کوپون موقتی، کُمک به نیازمندان یا فریب افکارعامه؟

  کابل – ۲۵ حمل ۱۳۹۹

توزیع کوپون مواد خوراکی به خانواده‌های قربانیان نظامی درحالی متوقف شده‌است که افزون‌بر ناداری و فقر اقتصادی، آفت کرونا هم شماری ازاین خانواده‌ها را، تهدید به مرگ و گرسنه‌گی می‌کند.

برخی ازاین خانواده‌ها که در سال گذشته کوپون دریافت کرده‌اند، هرچند از دریافت این کمک‌ها راضی به‌نظر می‌رسند؛ اما ناچیز و موقتی بودنِ آن‌را به‌دیده‌ی شک و فریب می‌نگرند.

بی‌بی ماری باشنده‌ی ولایت کاپیسا که از چهار فرزند یتیم و همسر پسرش (عبدالمعروف افسر پولیس) سرپرستی می‌کند و در نُه ماه گذشته بسته‌های ماهوار مواد خوراکی را نیز دریافت کرده، می‌گوید که این کوپون اگر موقتی نمی‌بود، در چنین وضعیت اضطرار قرنطین و بی‌کاری برای‌‌شان کیمیا بود.

وضعیتی‌که به‌دلیل گسترش انتشار ویروس کرونا در پایتخت، هرات و برخی دیگر از ولایت‌های کشور، هزاران خانواده‌ی فقیر و نیازمند (خانواده‌های قربانیان) را تهدید به گرسنه‌گی می‌کند.

محمد اشرف غنی رییس جمهوری کشور، یک سال پیش از پایان حکومت پیشین‌اش با صدور فرمانی، به‌اداره‌ی تدارکات ملی وظیفه سپرد تا به‌خانواده‌های نیروهای نظامی که درجنگ هژده‌ساله با مخالفان مسلح دولت جان باخته‌اند، کوپون مواد خوراکی توزیع شود.

در متن فرمان شماره (۱۵۳۲) ‌تاریخ ۲۷سنبله ۱۳۹۷ رییس جمهوری کشور، آمده‌است که به‌خاطر تکریم و ارج‌گذاری به‌شهدای نظامی، اداره‌ی تدارکات ملی مکلف است تا به ۱۲هزار خانواده‌ی قربانی نظامی تنها برای مدت ۹ماه بسته‌های مواد خوراکی برساند.

این فرمان، هم‌چنان مشخص نموده که فهرست این خانواده‌ها، ازطریق وزارت‌های امورداخله، دفاع‌ملی، امنیت ملی، کارواموراجتماعی و شهدا ومعلولین، به‌اداراه‌ی تدارکات ملی باید آماده و سپرده شود.

براساس این فرمان، هریک ازاین خانواده‌ها به‌ارزش کم‌تراز پنج‌هزار افغانی مواد خوراکی (۵۰ کیلوآرد، ۲۵کیلو برنج، ۵کیلو روغن، ۷کیلو ادس، ۵کیلو بوره و ۱کیلو چای)، ماهوار دریافت کرده‌اند.

این‌که بسته‌های مواد خوراکی به چه کسانی توزیع شده و آیا بسنده‌ی نیازمندی خانواده‌های قربانیان در این کوتاه‌مدت بوده یا خیر؟ بیش‌از ۱۲۰ خانواده ازاین میان در تماس تلفونی و گفت‌وگوی حضوری با خبرنگار پَیک، پاسخ داده‌اند.

فهرست ۱۲هزار خانواده‌ی‌که ازسوی اداره تدارکات ملی به‌خبرنگار پَیک ارایه شده، تنها مربوط به ولایت‌های کابل، پروان، کاپیسا، وردگ و لوگر است. عبداللطیف محمود معاون سخن‌گوی ریاست جمهوری می‌گوید که درصورت منظوری رییس جمهور، این کمک‌ها به‌ولایت‌های دیگر نیز توسعه خواهد یافت؛ اما نمی‌گوید که این کمک‌ها چه‌زمانی دوباره آغاز خواهدشد.

در حالی‌که رییس جمهور غنی گفته‌بود؛ هزینه‌ی این کمک به‌خانواده‌های قربانیان، بخشی از ۱۸ میلیارد افغانی پول صرفه‌جویی شده از پروژه‌های توسعه‌ای است که ازسوی اداره‌ی تدارکات ملی پرداخت می‌شود.

هزینه‌ای که برای هرخانواده کم‌تراز پنج‌هزار افغانی اختصاص یافته و هزینه‌ی کُل ۱۲هزار کوپون ۹ماهه به ۶۰ میلیون افغانی هم نمی‌رسد.

افزون براین‌که بیش‌تراز ۷۰ درصد خانواده‌های قربانیان، این اقدام حکومت را ستوده‌اند؛ اما دیگران گفته‌اند که بهتر بود به‌جای مواد خوراکی بی‌کیفیت، پول نقد مساعدت می‌شد.

هاجره باشنده‌ی ناحیه چهارم شهر کابل و یکی از بازمانده‌گان قربانی جنگ‌های دو دهه پیش، می‌گوید:

« نه روغنش قابل استفاده بود و نه غله و دانیش، پیسه نقد می‌داد بهتر بود …».

همین‌گونه بیش‌تر از ۲۰ درصد خانواده‌های‌که به تماس و پرسش‌های خبرنگار پَیک پاسخ داده‌اند، گفته‌اند که بیش‌تر و مهم‌تراز هر کمک نقدی و جنسی کم‌وزیادی، توجُه به‌آموزش و پرورش و آینده‌ی فرزندان قربانیان، اولویت نیازمندی آن‌هاست و حکومت باید دراین زمینه توجُه جدی‌تری به‌خرج دهد.

آن‌چه که برخی از آگاهان امور نظامی‌هم برآن تأکید داشته و ادامه‌ی این روند را برای پشتیبانی از فداکاری‌های قربانیان نظامی و سرنوشت فرزندان آن‌ها لازمی دانسته و حکومت را مکلف به‌انجام این امر می‌دانند.

عتیق‌الله امرخیل آگاه امور نظامی، هرچند این اقدام حکومت را می‌ستاید؛ اما باتوجُه به‌وضعیت و آمار دو دهه‌ی پسینِ خانواده‌های قربانیان در سراسر کشور، این کمک‌هارا بسنده نمی‌داند و اظهار امیدواری می‌کند که دولت افغانستان در آینده بتواند به‌همه‌ی این خانواده‌ها به‌گونه‌ی درست رسیدگی کند.

اما جاوید کوهستانی آگاه امور سیاسی و نظامی دراین باره، تحلیل دیگری دارد. او با توجه به شمار بیش‌وکم ۶۰ تا ۷۰هزار خانواده‌ی قربانی جنگ‌های دو دهه‌ی پسین در کشور، این اقدام حکومت را نتیجه‌ی اعتراض و انتقادهای پَی‌هم نهادهای ملی و بین‌المللی، رسانه‌ها و خانواده‌های قربانیان دانسته و حتا توزیع کوپون یاد شده به رقمِ (۱۲هزارخانواده) را نیز، به‌‌دیده‌ی شک می‌نگرد.

آقای کوهستانی می‌افزاید که این اقدام حکومت، خیلی ناوقت (درپایان سال کاری حکومت)، کوتاه مدت و تبلیغات انتخاباتی بوده که برای کسب آرای مردم و فریب افکارعامه عملی شده‌است.

به‌گفته‌ی آقای کوهستانی، درصورتی‌که این روند ادامه یابد، یک امر پسندیده و خدمت تاریخی خواهد بود؛ اما حکومت افغانستان، ظرفیت و توانایی مدیریت بحران پیش‌آمده را که هرروز از شهروندان کشور قربانی می‌گیرد، ندارد.

هرچند مسوولان نهادهای امنیتی دراین باره چیزی نگفته‌اند؛ اما وزارت دفاع ملی تأکید داشته که براساس طرح و پیشنهاد این وزارت به‌منظور پشتیبانی از ورثه‌ی قربانیان ارتش ملی، برنامه‌ی توزیع کوپون در درازمدت عملی خواهد شد.

گزارش‌گر: رویا احدی