ازسوی حکومت و ۴۰۰ میلیون دالر ازسوی بانک جهانی اختصاص یافته‌است.

تازه‌ترین آمار ارایه شده ازسوی وزارت صحت‌عامه‌ی افغانستان، نشان می‌دهد که شمار مبتلایان ویروس کرونا در سراسر کشور، نزدیک به چهارهزار نفر رسیده و تااکنون بیشتر از یک‌صد تن جان باخته و نزدیک به پنج‌صد تن دیگر شفایاب شده‌اند.

بااین‌همه انتقادها دربرابر آن‌چه که «حاتم‌بخشی از کیسه‌ی دیگران» ازسوی برخی از کاربران، شهروندان و نمایندگان مردم خوانده شده‌است؛ والی کابل گفته‌است:

« درصورتی‌که کرایه‌نشین مجبور به پرداخت کرایه ازسوی صاحب‌خانه می‌شود، به‌مقام ولایت شکابت کند».

اما ناصر مهری سخن‌گوی والی کابل، به‌خبرنگار پَیک می‌گوید که تااکنون هیچ کدام شکایتی دراین باره دریافت نکرده‌اند.

بااین‌حال، گل‌احمد صدیقی معاون شورای عالمان کابل، ضمنِ تأکید بر صدقه و سخاوت در روزهای سخت و دشوار به فقیران و بی‌نوایان، به‌این باوراست که معاف کردن کرایه خانه در چنین روزهای قرنطین، کُمک بزرگی برای نیازمندان است و اَجر فراوان‌هم دارد.

این عالمِ دین به‌نقل از یک حدیث پیغمبر محمد«ص»، می‌گوید:

« بهترین مردم، کسانی‌ست که خیرشان به‌دیگران برسد ».

 

گزارش‌گر:  شاه محمود اندیشور

..

دروازه‌­های کابل به‌روی کرونا بازاست

کابل ـ ۷ ثور ۱۳۹۹

کابل قرنطین است؛ اما روزانه هزاران موتر خورد و کلان مسافربری از دروازه‌‌های ورودی شهر وارد پایتخت می‌‌شوند و هیچ نظارتی ازسوی مسوولان صحی و امنیتی وجود ندارد.

هم‌­زمان با شمار روزافزون بیماران کرونا در پایتخت کشور، والی کابل به‌­تاریخ ۲۳ حمل ۱۳۹۹ در یک نشست خبری در قصر دارالامان گفت که بنابر هدایت رییس جمهوری کشور، از امروز به مدت ۱۵ روز قرنطین کامل در مسیرهای ورودی شهر کابل تشدید می‌­یابد و رفت‌‌وآمد ممنوع می‌‌شود.

هم‌‌چنان وزارت امور داخله به‌‌روز چهارشنبه هفته گذشته در اعلامیه‌‌ای نوشت که دروازه­‌های شهر کابل به­‌شکل جدی زیر نظارت است و از هرگونه رفت­‌وآمد جلوگیری می‌­شود.

اما با گذشت این پانزده روز، تااکنون دوازه‌­های کابل به‌­روی عابرانِ پیاده‌‌رَو و موتررَو باز است و حتا هیچ‌‌گونه بررسی و آزمایش صحی در برخی‌‌از دروازه‌‌های ورودی وجود ندارد.

نگاره‌‌ها، مصاحبه‌‌ها و نوارتصویری که خبرنگار پَیک از چهار دروازه‌‌ی ورودی شهرکابل گردآوری کرده، نشان می‌‌دهد که باحضورداشت نیروهای امنیتی و کارمندان صحی، موترهای خورد پنج‌‌نفری و موترهای کلان‌‌تر ازآن از دروازه‌‌ی ورودی و یاهم از راه‌‌های فرعی وارد شهر می‌‌شوند و هیچ نظارتی براین وضعیت وجود ندارد.

چنان‌‌که عبدالحمید ۵۰ساله راننده‌‌ی موتر کرولای مسافربری در مسیر کابل-لغمان، می‌‌گوید:

« ده سال است درهمین لین کار می‌‌کنم، فضل‌‌خدا هیچ کدام قیدوشرطی نه دراین‌‌جه و نه درلغمان تاحالی مانع کارم نشده …».

الله‌‌گل ۳۸ساله که با سه مسافر دیگر بدون ماسک و دست‌‌کش و رعایت فاصله در موتر عبدالحمید روانه‌‌ی لغمان است، می‌‌گوید:
«تنها تفاوتی که این‌‌روزها به‌‌خاطر کرونا پیش‌‌آمده، موتر کم پیدا می‌‌شه و کرایه‌‌هم بالا رفته، اگه‌‌نی تیل‌‌هم ارزان شده …».

نوررحمان ۳۲ساله یکی دیگر از مسافرانی‌‌که روانه‌‌ی جلال‌‌آباد است، می‌‌گوید که در یک موتر اگر یک نفر هم کارت دولتی داشته باشد، می‌‌تواند چندین تنِ دیگر را نیز بدون بازپرس پولیس باخود انتقال بدهد.

درحالی‌‌که والی کابل گفته‌‌است: « تنها افراد نظامی، امدادگران، کارمندان صحی و بهداشتی، خبرنگاران و کارمندان شبکه‌‎­های مخابراتی با نشان دادن اجازه‌­نامه‌­های رسمی‌شان، ازاین محدویت­ معاف هستند».

دروازه‌‌ی شمالی‌‌هم، نظارت چندانی وجود ندارد. ساعتی‌‌که دروازه به‌‌روی عابران موتررو بسته می‌‌ماند، صدها موتری‌‌که از شانزده ولایت شمال کشور روانه‌‌ی کابل‌‌اند در دروازه‌‌ی ورودی، چنان پُشت‌‌سر و کنارهم قطار می‌‌شوند و راه‌‌بندان و بیروباری ایجاد می‌‌شود که احتمال هرچه بیش‌‌تر سرایت ویروس درمیان این راه‌‌بندان به‌‌دور از امکان نخواهد بود.

خواجه مشتاق فرمانده پولیس در دروازه‌‌ی ورودی شمال کابل، به خبرنگار پَیک می‌‌گوید که هرچند به‌‌آنان دستور داده شده تا از ورود هرگونه موتر به‌‌استثنای موترهای دولتی که مشخص شده‌‌اند، جلوگیری کنند؛ اما دربرابر ازدحام و بیروبار مردم، کاری کرده نمی‌‌توانند. آقای مشتاق می‌‌افزاید:

«روزانه هزاران موتر از چندین ولایت می‌‌آیند و ازین‌‌که ازدحام هزاران موتر خودش یک تهدید کلان‌‌است، مجبوریم رهای‌شان کنیم».

عبدالمجیب ۲۵ساله که با سه مسافر دیگر سوار یک کرولا از بغلان به کابل آمده، از بی‌‌توجهی مردم و مسوولان به‌‌ویژه خودداری از بیروبارو تجمع مردم، سخت انتقاد می‌‌کند و می‌‌گوید:

« هیچ‌‌گونه مسوولیت‌‌پذیری ازسوی مردم و مسوولان وجود ندارد، نی فاصله رعایت می‌‌شود و نی دروقت داخل شدن تِست و معاینه می‌‌شوند، این وضعیت خیلی خطرناک است».

اما به‌‌گفته‌‌ی آقای مشتاق، کارمندان صحی از ساعت هشت صبح تا چهار عصر مصروف آزمایش صحی مسافران هستند و پس از ساعت چهار، مردم بدون آزمایش عبور می‌‌کنند.

مسوولان صحی مؤظف دراین درب ورودی، حاضر به‌‌گفت‌‌وگو دراین باره با خبرنگار پَیک نشدند.

ازسوی دیگر برخی از شهروندان و مسافران، مسوولان حکومت را به بی‌‌توجهی و بی‌‌کفایتی متهم کرده می‌‌گویند که اگر حکومت بتواند نیازمندی آب‌‌ونان مردم را در چنین شرایط قرنطین تأمین کند، چرا مردم از خانه‌‌های خود بیرون شوند؟

نصیراحمد ۳۵ساله که در موتر بس فلانکوچ بدون ماسک و دست‌‌کش و بدون رعایت فاصله با بیش‌‌تراز ده مسافر دیگر از لوگر به‌‌کابل آمده، می‌‌گوید: « پُشت قرض‌‌دارم آمدیم که یک مقدار پول و آذوقه به‌‌خانه خود ببرم، تا در خانه بمانیم، خی چطور کنیم …؟».

بسیاری ازاین شهروندان، ضمنِ گلایه از ناتوانی حکومت در امر امدادرسانی به‌‌مردم فقیر و مدیریت سالم قرنطین، ادعا می‌‌کنند که آنان برای پیداکردنِ نفقه‌‌ی خانواده‌‌های شان مجبوراند ازخانه برایند؛ زیرا گرسنه‌‌گی را تهدید کلان‌‌تر از کرونا می‌‌پندارند.

دراین‌‌حال، وزارت امور داخله می‌‌پذیرد که شرایط قرنطین در پایتخت کشور، به‌‌خوبی رعایت نمی‌‌شود و پولیس‌‌هم به‌‌تنهایی نمی‌‌تواند این وضعیت را درست کنترول و مدیریت کند.

طارق آرین سخن‌‌گوی وزارت امورداخله در پیام‌‌خانه‌‌ی وتس‌‌اپ خود، از تشدید هرچه بیش‌‌تر قرنطین و منع رفت‌‌وآمد مردم سخن گفته و به خبرنگار پَیک نوشت:

« شرط مهم، مسوولیت‌‌پذیری و همکاری مردم است که درغیرآن، پولیس به‌‌تنهایی نمی‌‌تواند این وضعیت را کنترول کند».

بااین‌‌حال، محمد ناصر مهری سخن‌‌گوی والی کابل می‌‌گوید که قرنطین کابل تا ۲۰ ثور تمدید شده و باتوجه به افزایش آمار مبتلایان به‌‌ویروس کرونا درپایتخت، تدابیر وقایوی و جلوگیری از رفت‌‌وآمد و تجمع مردم شدیدتر شده‌‌است.

توجه نکردن به توصیه و رهنمودهای ایمنی و بهداشتی و عدم مسوولیت‌‌پذیری شهروندان و مسوولان حکومت درحالی ازسوی همه انتقاد می‌‌شود که روشن نیست، روزانه چه تعداد افراد مشکوک و مبتلا به‌‌ویروس کرونا ازطریق دروازه‌‌های ورودی به‌‌شهر کابل داخل شده و با چه تعداد از شهروندان دیگر درتماس‌‌اند. درحالی‌‌که داده‌‌های چندروز پسین از شمار مبتلایان ویروس کرونا در سراسر کشور، نشان می‌‌دهد که شهر کابل با بلندترین آمار مبتلایان در صدر ولایت‌های کشور قرار گرفته و روزتاروز شمار مبتلایان دراین شهر، روبه افزایش‌‌است.

تازه‌‌ترین آمار وزارت صحت‌عامه‌‌ی کشور، نشان می‌‌دهد که تااکنون نزدیک به یک‌‌ونیم هزار نفر در سراسر کشور مبتلا به ویروس کرونا شده و ازاین میان، بیش‌‌از دوصد تن بهبود یافته و نزدیک به ۵۰ تن دیگر، جان‌‌های شان را از دست داده‌‌اند.

براساس داده‌‌های این وزارت که به‌‌روز شنبه ۶ ثور منتشر شده‌‌است، کابل با ۴۴۶ بیمار و ۱۴ جان باخته‌‌ی ناشی از ابتلا به‌‌ویروس کرونا در صدر ولایت‌‌های کشور قرار دارد و ولایت هرات که تا هفته‌‌ی پیش دراین جایگاه قرار داشت، اکنون با ۳۸۶ مبتلا و ۷ جان‌‌باخته در رده‌ی دوم قرار گرفته‌‌است.

دراین‌‌حال، وحید مایار سخن‌‌گوی وزارت صحت‌عامه‌‌ی کشور، بررعایت هرچه بهتر رهنمودهای بهداشتی به‌‌ویژه رعایت فاصله و خودداری از تجمع درمیان شهروندان تأکید داشته، می‌‌افزاید که ویروس کرونا در کابل بیش‌‌تراز هرکجای کشور در گردش‌‌است و مردم نباید از خانه‌‌های شان بیرون شوند.

گزارش‌‌گر:  مجتبا بیگزاد

..

آیا کرونا رحمت الهی­‌ست؟

کابل –  ۲۸ حمل ۱۳۹۹

 با انکه ویروس کرونا هر روز از مردم جهان قربانی می­گیرد؛ برخی از عالمان دین در کشور، این ویروس را برای مسلمانان رحمت الهی و برای کافران عذاب الهی می­پندارند.

مولوی مجیب الرحمان انصاری خطیب مسجد گذر گاه ولایت هرات در یک خطبه‌­ی نماز جمعه، گفت که بیماری ناشی‌‌از ویروس کرونا برای مسلمانان رحمت الهی‌‌است و اگر فردی در این بیماری وفات ­کند، درجه‌­ی شهادت را نصیب می‌­شود.

او هم­چنان این ویروس را عذاب الهی برای کافران گفته‌­است:

« این ویروس از جانب رب­‌العالمین آمده و کافر و مسلمان را می­شناسد ».

سخنی­‌که در رسانه‌ها و شبکه‌­های اجتماعی واکنش­‌هایی زیادی را به‌­همراه داشته‌‌است.

محمد جعفری یکی‌­از کابران صفحه­­‌ی اجتماعی در رخ­نامه‌‌ی فیسبوک خود نوشته‌‌است:

« بی­چاره اسلام به­ چه‌‌روزی افتاده که این‌­گونه افراد مبلغ شده­‌اند».

عبدالروف توانا، یکی دیگر از کاربران شبکه‌‌ی اجتماعی فیس‌‌بوک، نوشته‌‌است:

« دروازه­‌های کوچک‌­ترین مسجد تا مسجد نبوی و کعبه شریف را بسته کرد، این چگونه رحمت است؟»

به­‌باور او، کسانی‌­که آفتِ کرونا را برای مسلمانان رحمت می‌­دانند، خودشان از دستور و منشور اسلام بی‌­خبراند.

آن‌‌چه که برخی از عالمان دین و پژوهش‌­گران مسایل اسلامی‌‌هم، غیرعقلانی و گمراه کننده خوانده‌‌اند.

مولوی گل احمد صدیقی معاون شورای عالمان کابل، کرونا را عذاب الهی دانسته و گفته‌­های مولوی انصاری را نادرست می­خواند. این عالم دین می‌‌گوید:

«عالمانی‌‌که مردم را به‌‌جماعت در مسجد دعوت می‌‌کنند، اگر مردم به‌‌ویروس مبتلا شده بمیرند، این عالمان شریک قتل خواهند بود».  

مصباح شهرستانی عضو شورای سرتاسری عالمان افغانستان و امام (شیعه) مسجد مدنیه‌­العلم در شهر کابل‌‌هم، بااین سخنان مولوی انصاری مخالف است و می­گوید که هیچ روایتی تاریخی و شرعی وجود ندارد که بیماری (ویروس کرونا) برای مردم رحمت تعریف شود.

این عالم دین بیان می­کند که اگر این ویروس سبب هدایت بشر شده و خدایان روی زمین را هدایت کند، می­تواند به‌­رحمت تبدیل شود؛ اما اگر سبب شود که جنازه‌­ها درست غسل داده نشوند، رابطه‌های اجتماعی و توحیدی از بین بروند و قبرستان‌ها از مرده‌‌ها پُر شود، به یقین که عذاب الهی است.

ازسوی دیگر، قاسم حلیمی سخن­گوی شورای سرتاسری عالمان افغانستان، با استناد به­ آیت هفت سوره فتح قرآن‌کریم، می‌گوید که خداوند (ج) بیماری­‌ها را لشکر خود نامیده­‌است.

ترجمه‌‌ی آیه۷ س فتح: « و سپاه قوای آسمان­‌ها و زمین لشکر خداست و خدا بسیار مقتدر و به‌­تدبیر نظام، عالم داناست».

آقای حلیمی، می‌­افزاید که ویروس کرونا یک مصیبت است و فرقی میان مسلمان و کافر ندارد، پس نباید مردم به سخنان بی‌‌بنیاد و گمراه کننده‌‌ی چنین افراد گوش بدهند.

تلاش‌‌های خبرنگار پَیک برای دریافت نظر از مولوی مجیب‌الرحمان انصاری به‌‌جایی نرسید.

اما فضل محمد حسینی سخن‌‌گوی وزارت حج و اوقاف می‌‌گوید که مولوی انصاری و مسجدی‌‌که او در آن امامت می‌‌کند، نزد این وزارت رسمیت ندارد و گفته‌‌هایش نیز، عالمانه نیست.

افزون‌‌براین‌‌همه واکنش‌‌ها و دیدگاه برخی از عالمان دین و مسوولان امور دینی، محمد محق، پژوهش­گر مسایل اسلامی و سفیر افغانستان در مصر نیز در یک مقاله­‌ای زیرعنوان «آیا کرونا رحمت الهی است یا خیر؟» تأکید داشته که هرچند پاسخ قاطع دراین باره وجود ندارد؛ اما دیدگاه مذهب حنفی را درباره‌‌ی آفت کرونا مانند وبا و طاعون و… قوی‌‌تر خوانده‌‌است.

آقای محق نوشته‌‌است که مردم باید «وقایه» را پیشه کنند، چون وقایه در ذات خود «خیر» است و اگر مردم از روی جهالت به منطقه‌‌ی مبتلاشده به ویروس کرونا بروند و یا وقایه نکنند، خودرا به‌‌هلاکت انداخته و مرتکب قتل نفس‌هم می‌‌شوند.

واکنش‌­ها دربرابر این گفته‌‌ها و دعوت مردم به‌‌سوی مسجد و نماز جماعت در حالی به تبصره‌‌ی گرم کاربران در شبکه‌‌های اجتماعی بدل شده که تا امروز پنج‌‌شنبه ۲۸ حمل، براساس رقم­‌های به‌­روز شده از سوی وزارت صحت عامه‌­ی کشور، نزدیک به ۸۰۰ نفر به‌­ویروس کرونا گرفتار شده و از این میان، ۳۸ نفر بهبود یافته و ۲۹ نفر هم جان باخته‌‌اند.

بااین‌‌حال، وزارت ارشاد، حج و اوقاف به‌‌عنوان یک نهاد کلیدی و رهبری کننده‌‌ی مسایل دینی در کشور، بااستقبال از فتوای شرعی عالمان جهان اسلام، فتوای شرعی را برای آگاهی مردم درباره‌‌ی چگونه‌‌گی مبارزه با ویروس کرونا، چنین صادر کرده‌‌است:

  • حکم اتخاذ تدابیر وقایوی به‌‌منظور وقایه از مرض کرونا
  • حُکم ترک نمازهای جمعه و جماعت به سبب خوف ابتلا به مرض کرونا
  • حُکم ایجاد فاصله در نمازهای جماعت در حالت خوف از شیوع مرض کرونا
  • و حُکم چگونه‌‌گی غُسل، کفن، ادای نماز جنازه و دفن اشخاص متوفا به سبب مرض کرونا

این وزارت، هم‌‌چنان از مردم خواسته‌‌است تا به سفارش‌‌ها و اندرزهای مسوولان صحت‌‌عامه، پزشکان و رسانه‌‌ها گوش دهند و تا حد امکان به‌‌آن عمل کنند. تا باشد که در پرتو این فتوای شرعی و احکام قرآنی، وجایب و مسوولیت‌های دینی و اجتماعی خویش را به‌‌دور از افراط و تفریط انجام داده و خود، خانواده و کشور خودرا از شر این ویروس کشنده نجات دهند.

گزارش‌‌گر:  شاه محمود اندیشور

..