تازه ها

logo

داکتری‌که از برای دالر، بیمارش را می­‌کُشد؟!

کابل – ۲ سرطان ۱۳۹۹خ.

بازار جعل و فریب و دروغ  در بزرگترین شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک، روزتاروز گرم‌تر می‌شود.

افزون با پخش و نشر خبرهای درست و نادرست، این روزها دست‌به‌دست شدنِ عکس و نوار جعلی و دست‌کاری شده درمیان کاربران فیس‌بوک، بیش‌تر از هر خبر یا مطلب دیگری، مخاطبان بی‌شماری را به‌خود جلب کرده‌است.

به‌تازه‌گی شماری از شهروندان و کاربران در شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک، یک نوار کوتاه کم‌تر از یک دقیقه‌ ویدیو را دست‌به‌دست می‌کنند که بدون هیچ‌گونه منبع معتبری، پزشکان وزارت صحت‌عامه‌ی کشور را متهم به کشتنِ بیمار کرده‌اند.

کاربری زیرنام «حقیقت تلخ است» به‌­تاریخ ۱۸ جون ۲۰۲۰م. در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوک‌اش با نشر این نوار نوشته‌است­:

« کشتن مریضان در شفاخانه‌­های کابل، به‌­بهانه‌­ی این‌که از اثر ابتلا به کرونا فوت شده ».

در پس­‌زمینه‌ی این ویدیو صدایی اضافه شده که بیان می‌کند پزشک ماس‌کدار، جوانی‌را با خفه کردنِ گلویش تهدید به‌پرداخت سه‌­هزار دالر می‌کند. با چنین محتوا تنها درهمین صفحه، بیش­تر از ۱۵هزار بیننده داشته و نزدیک به ۴۰۰ بار هم‌رسانی­ شده‌­است.

کاربر دیگری هم در صفحه‌­­ای به‌­نام ( Sadat international network page ) با نشر این‌­ویدیو نوشته‌است:

« کشتن مریض توسط داکتر، مردم چه‌طور به‌­شفاخانه­‌ها مراجعه کنند؟ ».

این نوار که با کیفیت نه‌چندان خوب، بیش‌تراز یک ماه به‌این‌سو درمیان هزاران کاربر انترنت دست‌به‌دست می‌شود، نشان‌دهنده‌ی این‌است که مردی با لباس پزشکی و ماسک، بیماری را در بستر با دست بر دهنش فشار می‌آورد؛ اما از هیچ‌کدام صدایی شنیده نمی‌شود.

یافته­‌های حقیقت‌­سنج پَیک نشان می‌دهد که این ویدیو برای نخستین بار در ۱۴ می ۲۰۲۰م.  از سوی یک صفحه‌ی انترنتی به­‌نام(Syl News BD ) در بنگله‌دیش نشر شده‌است.

بسیاری از کاربران در بنگه‌دیش نیز شایعه کرده بودند که پسری می‌خواهد در بیمارستان، پدرش را بکشد.

برخی از کاربران هندی هم، این ویدیو را با ادعای پزشکی درحالِ کُشتنِ یک بیمار در یکی‌از بیمارستان‌های هند نشر کردند.

اما یک رسانه‌ی حقیقت‌­سنج هندی به‌نام (alt news ) به‌نقل از یک کاربر یوتیوب، گزارش داد که در حقیقت پسر می‌خواهد به‎­پدرش دارو بدهد؛ اما پدر مانع این‌کار می‌شود.

از سوی‌­دیگر در نوار اصلی که برای نخستین بار نشر شده، لوگوی(  syl News BD .com) دیده می‌شود­ و هم‌چنان به‌جز صدای خود ویدیو ( که درست فهمیده‌هم نمی‌شود ) صدای دیگری در پس‌­زمینه آن وجود ندارد؛ اما کاربران افغانستانی این ویدیو را با حذف لوگو و اضافه‌ی صدای پس‌­زمینه به‌زبان فارسی نشر کرده‌­اند.

آن‌چه که به‌باور برخی از آگاهان مسایل تکنالوژی معلوماتی، بااستفاده از برنامه‌ی افترایفکت یک کار آسان است.

با این‌حال، احمد قریشی رییس مرکز خبرنگاران افغانستان،  فیک‌نیوز یا خبرهای جعلی را یکی‌از  تهدیدهای بزرگ برای دموکراسی، بحث‌آزاد و نظم اجتماعی دنیایی معاصر قلم‌­داد کرده می‌گوید که با شکل‌گیری انترنت و شبکه‌های اجتماعی زمینه‌­ی پخش و نشر خبرهای دروغ، بیش­تر شده‌­است.

آقای قریشی هم‌­چنان می­‌افزاید که برای جلوگیری ازاین کار، بانظرداشت قانون­ اساسی، قانون رسانه‌­های هم­گانی و قانون دست­رسی به‌­اطلاعات، باید مقرره‌های تازه­‌ای مدنظر گرفته‌­شود.

گزارش­‌گر:‌ شاه محمود اندیشور

..

« ما افغان نیستیم …، ما عرب نیستیم»؛ کدام یا هیچ‌کدام؟

کابل – ۲۱ جوزای ۱۳۹۹خ.

جعل و فریب‌کاری در پخش و نشر خبر، عکس و نوار تصویری در رسانه‌های اجتماعی، روزتاروز پُررنگ‌تر می‌شود. تا جایی‌که به‌گفته‌ی برخی‌از منتقدان فیس‌بوک و تویتر و…، این شبکه‌ها پُر از اطلاعات جعلی و دروغ است.

به‌دنبال روی‌داد کشته شدنِ جورج فلوید شهروند (سیاه‌پوست) امریکایی توسط پولیس و موجی از اعتراض‌های سیاه‌پوستان درآن‌کشور، عکسی از تظاهرکننده‌گان در فیس‌بوک و تویتر و… میان کاربران دست‌به‌دست می‌شود که در یک تابلوی دست‌داشته‌ی یک مظاهره کننده به‌زبان انگلیسی نوشته‌است:

« ما افغان نیستیم که ما را بکشید و خاموش باشیم ». 

کاربری به‌نام شقایق هزارتبار در فیس‌بوک‌اش نوشته‌است که سیاه‌پوستان امریکایی، چنین شعار می‌دهند.

کاربر دیگری به‌نام همایون تندر نیز با نشر این عکس در فیس‌بوک، به پاسخ خبرنگار پَیک می‌نویسد که در نخست نمی‌دانست که این عکس جعلی باشد؛ اما باآن‌هم به‌منظور ایجاد تحرک و جلب توجه کاربران نشر کرده‌است.

این نگاره تااکنون میان هزاران کاربر شبکه‌های فیس‌بوک و تویتر، با واکنش‌ها، پیام‌ها و کامنت‌های مثبت و منفی دست‌به‌دست می‌شود و بسیاری ازاین کاربران، حتا از اصلی و جعلی بودنِ عکس چیزی نمی‌دانند.

درحالی‌که بربنیاد یافته‌های حقیقت‌سنج پَیک، این عکس جعلی (فوتوشاپ) است و عکس اصلی از تظاهراتی‌است که به‌تاریخ ۱۸ اسد ۱۳۹۵خ. توسط (جوشا Jousha) عکاس آژانس خبری رویترز منتشر شده و درآن چنین نوشته‌است:

« دست از کشتن ما برداید!»

این تظاهرات زمانی رُخ داده‌است که یک مرد سیاه­پوست به­نام­ فیلاندو کاستیل (Philando Castile) امریکایی به­خاطر نقض قانون ترافیکی در اثر شلیک گلوله‌ی یک افسر پولیس کشته شد.

عکسی‌که نه‌تنها درمیان کاربران و شهروندان افغانستان، بل‌که درمیان شهروندان پاکستانی، سوری و عراقی نیز با شعار مشابه ( ما عرب نیستیم که ما را بکشید و خاموش باشیم )، تا هم‌اکنون در فیس‌بوک و تویتر دست‌به‌دست می‌شود.

با پیدایش رسانه‌های اجتماعی در فضای انترنت، زمینه‌ها برای تبادل اطلاعات و تبلیغات به‌حدی آسان شده که به‌باور برخی‌از فعالان رسانه‌ای، امروزه هر کاربر انترنتی به‌راحتی می‌تواند معلومات درست یا نادرست را هم دریافت کند و هم ارایه کند.

نصیراحمد نوری مسوول دیده‌بان نَـی، می‌گوید که بیش‌ترین اطلاعات جعلی به‌هدف ایجاد تفرقه و شورش درمیان مردم، ازطریق رسانه‌های اجتماعی به‌نشر می‌رسد و هیچ تدبیری تااکنون برای جلوگیری از پخش و نشر شایعه و عکس و خبر نادرست در رسانه‌ها و شبکه‌های انترنتی، ازسوی مسوولان امور اتخاذ نشده‌است.

گزارش­گر: شاه محمود اندیشور

..

خرید قبرستان، فریب مخاطبان

کابل –  ۲ جوزا ۱۳۹۹خ.

سخنان والی تخار در رسانه‌های گروهی و شبکه‌های اجتماعی، غلط فهمی و در اطلاع‌رسانی آن افراط شده‌است. هفته‌ی پیش، عبدالحق شفق والی تخار در یک نشست خبری درباره‌ی چگونه‌گی مصرف بودجه‌ی اختصاصی مبارزه با کرونا دراین ولایت، به‌خبرنگاران گزارش داد و گفت که از مجموع بیش‌از یکصد میلیون افغانی بودجه‌ی اختصاصی این ولایت، نُه میلیون افغانی را برای ایجاد یک قبرستان ویژه‌ی بیماران کرونا مشمول غسُل‌خانه و دیگر وسایل مربوطه‌ی آن درنظر گرفته‌اند.

ساعتی پس از پایان این نشست، برخی از رسانه‌ها به‌نقل از آقای شفق، نوشتند که والی تخار، نُه میلیون افغانی را قبر خریداری کرده‌است.

این خبر نه‌تنها که هم‌زمان در برخی دیگر از رسانه‌های چاپی و آنلاین انتشار یافت، بل‌که با واکنش‌های گوناگونی در شبکه‌های اجتماعی (فیس‌بوک و تویتر) نیز روبه‌رو شد.

با سرعت و افزایش واکنش‌ها ازسوی برخی مقام‌های محلی و کاربران در برابر این خبر، برخی از رسانه‌ها متن و عنوان خبر شان‌را دوباره تغییر دادند و برخی‌هم تااکنون به‌اصلاح آن نه‌پرداخته‌اند.

برخی از کاربران با نشر عکس و عنوان‌های طنزی و کنُشی در رُخ‌نامه های‌شان، به نقد و ناسزاگویی پرداخته و برخی‌هم، این خبر را به‌دیده‌ی شک خوانده و رد کرده‌اند.

هم‌رسانی این خبر چند ساعتی پس‌از نشرآن، به مرز هزاران بیننده، خواننده و نویسنده‌ی پیام (کامنت) در رُخ‌نامه‌های برخی کاربران فعال رسید؛ تا آن‌که مقام ولایت تخار درهمان فاصله‌ی چند ساعت، دست به واکنش زد و با استناد به نوار تصویری آقای شفق، این خبر را نادرست و تخطی رسانه‌یی اعلام کرد.

محمد جواد هجری سخن‌گوی والی تخار، ضمنِ رد این خبر در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوکش به خبرنگار پَیک گفت:

«این خبر کاملن بی‌اساس است و ازسوی خبرنگار غلط فهمی شده‌است».

اما خبرنگاری‌که برای نخستین بار این خبر را ازطریق رسانه‌ی مربوط اش نشر کرده، ضمنِ تأکید بر درستی گزارش خود، ادعا می‌کند که با نشر این گزارش ازسوی برخی از نزدیکان والی، تهدید کاری و جانی شده‌است. اما سخن‌گوی والی تخار، هرگونه ادعای تهدید را رد کرده‌است.

بشیراحمد بشار خبرنگار محلی در ولایت تخار، به‌خبرنگار پَیک گفت:

«والی‌صایب در مورد چگونه‌گی خرید قبر در کنفرانس خود به‌خبرنگاران، جزییات نداده‌است».

هم‌زمان با نشر و هم‌رسانی این خبر، برخی‌از مقام‌های محلی نیز در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوک شان، با کنایه‌های تلخ و تُند نوشته‌اند که هیچ زمینی خریده نشده، بل‌که ۸ جریب زمین دولتی درمنطقه‌ی بادام‌دره، یک‌ماه پیش توسط کمیته‌ی متشکل‌از شهرسازی، حج‌واوقاف و شهرداری تالقان تثبیت و در نشست رسمی کمیته‌ی مبارزه با کرونا، تأیید شده‌است.

نوار تصویری نشست خبری پنج‌شنبه ۱۸ثور۱۳۹۹خ. درباره‌ی چگونه‌گی مصرف بودجه‌ی مبارزه با کرونا در این ولایت نیز، به‌خوبی می‌رساند که والی تخار چنین گفته‌است:

« برای دفن میت مبتلا به ویروس کرونا، یک حظیره‌ی جداگانه که خارج از محوطه‌ی شهرداری واراضی است درمنطقه‌ی بادام دره به‌مساحت هشت جریب زمین در نظر گرفته شده که با مصارف غسُل‌خانه و دیگر ضروریات، بیش‌از نُه میلیون افغانی هزینه خواهد داشت».  

آن‌چه که آقای هجری‌هم بر درستی آن تأکید داشته، می‌افزاید که هرچند قرار بود این موضوع ازطریق کمیسیون تخطی رسانه‌ای ازسوی مقام ولایت تعقیب شود؛ اما یک روز پس از نشر این گزارش، خبرنگار خاطی به اشتباه خود اعتراف کرده و از آقای شفق معذرت خواست.

اگرچه آقای بشار از معذرت خواهی و اعترافش مبنی بر نادرست بودنِ گزارش چیزی نگفته‌است؛ اما به‌باور برخی از فعالان و حامیان رسانه‌های آزاد کشور، هرگاه چنین خبرهای نادرستی ازسوی برخی از خبرنگاران در رسانه‌های کشور نشر می‌شود، لطمه‌ی بزرگی در کار خبرنگاری و اعتبار رسانه خواهد بود.

نصیراحمد نوری مسوول دیده‌بان نـَی، می‌گوید که هرچند شکایتی درباره‌ی خبر والی تخار دریافت نشده؛ اما پیش ازاین هم شکایت‌‌هایی مبنی‌بر نادرست و غیرمسلکی بودنِ خبر دربرخی رسانه‌ها، ازسوی برخی از مقام‌های حکومتی به‌این نهاد رسیده‌است.

به‌گفته‌ی آقای نوری، پخش و نشر خبرهای کذب و نادرست، نه‌تنها سبب می‌شود که کار خبرنگاری و اطلاع‌رسانی در جامعه صدمه ببیند، بل‌که از اعتماد مردم نسبت به «رسانه و خبرنگار» نیز کاسته خواهد شد.

همان‌گونه که محمد قاسم رحمانی مشاور حقوقی کمیته‌ی مصوونیت خبرنگاران افغانستان‌هم، بر خدشه‌دارشدنِ کار اطلاع‌رسانی به‌دلیل نشر خبرهای نادرست تأکید داشته، می‌افزاید که این‌گونه تخطی‌های رسانه‌ای باید پَی‌گرد قانونی شود.

گزارش‌گر:  عبدالمطلب فراجی

..

حاتم‌بخشی، از کیسه‌ی مردم نمی‌شود

کابل – ۲۰ ثور ۱۳۹۹

« گپ مفته هرکس زده می‌تانه، کجاست مردِ عمل …!؟ »

سخنی‌که از یک باشنده‌ی ناحیه سوم شهر کابل به‌خبرنگار پَیک، نقل‌قول شده‌است.

ذبیح‌الله ۴۵ ساله با موتر کرایی در شهر کابل تکسی‌رانی می‌کند، تا پنج‌هزار افغانی کرایه خانه و آب‌ونان و باقی نیازمندی‌های خانواده‌ی پنج‌نفری را تأمین کند؛ اما به‌گفته‌ی خودش باوجود قرنطین و فرامین حکومت، اگر پیش‌از تاریخ ۳۰ هرماه کرایه خانه‌را نه‌پردازد، ازسوی صاحب‌خانه تهدید به‌اخراج می‌شود.

« از صاحب‌خانه خاستم که به‌خاطر همین قرنطین و بی‌کاری، حداقل تخفیفی د کرایه خانه بیاره، گفت: اگه داده نمی‌تانی، خانه‌ره تخلیه کن …».

صاحب‌خانه هم، خودرا حق به‌جانب می‌داند. عبداللهِ ۵۷ ساله باشنده‌ی ناحیه ششم شهر کابل، نیمی از ساختمان (طبقه‌ی بالا) حویلی خودرا در بدلِ هشت‌هزار افغانی به‌کرایه داده‌است. او درحالی‌که خودرا یگانه نان‌آور خانواده‌ی هشت‌نفری و کرایه خانه‌اش را نیمی از درامد ماهوار خود می‌داند، می‌گوید:

« کُمک را دولت باید بکنه، بنگله‌داران باید بکنه، مه خودم یک آدم مجبور و ناتوان، کار نیست، عاید نیست، کرایه نگیرم، چه‌کنم چه بخورم …؟».

حتا برخی‌از کرایه‌دارانِ دولتی هم، گفته‌اند که برای پرداخت اجاره‌ی سالانه به‌دولت، مجبوراند کرایه ماهوار خودرا گردآوری کنند. چنان‌که برخی‌از دانشجویان مسافر از ولایت‌های دوردست در خوابگاه‌های شخصی و دولتی پایتخت، می‌گویند:

« به‌اجاره‌دار لیلیه گفتیم که قرنطین‌است، پول‌هم نداریم، چطور می‌شه …، گفتن پول که ندارید از اتاق بیرون شوید».

مانند آنان، صدها شهروند مزدور، دست‌فروش، کسبه‌کار، دوکان‌دار، حمال، تکسی‌ران و کارمند که افزون‌بر نداشتنِ سرپناه و اقتصاد بد در خانه‌ها و مکان‌های کرایی پایتخت کشور زندگی می‌کنند، با چنین روزگار سخت قرنطین دست‌وگریبان شده‌اند.

یک سروی صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) که بینِ سال‌های ۱۳۹۲و۱۳۹۳ در سراسر افغانستان انجام شده‌است؛ نشان می‌دهد که بیش‌از ۲۷ درصد باشنده‌گان پایتخت در خانه‌های کرایی زندگی می‌کنند.

با اعلام قرنطین و تدابیر سخت‌گیرانه‌ی حکومت به هدف جلوگیری از افزایش ابتلا و مرگ‌ومیر ناشی از ویروس کرونا؛ بسیاری از شهروندان کرایه‌نشین که با روزمزدی، کارهای شاق و روی‌بازار، نفقه‌ی خانواده‌های شان‌را تأمین می‌کردند، بی‌کار شده‌اند و درامد‌های روزانه‌ی شان‌را از دست داده‌اند.

چنان‌که وزارت اقتصاد افغانستان‌هم، از بی‌کارشدنِ بیش‌وکم ۷۰۰هزار نفر به‌دلیل همین وضعیت پیش‌آمده خبر داده و گفته‌است که بااین رقم، میزان بی‌کاری درکشور تا بیش‌تر از ۴۰ درصد افزایش یافته‌است.

یونس سالک سخن‌گوی این وزارت بانگرانی از آسیب‌پذیری اقتصاد خورد و کلان در کشور به‌دلیل شیوع ویروس کرونا، هُشدار داده‌است که با افزایش قیمت‌ها و کاهش درامدزایی‌ها، میزان فقر در کشور از ۵۴ به ۶۸ درصد صعود خواهد کرد.

با توجُه به‌این وضعیت، مسوولانِ حکومت ضمنِ تدابیر ایمنی، مالی و بهداشتی برای مبارزه با ویروس کرونا در کشور، از همه‌ی کرایه‌داران (مالکان خانه‌های کرایی) خواسته‌اند که تا پایان قرنطین، مستأجران شان‌را از پرداخت کرایه معاف کنند.

محمد یعقوب حیدری والی کابل در یک نشست خبری (۴ثور۱۳۹۹خ.)، تأکید کرد که درصورت نافرمانی کرایه‌داران ازاین اَمر، با آنان برخورد جدی خواهد شد.

امری‌که نه‌تنها یک درصد تااکنون‌هم ازسوی حکومت عملی نشده، بل‌که واکنش‌های شوخ و تُند برخی از شهروندان، فعالان مدنی و حقوقی و کاربران را در شبکه‌های اجتماعی نیز، به‌همراه داشته‌است.

 نصیر فیاض، یکی از فعالان رسانه‌یی که به‌گفته‌ی خودش، کرایه حویلی موروثی‌اش را تا ختم قرنطین معاف کرده‌است، در صفحه­ی فیس‌بوک خود نوشته‌است:

« جناب والی‌صاحب به‌جای این نام‌نیکی از جیب دیگران، به‌فکر معافیت مردم از بل برق و مالیات باشد که مالکیت دولت است، تا مردم باور کنند که حداقل خَسی از خروار برای‌شان کُمک شد ».

آقای فیاض می‌افزاید که هرچند به پول کرایه خانه نیازی ندارد و شماری دیگر از کرایه‌داران نیز بدون اَمر والی، بل‌که پیش ازآن بانظرداشت قاعده‌ی انسانی و اخلاقی، به‌حد توان یا معاف کرده‌اند و یا تخفیف داده‌اند؛ اما هستند کسانی‌که توان همین بخشش و تخفیف را ندارند.

هم­چنان، اقبال نوری یکی­دیگر از کابران، نوشته‌است که والی کابل صلاحیت بخشش حق کسی‌را ندارد و اگر دل­شان به­مردم می­سوزد، باید از کیسه‌ی خود یا خزانه‌ی دولت و یاهم کُمک‌های میلیارددالری جهان، یک مقدارش را درچنین روزهای دشوار و اضطرار به‌کرایه‌نشینان تخصیص بدهند.

آن‌چه که مورد انتقاد شدید برخی از نمایندگان مردم در شورای ملی کشور نیز، قرار گرفته‌است. روبینا جلالی نماینده‌ی مردم کابل در پارلمان کشور، می‌گوید که حکومت به‌جای حاتم‌بخشی از کیسه‌ی مردم، بل‌های برق دوره‌ی قرنطین را باید معاف کند.

خانم جلالی باانتقاد از روَند توزیع و مصرف بودجه‌ی مبارزه دربرابر کرونا، می‌افزاید:

« آنانی‌که در روزهای قرنطین نانِ روزوشب ندارند، باید از پرداخت بل برق‌هم معاف شوند».

هرچند مسوولان حکومت بر مبارزه‌ی جدی در برابر این ویروس تأکید دارند و از ایجاد تجریدگاه‌ها، اکمال وسایل پیش‌رفته‌ی طبی و هم‌چنان فراهم‌سازی ده‌هاهزار بستر سخن گفته‌اند؛ اما خانم جلالی، توزیع و مصرف بودجه‌ی تخصیص‌یافته برای مبارزه با کرونا در کشوررا، سلیقه‌ای و غیرشفاف می‌خواند.

بربنیاد گزارش‌های برخی‌از رسانه‌های معتبر؛ بیش‌از دونیم میلیارد افغانی برای مبارزه با ویروس کرونا در افغانستان، ازسوی حکومت و ۴۰۰ میلیون دالر ازسوی بانک جهانی اختصاص یافته‌است.

تازه‌ترین آمار ارایه شده ازسوی وزارت صحت‌عامه‌ی افغانستان، نشان می‌دهد که شمار مبتلایان ویروس کرونا در سراسر کشور، نزدیک به چهارهزار نفر رسیده و تااکنون بیشتر از یک‌صد تن جان باخته و نزدیک به پنج‌صد تن دیگر شفایاب شده‌اند.

بااین‌همه انتقادها دربرابر آن‌چه که «حاتم‌بخشی از کیسه‌ی دیگران» ازسوی برخی از کاربران، شهروندان و نمایندگان مردم خوانده شده‌است؛ والی کابل گفته‌است:

« درصورتی‌که کرایه‌نشین مجبور به پرداخت کرایه ازسوی صاحب‌خانه می‌شود، به‌مقام ولایت شکابت کند».

اما ناصر مهری سخن‌گوی والی کابل، به‌خبرنگار پَیک می‌گوید که تااکنون هیچ کدام شکایتی دراین باره دریافت نکرده‌اند.

بااین‌حال، گل‌احمد صدیقی معاون شورای عالمان کابل، ضمنِ تأکید بر صدقه و سخاوت در روزهای سخت و دشوار به فقیران و بی‌نوایان، به‌این باوراست که معاف کردن کرایه خانه در چنین روزهای قرنطین، کُمک بزرگی برای نیازمندان است و اَجر فراوان‌هم دارد.

این عالمِ دین به‌نقل از یک حدیث پیغمبر محمد«ص»، می‌گوید:

« بهترین مردم، کسانی‌ست که خیرشان به‌دیگران برسد ».

 

گزارش‌گر:  شاه محمود اندیشور

..

دروازه‌­های کابل به‌روی کرونا بازاست

کابل ـ ۷ ثور ۱۳۹۹

کابل قرنطین است؛ اما روزانه هزاران موتر خورد و کلان مسافربری از دروازه‌‌های ورودی شهر وارد پایتخت می‌‌شوند و هیچ نظارتی ازسوی مسوولان صحی و امنیتی وجود ندارد.

هم‌­زمان با شمار روزافزون بیماران کرونا در پایتخت کشور، والی کابل به‌­تاریخ ۲۳ حمل ۱۳۹۹ در یک نشست خبری در قصر دارالامان گفت که بنابر هدایت رییس جمهوری کشور، از امروز به مدت ۱۵ روز قرنطین کامل در مسیرهای ورودی شهر کابل تشدید می‌­یابد و رفت‌‌وآمد ممنوع می‌‌شود.

هم‌‌چنان وزارت امور داخله به‌‌روز چهارشنبه هفته گذشته در اعلامیه‌‌ای نوشت که دروازه­‌های شهر کابل به­‌شکل جدی زیر نظارت است و از هرگونه رفت­‌وآمد جلوگیری می‌­شود.

اما با گذشت این پانزده روز، تااکنون دوازه‌­های کابل به‌­روی عابرانِ پیاده‌‌رَو و موتررَو باز است و حتا هیچ‌‌گونه بررسی و آزمایش صحی در برخی‌‌از دروازه‌‌های ورودی وجود ندارد.

نگاره‌‌ها، مصاحبه‌‌ها و نوارتصویری که خبرنگار پَیک از چهار دروازه‌‌ی ورودی شهرکابل گردآوری کرده، نشان می‌‌دهد که باحضورداشت نیروهای امنیتی و کارمندان صحی، موترهای خورد پنج‌‌نفری و موترهای کلان‌‌تر ازآن از دروازه‌‌ی ورودی و یاهم از راه‌‌های فرعی وارد شهر می‌‌شوند و هیچ نظارتی براین وضعیت وجود ندارد.

چنان‌‌که عبدالحمید ۵۰ساله راننده‌‌ی موتر کرولای مسافربری در مسیر کابل-لغمان، می‌‌گوید:

« ده سال است درهمین لین کار می‌‌کنم، فضل‌‌خدا هیچ کدام قیدوشرطی نه دراین‌‌جه و نه درلغمان تاحالی مانع کارم نشده …».

الله‌‌گل ۳۸ساله که با سه مسافر دیگر بدون ماسک و دست‌‌کش و رعایت فاصله در موتر عبدالحمید روانه‌‌ی لغمان است، می‌‌گوید:
«تنها تفاوتی که این‌‌روزها به‌‌خاطر کرونا پیش‌‌آمده، موتر کم پیدا می‌‌شه و کرایه‌‌هم بالا رفته، اگه‌‌نی تیل‌‌هم ارزان شده …».

نوررحمان ۳۲ساله یکی دیگر از مسافرانی‌‌که روانه‌‌ی جلال‌‌آباد است، می‌‌گوید که در یک موتر اگر یک نفر هم کارت دولتی داشته باشد، می‌‌تواند چندین تنِ دیگر را نیز بدون بازپرس پولیس باخود انتقال بدهد.

درحالی‌‌که والی کابل گفته‌‌است: « تنها افراد نظامی، امدادگران، کارمندان صحی و بهداشتی، خبرنگاران و کارمندان شبکه‌‎­های مخابراتی با نشان دادن اجازه‌­نامه‌­های رسمی‌شان، ازاین محدویت­ معاف هستند».

دروازه‌‌ی شمالی‌‌هم، نظارت چندانی وجود ندارد. ساعتی‌‌که دروازه به‌‌روی عابران موتررو بسته می‌‌ماند، صدها موتری‌‌که از شانزده ولایت شمال کشور روانه‌‌ی کابل‌‌اند در دروازه‌‌ی ورودی، چنان پُشت‌‌سر و کنارهم قطار می‌‌شوند و راه‌‌بندان و بیروباری ایجاد می‌‌شود که احتمال هرچه بیش‌‌تر سرایت ویروس درمیان این راه‌‌بندان به‌‌دور از امکان نخواهد بود.

خواجه مشتاق فرمانده پولیس در دروازه‌‌ی ورودی شمال کابل، به خبرنگار پَیک می‌‌گوید که هرچند به‌‌آنان دستور داده شده تا از ورود هرگونه موتر به‌‌استثنای موترهای دولتی که مشخص شده‌‌اند، جلوگیری کنند؛ اما دربرابر ازدحام و بیروبار مردم، کاری کرده نمی‌‌توانند. آقای مشتاق می‌‌افزاید:

«روزانه هزاران موتر از چندین ولایت می‌‌آیند و ازین‌‌که ازدحام هزاران موتر خودش یک تهدید کلان‌‌است، مجبوریم رهای‌شان کنیم».

عبدالمجیب ۲۵ساله که با سه مسافر دیگر سوار یک کرولا از بغلان به کابل آمده، از بی‌‌توجهی مردم و مسوولان به‌‌ویژه خودداری از بیروبارو تجمع مردم، سخت انتقاد می‌‌کند و می‌‌گوید:

« هیچ‌‌گونه مسوولیت‌‌پذیری ازسوی مردم و مسوولان وجود ندارد، نی فاصله رعایت می‌‌شود و نی دروقت داخل شدن تِست و معاینه می‌‌شوند، این وضعیت خیلی خطرناک است».

اما به‌‌گفته‌‌ی آقای مشتاق، کارمندان صحی از ساعت هشت صبح تا چهار عصر مصروف آزمایش صحی مسافران هستند و پس از ساعت چهار، مردم بدون آزمایش عبور می‌‌کنند.

مسوولان صحی مؤظف دراین درب ورودی، حاضر به‌‌گفت‌‌وگو دراین باره با خبرنگار پَیک نشدند.

ازسوی دیگر برخی از شهروندان و مسافران، مسوولان حکومت را به بی‌‌توجهی و بی‌‌کفایتی متهم کرده می‌‌گویند که اگر حکومت بتواند نیازمندی آب‌‌ونان مردم را در چنین شرایط قرنطین تأمین کند، چرا مردم از خانه‌‌های خود بیرون شوند؟

نصیراحمد ۳۵ساله که در موتر بس فلانکوچ بدون ماسک و دست‌‌کش و بدون رعایت فاصله با بیش‌‌تراز ده مسافر دیگر از لوگر به‌‌کابل آمده، می‌‌گوید: « پُشت قرض‌‌دارم آمدیم که یک مقدار پول و آذوقه به‌‌خانه خود ببرم، تا در خانه بمانیم، خی چطور کنیم …؟».

بسیاری ازاین شهروندان، ضمنِ گلایه از ناتوانی حکومت در امر امدادرسانی به‌‌مردم فقیر و مدیریت سالم قرنطین، ادعا می‌‌کنند که آنان برای پیداکردنِ نفقه‌‌ی خانواده‌‌های شان مجبوراند ازخانه برایند؛ زیرا گرسنه‌‌گی را تهدید کلان‌‌تر از کرونا می‌‌پندارند.

دراین‌‌حال، وزارت امور داخله می‌‌پذیرد که شرایط قرنطین در پایتخت کشور، به‌‌خوبی رعایت نمی‌‌شود و پولیس‌‌هم به‌‌تنهایی نمی‌‌تواند این وضعیت را درست کنترول و مدیریت کند.

طارق آرین سخن‌‌گوی وزارت امورداخله در پیام‌‌خانه‌‌ی وتس‌‌اپ خود، از تشدید هرچه بیش‌‌تر قرنطین و منع رفت‌‌وآمد مردم سخن گفته و به خبرنگار پَیک نوشت:

« شرط مهم، مسوولیت‌‌پذیری و همکاری مردم است که درغیرآن، پولیس به‌‌تنهایی نمی‌‌تواند این وضعیت را کنترول کند».

بااین‌‌حال، محمد ناصر مهری سخن‌‌گوی والی کابل می‌‌گوید که قرنطین کابل تا ۲۰ ثور تمدید شده و باتوجه به افزایش آمار مبتلایان به‌‌ویروس کرونا درپایتخت، تدابیر وقایوی و جلوگیری از رفت‌‌وآمد و تجمع مردم شدیدتر شده‌‌است.

توجه نکردن به توصیه و رهنمودهای ایمنی و بهداشتی و عدم مسوولیت‌‌پذیری شهروندان و مسوولان حکومت درحالی ازسوی همه انتقاد می‌‌شود که روشن نیست، روزانه چه تعداد افراد مشکوک و مبتلا به‌‌ویروس کرونا ازطریق دروازه‌‌های ورودی به‌‌شهر کابل داخل شده و با چه تعداد از شهروندان دیگر درتماس‌‌اند. درحالی‌‌که داده‌‌های چندروز پسین از شمار مبتلایان ویروس کرونا در سراسر کشور، نشان می‌‌دهد که شهر کابل با بلندترین آمار مبتلایان در صدر ولایت‌های کشور قرار گرفته و روزتاروز شمار مبتلایان دراین شهر، روبه افزایش‌‌است.

تازه‌‌ترین آمار وزارت صحت‌عامه‌‌ی کشور، نشان می‌‌دهد که تااکنون نزدیک به یک‌‌ونیم هزار نفر در سراسر کشور مبتلا به ویروس کرونا شده و ازاین میان، بیش‌‌از دوصد تن بهبود یافته و نزدیک به ۵۰ تن دیگر، جان‌‌های شان را از دست داده‌‌اند.

براساس داده‌‌های این وزارت که به‌‌روز شنبه ۶ ثور منتشر شده‌‌است، کابل با ۴۴۶ بیمار و ۱۴ جان باخته‌‌ی ناشی از ابتلا به‌‌ویروس کرونا در صدر ولایت‌‌های کشور قرار دارد و ولایت هرات که تا هفته‌‌ی پیش دراین جایگاه قرار داشت، اکنون با ۳۸۶ مبتلا و ۷ جان‌‌باخته در رده‌ی دوم قرار گرفته‌‌است.

دراین‌‌حال، وحید مایار سخن‌‌گوی وزارت صحت‌عامه‌‌ی کشور، بررعایت هرچه بهتر رهنمودهای بهداشتی به‌‌ویژه رعایت فاصله و خودداری از تجمع درمیان شهروندان تأکید داشته، می‌‌افزاید که ویروس کرونا در کابل بیش‌‌تراز هرکجای کشور در گردش‌‌است و مردم نباید از خانه‌‌های شان بیرون شوند.

گزارش‌‌گر:  مجتبا بیگزاد

..

آیا کرونا رحمت الهی­‌ست؟

کابل –  ۲۸ حمل ۱۳۹۹

 با انکه ویروس کرونا هر روز از مردم جهان قربانی می­گیرد؛ برخی از عالمان دین در کشور، این ویروس را برای مسلمانان رحمت الهی و برای کافران عذاب الهی می­پندارند.

مولوی مجیب الرحمان انصاری خطیب مسجد گذر گاه ولایت هرات در یک خطبه‌­ی نماز جمعه، گفت که بیماری ناشی‌‌از ویروس کرونا برای مسلمانان رحمت الهی‌‌است و اگر فردی در این بیماری وفات ­کند، درجه‌­ی شهادت را نصیب می‌­شود.

او هم­چنان این ویروس را عذاب الهی برای کافران گفته‌­است:

« این ویروس از جانب رب­‌العالمین آمده و کافر و مسلمان را می­شناسد ».

سخنی­‌که در رسانه‌ها و شبکه‌­های اجتماعی واکنش­‌هایی زیادی را به‌­همراه داشته‌‌است.

محمد جعفری یکی‌­از کابران صفحه­­‌ی اجتماعی در رخ­نامه‌‌ی فیسبوک خود نوشته‌‌است:

« بی­چاره اسلام به­ چه‌‌روزی افتاده که این‌­گونه افراد مبلغ شده­‌اند».

عبدالروف توانا، یکی دیگر از کاربران شبکه‌‌ی اجتماعی فیس‌‌بوک، نوشته‌‌است:

« دروازه­‌های کوچک‌­ترین مسجد تا مسجد نبوی و کعبه شریف را بسته کرد، این چگونه رحمت است؟»

به­‌باور او، کسانی‌­که آفتِ کرونا را برای مسلمانان رحمت می‌­دانند، خودشان از دستور و منشور اسلام بی‌­خبراند.

آن‌‌چه که برخی از عالمان دین و پژوهش‌­گران مسایل اسلامی‌‌هم، غیرعقلانی و گمراه کننده خوانده‌‌اند.

مولوی گل احمد صدیقی معاون شورای عالمان کابل، کرونا را عذاب الهی دانسته و گفته‌­های مولوی انصاری را نادرست می­خواند. این عالم دین می‌‌گوید:

«عالمانی‌‌که مردم را به‌‌جماعت در مسجد دعوت می‌‌کنند، اگر مردم به‌‌ویروس مبتلا شده بمیرند، این عالمان شریک قتل خواهند بود».  

مصباح شهرستانی عضو شورای سرتاسری عالمان افغانستان و امام (شیعه) مسجد مدنیه‌­العلم در شهر کابل‌‌هم، بااین سخنان مولوی انصاری مخالف است و می­گوید که هیچ روایتی تاریخی و شرعی وجود ندارد که بیماری (ویروس کرونا) برای مردم رحمت تعریف شود.

این عالم دین بیان می­کند که اگر این ویروس سبب هدایت بشر شده و خدایان روی زمین را هدایت کند، می­تواند به‌­رحمت تبدیل شود؛ اما اگر سبب شود که جنازه‌­ها درست غسل داده نشوند، رابطه‌های اجتماعی و توحیدی از بین بروند و قبرستان‌ها از مرده‌‌ها پُر شود، به یقین که عذاب الهی است.

ازسوی دیگر، قاسم حلیمی سخن­گوی شورای سرتاسری عالمان افغانستان، با استناد به­ آیت هفت سوره فتح قرآن‌کریم، می‌گوید که خداوند (ج) بیماری­‌ها را لشکر خود نامیده­‌است.

ترجمه‌‌ی آیه۷ س فتح: « و سپاه قوای آسمان­‌ها و زمین لشکر خداست و خدا بسیار مقتدر و به‌­تدبیر نظام، عالم داناست».

آقای حلیمی، می‌­افزاید که ویروس کرونا یک مصیبت است و فرقی میان مسلمان و کافر ندارد، پس نباید مردم به سخنان بی‌‌بنیاد و گمراه کننده‌‌ی چنین افراد گوش بدهند.

تلاش‌‌های خبرنگار پَیک برای دریافت نظر از مولوی مجیب‌الرحمان انصاری به‌‌جایی نرسید.

اما فضل محمد حسینی سخن‌‌گوی وزارت حج و اوقاف می‌‌گوید که مولوی انصاری و مسجدی‌‌که او در آن امامت می‌‌کند، نزد این وزارت رسمیت ندارد و گفته‌‌هایش نیز، عالمانه نیست.

افزون‌‌براین‌‌همه واکنش‌‌ها و دیدگاه برخی از عالمان دین و مسوولان امور دینی، محمد محق، پژوهش­گر مسایل اسلامی و سفیر افغانستان در مصر نیز در یک مقاله­‌ای زیرعنوان «آیا کرونا رحمت الهی است یا خیر؟» تأکید داشته که هرچند پاسخ قاطع دراین باره وجود ندارد؛ اما دیدگاه مذهب حنفی را درباره‌‌ی آفت کرونا مانند وبا و طاعون و… قوی‌‌تر خوانده‌‌است.

آقای محق نوشته‌‌است که مردم باید «وقایه» را پیشه کنند، چون وقایه در ذات خود «خیر» است و اگر مردم از روی جهالت به منطقه‌‌ی مبتلاشده به ویروس کرونا بروند و یا وقایه نکنند، خودرا به‌‌هلاکت انداخته و مرتکب قتل نفس‌هم می‌‌شوند.

واکنش‌­ها دربرابر این گفته‌‌ها و دعوت مردم به‌‌سوی مسجد و نماز جماعت در حالی به تبصره‌‌ی گرم کاربران در شبکه‌‌های اجتماعی بدل شده که تا امروز پنج‌‌شنبه ۲۸ حمل، براساس رقم­‌های به‌­روز شده از سوی وزارت صحت عامه‌­ی کشور، نزدیک به ۸۰۰ نفر به‌­ویروس کرونا گرفتار شده و از این میان، ۳۸ نفر بهبود یافته و ۲۹ نفر هم جان باخته‌‌اند.

بااین‌‌حال، وزارت ارشاد، حج و اوقاف به‌‌عنوان یک نهاد کلیدی و رهبری کننده‌‌ی مسایل دینی در کشور، بااستقبال از فتوای شرعی عالمان جهان اسلام، فتوای شرعی را برای آگاهی مردم درباره‌‌ی چگونه‌‌گی مبارزه با ویروس کرونا، چنین صادر کرده‌‌است:

  • حکم اتخاذ تدابیر وقایوی به‌‌منظور وقایه از مرض کرونا
  • حُکم ترک نمازهای جمعه و جماعت به سبب خوف ابتلا به مرض کرونا
  • حُکم ایجاد فاصله در نمازهای جماعت در حالت خوف از شیوع مرض کرونا
  • و حُکم چگونه‌‌گی غُسل، کفن، ادای نماز جنازه و دفن اشخاص متوفا به سبب مرض کرونا

این وزارت، هم‌‌چنان از مردم خواسته‌‌است تا به سفارش‌‌ها و اندرزهای مسوولان صحت‌‌عامه، پزشکان و رسانه‌‌ها گوش دهند و تا حد امکان به‌‌آن عمل کنند. تا باشد که در پرتو این فتوای شرعی و احکام قرآنی، وجایب و مسوولیت‌های دینی و اجتماعی خویش را به‌‌دور از افراط و تفریط انجام داده و خود، خانواده و کشور خودرا از شر این ویروس کشنده نجات دهند.

گزارش‌‌گر:  شاه محمود اندیشور

..

گذرگاه سپین‌بولدک – چمن، باز است؟

 کابل –  ۶ حمل ۱۳۹۹

درحالی‌‌که حکومتِ به‌‌رهبری محمد اشرف غنی و حکومت همه‌‌شمول به‌‌رهبری عبدالله عبدالله، هردو از بازگشایی گذرگاه جنوب کشور (سپین‌بولدک – چمن) به‌‌روی کالاهای بازرگانان خبر داده‌اند؛ اما اتاق تجارت و سرمایه‌‌گذاری افغانستان، این خبر را تکذیب می‌‌کند.

مسوولان اتاق تجارت و سرمایه‌‌گذاری افغانستان، می‌‌گویند که این گذرگاه کم‌‌تراز یک ماه به‌‌این‌‌سو به‌‌روی بیش‌‌از چهارهزار واگون مواد خوراکی و دیگر کالاهای بازرگانی بسته‌‌است و روزانه کم‌‌ازکم دو میلیون دالر زیان مالی به‌‌دلیل بسته‌‌ماندنِ این گذرگاه، بر واردکنندگان این کالاها وارد می‌‌شود.

خان‌‌جان الکوزی معاون این اتاق به‌‌خبرنگار پَیک می‌‌گوید که تنها به‌­چند واگون میوه و ترکاری گندیده و غیرقابل استفاده اجازه­‌ی ورد داده­ شده‌­است:

« هردو بندر چمن و تورخم بند است، دیروز(دوشنبه) گفته بودند که چمن را باز می­کنیم؛ اما تاهنوز باز نکرده‌­اند ».

برخی‌‌از نمایندگان مردم قندهار در مجلس نمایندگان نیز، ادعا می‌‌کنند که این گذرگاه تنها یک‌‌روز، آن‌‌هم دوساعت برای ورود ۱۸ موتر میوه‌‌ی پاکستانی باز شد و دوباره بسته شد.

فریبا احمدی کاکر نماینده مردم قندهار در مجلس نمایندگان، می‌‌گوید:

«به‌‌غیر از مالته و کیله‌‌ی گندیده‌‌ی خودشان، به‌‌هیچ موتر مواد خوراکی تجاران ما اجازه داده نشده …»

خانم کاکر می‌‌افزاید که حتا شماری از مهاجران کشور با پرداخت ۴۰ تا ۵۰هزار کلدار به مرزبانان پاکستانی از مرز عبور می‌‌کنند؛ اما به موترهای کالاهای بازرگانان اجازه‌‌ی ورود داده نمی‌‌شود.

این نماینده‌‌ی مردم، به‌‌این باوراست که با توجه به وضع پیش‌‌آمده از تهدید ویروس کرونا و بالارفتنِ بهای مواد خوراکی در بازارهای کشور، بسته‌‌ماندنِ گذرگاه‌‌های واردتی به‌‌زیان دولت و مردم تمام خواهد شد و مسوولان حکومت باید در بازگشایی آن تلاش به‌‌خرج دهند.

اما مقام‌‌های حکومت افغانستان، بااظهار امیدواری از ادامه‌‌ی گفت‌‌وگوها با جانب پاکستان دراین باره سخن می‌‌زنند.

شمع‌‌روزخان مسجدی سخن‌‌گوی وزارت مالیه، می‌‌پذیرد که گذرگاه سپین‌‌بولدک تنها برای یک‌‌روز به‌‌روی ۵۰ موتر مواد خوراکی وارداتی باز شد و دوباره بسته شد؛ اما نمی‌‌گوید که کالاهای (موادخوراکی) این موترهای وارداتی چه بود؟

پیش ازاین، محمد همایون قیومی وزیر مالیه کشور در صفحه‌‌ی تویترش، از بازگشایی گذرگاه سپین‌‌بولدک به‌‌روی کالاهای وارداتی بازرگانان خبر داده بود.

ازسوی دیگر، صفحه‌‌ی رسمی شبکه‌‌ی فیس‌‌بوک داکتر عبدالله عبدالله، مدعی ریاست جمهوری یا رییس دولت همه‌­شمول افغانستان روز دوشنبه( ۲۷ حوت ۱۳۹۸) منتشر کرد که پاکستان به‌­درخواست او، گذرگاه سپین‌­بولدک – چمن را باز کرد.

امید میثم معاون سخن‌‌‌گوی عبدالله عبدالله به خبرنگار پَیک گفت که در نتیجه‌‌ی برقراری تماس آقای عبدالله با نخست‌‌وزیر پاکستان و درخواست بازگشایی گذرگاه سپین‌‌بولدک – چمن، این گذرگاه باز شد؛ اما بیش‌‌تر ازاین چیزی نگفت.

هم‌­زمان با­این، عاطف مشعل سفیر افغانستان در پاکستان نیز در صفحه‌­ی تویترش نوشت که این­‌گذرگاه در نتیجه‌­­ی گفت‌وگوها  با وزارت خارجه­‌ی پاکستان باز شده‌­است.

اما یافته‌‌ها و معلومات خبرنگار پَیک از منابع رسمی و محلی، می‌‌رساند که این گذرگاه دراین مدت، تنها برای یک روز آن‌‌هم برای دو ساعت باز شده و دوباره بسته شده و تااکنون هم بسته‌‌است.

بااین‌حال، شماری از شهروندان و بازرگانان در پایتخت کشور، دولت را به کم‌کاری دربرقراری روابط خوبِ با همسایه‌های کشور متهم کرده و از حالت پیش‌آمده نگران استند. آنها تاکید دارند که اگر وضعیت به‌هیمن‌گونه ادامه یابد، بهای مواد اولیه بیش‌ترازاین بلند خواهند رفت و دولت توان مهارساختنِ اوضاع را نخواهد داشت.

محمد اسلم یک‌‌تن از بازرگانان و فروشندگان مواد خوراکی در شهر کابل، بسته بودن گذرگاه‌­ها را چالش بزرگ در کاروبار تجارت بازرگانی دانسته و می‌‌افزاید که این‌‌روزها به‌‌ویژه پس‌‌از بسته‌‌شدنِ گذرگاه‌ تورخم، افزون‌‌بر شهروندان عادی، شمار زیادی از بازرگانان نیز متضرر شده‌‌اند.

گذرگاه سپین‌­بولدک به‌تاریخ ۱۲حوت ۱۳۹۸ از سوی دولت پاکستان بسته شد. سفارت پاکستان درکابل، به‌‌روز یکشنبه ۱۱حوت ۱۳۹۸ دراعلامیه‌­ای دلیل بسته شدنِ مرزهای آن‌‌کشور را، جلوگیری از شیوع ویرس کرونا عنوان کرده و گفته بود که این اقدام به‌‌مدت یک هفته درنظر گرفته شده؛ اما باگذشت چند هفته و تقاضای مکرر دولت افغانستان، هنوزهم از بازگشایی این گذرگاه خبری نیست.

گزارش‌­گر: عبدالمطلب فراجی

..

با بیمارانِ داخل‌بستر، بدرفتاری می‌شود؟!

کابل  –  ۲۹ حوت ۱۳۹۸

شماری از شهروندان و کاربران در شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک، از بدرفتاری پزشکان و مسوولان شفاخانه‌های دولتی در شهر کابل، پرده‌برداری و اطلاع‌رسانی کرده‌اند.

اطلاع‌رسانی‌هایی‌که به‌باور برخی‌از مسوولان و آگاهان اموراجتماعی، بازار «شایعه‌پراگنی» را در شبکه‌های اجتماعی بیش‌تراز پیش پُرزرق‌وبرق ساخته‌است. هرچند مشخص نیست، کدام خبر است و کدام شایعه؛ اما بیش‌تر آن‌ها به‌دُور از حقیقت و شایعه‌ی بیش نیستند.

بدرفتاری پرستاران و پزشکان شفاخانه‌ی علی‌آباد شهر کابل، یکی از نمونه‌هایی که ازسوی یکی از کاربران در شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک هم‌رسانی شده و به صدها کاربر دیگر، ذهنیت گوناگونی دربرابر نهادهای خدمات عامه خلق کرده‌است.

این کاربر در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوکش نوشته‌است:

« آمنه دختر ۱۸ ساله‌ای که در روی‌داد حمله بر گردهم‌آیی هفته گذشته در مصلای مزاری از ناحیه‌ی پا زخمی شده و در شفاخانه‌ی علی‌آباد بستری‌است، به‌جای تداوی مورد بدرفتاری داکتران شفاخانه قرار گرفته‌است ….».

یک کاربر دیگر در پانوشت این نوشته، گفته‌است که در چندین شفاخانه‌ی دولتی دیگر نیز گواه بدرفتاری مسوولان بوده‌اند.

اما هنگامی‌که خبرنگار پَیک، آمنه را در بستر شفاخانه‌ی علی‌آباد از نزدیک عیادت و ملاقات کرد، آمنه گفت:

« این خبر کاملن دروغ است، هر روز داکتر صایبا پُرسان و پاسمان می‌کنند …».

مادر آمنه درحالی‌که همه‌روزه از دخترش عیادت می‌کند، از برخورد و رفتار نیک پزشکان شفاخانه سخن می‌زند و می‌گوید: « سه روز پَی‌هم سه بار دخترم هردو پایش عملیات شد، ولی خیر ببینن داکترا گفتن از خطر برامده به‌خیر خوب می‌شه…».

کریمه یک‌تن دیگر از پای‌وازان بیماران بستری دراین شفاخانه، می‌گوید که از خدمات پزشکان و مسوولان شفاخانه راضی‌است؛ اما از کیفیت دارویی‌که دربدلِ نسخه‌ی پزشکان از بیرون شفاخانه به‌دست می‌آورند، رضایت ندارد.

حمیدالله مرد کهن‌سال دیگری که از دو هفته به‌این‌سو به‌دلیل بیماری شُش دراین شفاخانه بستری‌است، می‌گوید:

« اگرچه خیلی به کُندی و معطلی کار می‌کنند؛ مگر بازهم خوب است پُرسان و درمان می‌کنند …».

اما به‌گفته‌ی مسوولان این شفاخانه، هرگونه معطلی در کارشان خطرناک بوده می‌تواند و به‌همین دلیل، این اتهام را رد می‌کنند.

نظرمحمد هاتفی داکتری‌که آمنه را عملیات کرده، می‌گوید: « اگر به ایمرجنسی می‌رفت، پایش‌را قطع می‌کردند؛ مگر ما قطع نکردیم و تا یک ماه دیگر باید زیر تداوی ما باشد، ان‌شاالله خوب می‌شود».

آمنه‌هم با خُرسندی از خدمت‌رسانی پزشکان شفاخانه، اظهار امیدواری می‌کند که به‌زودی دوباره روی پاهای خود ایستاده شود.

امیدواری‌هایی‌ که برخی از کاربران با پخش و نشر خبرهای کاذب و بی‌اساس، به‌گونه‌ی وارونه درخورِ مخاطبان خود می‌دهند.

شرف‌الدین عظیمی روان‌شناس و استاد دانشگاه، به‌این باوراست که خبرهای فریبنده و شایعه، سبب مغشوش ساختن ذهن انسان شده و نگرانی و منفی‌بازی را درمیان مردم گسترش می‌دهد.

به‌گفته‌ی آقای عظیمی، افرادی‌که چنین شایعه‌پراگنی می‌کنند، کسانی‌اند که یا می‌خواهند موضوع خودرا مطرح بسازند، یاهم بدبینی شان‌را نسبت به‌موضوع نشان می‌دهند و یا این‌که خصومت‌ها و رقابت‌های منفی دارند.

خلای معلوماتی یا نداشتن اطلاعات کافی درباره‌ی هر موضوعی، از دیگر عواملی‌اند که به‌گفته‌ی آقای عظیمی، سبب گسترش شایعه‌پراگنی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی شده و این شایعه‌ها باید بررسی و دوباره به‌گونه‌ی دقیق و درست اطلاع‌رسانی شده، تا افکارعامه شکار فریب و آسیب‌های ذهنی نه‌شود.

گزارش‌گر:  آدینه نیازی

..

غنی: «فردا فهرست هیات مذاکره کننده نهایی می­‌شود.»

کابل –  ۲۲ حوت ۱۳۹۸

محمد اشرف غنی رییس جمهوری کشور، به‌روز دوشنبه۱۹حوت در مراسم سوگند وفاداری‌اش، از نهایی شدنِ فهرست هیاَت گفت‌وگو کننده تا یک روز دیگر خبر داد؛ اما باگذشت سه روز خبری از نهایی شدن نیست.

آقای غنی در مراسم سوگند خود، گفت که پس‌از مشوره­های گسترده با شخصیت­های مطرح، حزب­های سیاسی، زنان و جامعه­ی مدنی، فهرست هیات مذاکره کننده نهایی می­شود.

مشوره‌هایی­که برخی‌از نمایندگان مردم، حزب­های سیاسی، فعالان مدنی و زنان افغانستان دراین باره، اظهار بی‌خبری می‌کنند.

اما صدیق صدیقی سخن­گوی رییس جمهور به‌روز چهارشنبه ۲۱حوت درنشست خبری مرکز رسانه­های حکومت گفت:

«دلیل این­­که تاهنوز فهرست نهایی نشده­، مشوره با برخی‌از بزرگان و احزاب است، همین­که نظر آنان گرفته شود نهایی خواهد شد».

او تاکید کرد که دست آوردهای چندین ساله­ی مردم افغانستان در روز گفت‌وگو با طالبان، معامله نخواهد شد و از حق شهروندی مردم به­هر صورتی دفاع خواهند کرد.

دست‌آوردهایی‌که شهلا فرید استاد دانشگاه کابل و فعال حقوق زن، ترسِ ازدست رفتنش را درسر دارد.

خانم فرید به‌حضور واقعی زنان در گفت‌وگو باطالبان، شک دارد و می‌گوید که اگر زنان شامل‌هم باشند، به­احتمال بیش‌تر از اطرافیان و زیردستان ارگ­نشینان خواهند بود و این‌هم یکی از دلایل خودداری‌شان از نشر فهرست بوده می‌تواند.

به‌گفته وی، حق آموزش­وپروش، کار و فعالیت­های سیاسی‌، مدنی و اقتصادی از مهم‌ترین خواست‌های زنان‌است که باید در میز گفت‌وگو با طالبان مطرح شود.

ازسوی دیگر، برخی از حزب‌های سیاسی‌هم با اظهار بی‌خبری از مشوره‌های وعده شده ازسوی حکومت درباره‌ی تشکیل هیأت گفت‌وگو کننده با طالبان، تشکیل هیأت یک‌جانبه را غیرقابل قبول و نادرست می‌دانند.

عبدالله قرلق معاون حزب جنبش اسلامی افغانستان، همه­شمول بودنِ هیات گفت‌وگو کننده را به‌دیده‌ی شک­ نگریسته، می­افزاید که حکومت در تلاش تشکیل یک­هیات انحصاری از طرف خود است و تاکنون با هیچ حزبی مشوره نشده­است.

او ­گفته­های رییس جمهور را در روز سوگند، یک شعار محض خواند و گفت که دلیل نهایی نشدن فهرست‌هم، معامله­ای­ست که رییس جمهور می­خواهد با طالبان انجام بدهد.

نادر افغان سخنگوی حزب اسلامی‌هم از ترتیب و ترکیب هرگونه هیأت گفت‌وگو کننده، اظهار بی‌خبری می‌کند و می‌گوید:

« فهرست هیات مذاکره کننده ازسوی حکومت، یک هیات همه‌شمول نیست و معلوم‌هم نیست که چه‌وقت نهایی می‌شود».

بحثِ چگونه‌گی تشکیل هیأت گفت‌وگوکننده‌ی همه‌شمول، ازسوی­ داکتر عبدالله عبدالله رییس جمهور حکومت موازی‌هم در جریان مراسم سوگند جداگانه در قصر سپیدار و هم‌زمان با سوگند آقای غنی در ارگ به‌روز دوشنبه ۱۹حوت، بیان شده‌است.

آقای عبدالله در مراسم سوگند خود، نخستین کار حکومت خود را، تشکیل یک­هیات گفت‌وگوکننده با طالبان قلم­داد کرد.

اما تشکیل هیأت‌های جداگانه از نشانی دو حکومت، به‌باور تحلیل­گران مسایل سیاسی و کارشناسان امورامنیتی، بی‌نتیجه‌است.

عبدالشکور دادرس آگاه مسایل سیاسی و حقوقی، به­این باوراست که اگر حکومت با مخالفان سیاسی‌اش به­یک نظر واحد نرسند، طالبان از اختلاف­های ایجاد شده برای به­دست آوردن هدف­ها و تحمیل خواست­های شان، استفاده‌ی بیش‌تر خواهند کرد.

به‌گفته‌ی آقای دادرس، هستند گروه­هایی­که درمیان مردم اختلاف می­اندازند و می­خواهند به‌نفع شخصی‌شان سواستفاده کنند، درحالی­که طرف­های اصلی جنگ­وصلح، مردم افغانستان است و نفع و ضررش نیز به­مردم می­رسد.

جاوید کوهستانی آگاه امورامنیتی‌هم به‌این باوراست که طالبان با هیات­های جداگانه گفت‌وگو نخواهند کرد. آقای کوهستانی می‌افزاید که درحال‌حاضر باید روی تشکیل هیأت همه‌شمول تلاش شود، تا برای طالبان هم قابل قبول باشد.

آن‌چه ­که سیداکبرآغا، یکی از مقام­های پیشین امارت اسلامی و رهبر حزب جیش‌المسلمین‌هم برآن تاکید ­می‌کند و هُشدار می­دهد که بدون ایجاد و تشکیل یک هیأت قوی و همه‌شمول ازسوی حکومت، مخالفان سیاسی، بزرگان و حزب‌های سیاسی، هیچ گفت‌وگویی با طالبان صورت نخواهد گرفت.

بااین‌حال، نعیم نظری معاون کمیسیون مستقل حقوق‌بشر افغانستان، امیدواراست که در ترکیب هیات گفت‌وگو کننده، افرادی باید برگزیده شوند که خواست­های مردم، ارزش‌های دموکراتیک، مسایل حقوق‌بشر و حق قربانی­ها را مطرح کنند.

جمیل احمد ۲۳ ساله باشنده‌ی ناحیه دهم شهر کابل می‌گوید:

«حقوق و آزادی‌های‌ما، نباید قربان منفعت‌های شخصی و مافیایی شود».

باآن‌که خبرهای تازه از نتیجه‌ی مشوره‌ها و چانه‌زنی‌ها درباره‌ی تشکیل هیأت میان طرف‌های قدرت، تاهنوز به‌رسانه‌ها درز نکرده؛ اما بنابرهمین دلایلی‌که ازسوی منابع رسمی دراین گزارش ارایه شده و باگذشت دو روز دیگر از نهایی نشدنِ فهرست هیأت گفت‌وگو کننده، این سخن و قولِ رییس جمهورغنی (فردا فهرست هیأت مذاکره کننده نهایی می‌شود.) نادرست است.

گزارش‌گر:  مجتبا بیگ‌زاد

..

سه هفته مُهلت؛ هنوز پایان نیافته‌است!؟

کابل _ ۷ حوت ۱۳۹۸

محمد اشرف­‌غنی رییس جمهور کشور، به‌تاریخ ۲۹ جدی سال روان در نشست گفتمان‌­ملی با باشندگان ناحیه‌های ۲۱،۱۲ و ۲۲ شهر کابل، به‌­رییس شرکت برق افغانستان دستور داد که تا سه‌­هفته‌­ی دیگر اگر مشکل برق شهروندان کابل به‌­ویژه مشکل بل­‌های صرفیه‌­شان حل نشود، معاونان این شرکت برکنار خواهند شد.

اما تاکنون که پنج هفته ازاین دستور رییس جمهور می‌گذرد؛ نه‌­مشکل برق شهروندان کابل حل شده و نه‌­هم معاونان شرکت برق افغانستان برکنار شده‌­اند.

برخی‌از شهروندان کابل ادعا می­کنند که بارها به‌‌خاطر حل مشکل‌­شان به‌­مسوولان ساحوی و دفتر مرکزی آن مراجعه کردند؛ اما تاهنوز به‌­مشکل آنها رسیدگی نشده‌­است.

محمد آصف، کلان‌تر وکیلان ناحیه‌­ی نزدهم شهر کابل می­گوید که همه صندوق­‌های میترهای برق این‌­ساحه باز است و هرکس به‌طریق دل‌خواه خود استفاده می­کند:

«دراین‌‌جا برق بسیاری‌ها چنگکی‌است؛ اما جالب‌تر این‌که به‌یکی ۲۰۰ افغانی و به‌دیگری ۹۰ هزار بل‌­برق می­آید ».

او می‌‌افزاید که بارها به‌­مسوولان ساحوی شرکت برق درباره‌ی چنین خودسری‌ها و دُزدی‌های برق گفته‌­اند؛ اما با گذشت هفته‌ها و ماه‌ها تاهنوز کسی­ به‌­این مشکل توجه نکرده‌است.

ادعایی‌‌که وحیدالله توحیدی، سخن‌­گوی شرکت برق افغانستان نیز می‌­پذیرد و تاکید می‌‌کند که به‌این‌­موضوع رسیدگی خواهد شد.

آقای توحیدی، هم‌‌چنان باانتقاد از بی‌‌توجه‌ی مردم در حفظ و نگه‌‌داشت صندوق‌‌های میترهای برق، می‌‌افزاید:

«تنها در سال روان بیش‌‌تراز ۹۳هزار میتر در نواحی مختلف شهرکابل نصب کردیم؛ اما ازاین میان تنها بیش‌‌از سه هزار میتر ثابت مانده و باقی قفل همه را شکسته‌‌اند.»

ازسوی‌­دیگر، سید حسین پرویزی کلان‌‌تر وکیلان ناحیه اول شهر کابل، ادعا می­کند که وقتِ رفتن و آمدن برقِ این‌­ناحیه معلوم نیست و در یک شبانه‌‌روز، حتا ده ساعت برق ندارند. او، می‌‌افزاید:

«هیچ­گوش شنوا پیدا نشد که شکایت ما را بشنود، به‌­آمر جکشن شکایت کردیم، به‌­دفتر مرکزی و حتا به ریاست جمهوری هم شکایت کردیم، هیچ‌‌کس د قصه ما نشد».

اما سخن‌‌گوی شرکت برق، کم­‌بودن ظرفیت برق نسبت به‌­مقدار مورد نیاز باشندگان شهر کابل‌‌را، دلیل پرچوی خوانده، می‌افزاید که آنان تنها ۵۴۰ میگاوات برق برای پایتخت کشور دراختیار دارند، درحالی­که نیازمندی مردم در زمستان به ۷۰۰ میگاوات برق می­رسد و این‌­سبب پرچوی برق می­شود.

دلیلی‌­که به‌‌باور حامد پتمل استاد دانشگاه و مهندس برق، درست نیست. به‌‌گفته‌‌ی او، توزیع نادرست برق درمیان مشترکان، دلیل اصلی پرچوی‌‌‌هایی‌‌است که یک‌­خانه بدون برق به‌‌سر می‌‌برد و دیگری برق ده‌­ها خانه‌­ی دیگر را استفاده می­کند.

او، می‌­افزاید که «فساد» و «مسلکی نبودن» برخی‌‌از کارمندان این نهاد، سبب شده که مشکل برق کم­­تر نه؛ بل‌‌که بیش­تر شود.

اما این‌­مشکل نه­‌تنها در یک یا دو ناحیه‌­ی شهر کابل؛ بل‌‌که در دیگر ناحیه‌­ها نیز شکایت‌‌های گوناگونی وجود دارد.

وزیرگل، وکیل ناحیه‌­ی ششم شهر کابل نیز، ادعا می­کند که بسیاری از مشترکان برق دراین ناحیه، از چهار ماه به‌‌این‌‌سو بل‌‌های مصرف برق شان‌‌را دریافت نکرده‌‌اند. به‌­گفته‌­ی‌­او، چندبار به­‌مسوولان‌هم گفته‌­اند؛ اما تا هنوز کاری نشده‌­است.

قطع لین، مشکل دیگری‌‌که شمس‌‌الدین باشند‌ه‌ی قابل‌­بای ناحیه ششم شهر کابل، بی‌‌عدالتی درحق دیگران می‌‌خواند و می‌گوید: «این‌‌هم انصاف نیست که به‌­خاطر چند خانه‌‌ی دزد و متخلف، برق ما مردم بی‌‌گناه‌‌ره قطع کنند».

اما سخن‌­گوی شرکت برق افغانستان، قطع لین را یگانه راه اجباری حصول مصرف برق از بدهکاران و متخلفان می‌‌داند و می‌‌پذیرد که قطع لین در چندین ساحه‌‌ی شهر کابل نیز وجود دارد.

آقای توحیدی، هم‌‌چنان اطمینان می‌‌دهد که بل مصرف برق، پس‌­از هر۵۹ روز شمار می‌‌شوند، حتا اگر چندین‌‌ماه بعدهم برسد، بالای هیچ‌­کس زیاد حساب نمی‌­شود.

تأخیر و سهل‌‌انگاری در عمل‌‌کرد مسوولان و سیستم ناکاره‌‌ی پرداخت بانکی صرفیه برق؛ از دیگر مشکل‌‌ها و سرگردانی‌‌های پایتخت‌‌نشینان کشوراست که به‌‌گفته‌‌ی غلام حسن احمدزی وکیل ناحیه ۲۱ شهر کابل، از چندین سال به‌‌این‌‌سو باآن دست و گریبان‌‌اند. او، می‌‌افزاید: «هفت سال تمام دویدیم تا که پایه‌‌های برق د منطقه ما نصب شد، حالی هفت سال دگه‌‌هم باید بدویم تا که لین برق وصل شود.»

برخی دیگر از باشنده‌های محل‌های پلانی شهر کابل که به‌گفته‌ی خودشان، عاری از هرگونه تخلف و بدهکاری‌اند و میترهای دیجیتالی‌هم دارند، مدعی‌اند که حتا برای تحویلی بل برق‌هم روزها سرگردانی و زیان‌های اقتصادی را متحمل می‌شوند.

حاجی زلمی باشنده تهیه مسکن ناحیه هفدهم شهر کابل می‌گوید: «هرباری‌که به‌یکی از بانک‌ها به‌خاطر تحویلی بل برق رفتیم، گفتن سیستم خراب است.»

مشکل برق در پایتخت کشور، تنها به‌چند گفته‌ها و گلایه‌ها خلاصه نمی‌شود. شمار زیادی از باشندگان شهر و ولسوالی‌های کابل به‌خبرنگار پیک، از مشکل برق به‌عنوان کلان‌ترین مُعضلِ اجتماعی و اقتصادی پس از امنیت یاد کرده‌اند.

مسوولان شرکت برق افغانستان‌هم، کمبود بیش‌وکم دوصد میگاوات برق برای بیش‌از ۶۰۰هزار مشترک برق کابل را در فصل زمستان، دلیل نارضایتی مردم از پرچوی‌های شبانه‌روزی خوانده و باوجود این‌هم، از شهریان کابل می‌خواهند که در مصرف برق، افراط نکنند.

بااین‌همه، یافته‌های حقیقت‌سنج پَیک از گردآوری معلومات و گفت‌وگوهای منابع رسمی و مردمی، گواه براین‌است که نه‌تنها مشکل برق مانند گذشته هنوز پابرجاست، بل‌که دستور مستقیم رییس جمهوری برای حل این مشکل هم کارساز نبوده‌است.

سخن‌گوی شرکت برق افغانستان در پاسخ به‌این پرسش خبرنگار پَیک که بنابر دستور رییس جمهوری، آیا کسی از مقام‌های این شرکت به‌دلیل عدم رسیدگی به مشکل برق شهریان کابل از وظیفه برکنار شده‌است؟ گفت: «نه‌خیر».

این‌که با گذشت پنج هفته از مُهلت سه هفته‌یی رییس جمهوری مبنی بر برکناری معاونان شرکت برشنا، چرا دستور رییس جمهور عملی نشده‌است؛ لطیف محمود معاون سخن‌گوی ریاست جمهوری در تماس تلفونی به‌خبرنگار پَیک می‌گوید:

«هنوز ما شامل آن مرحله نشدیم و آن (برکناری) اقدامات عملی بعدی‌ست.»

گزارش­گر: شاه­‌محمود اندیشور

..