وعده‌‌ی ساخت جاده‌ی گردن‌دیوار، عملی نه‌شده است

۲۴ قوس ۱۳۹۸ خورشیدی

داکتر عبدالله عبدالله رییس اجراییه کشور و نامزد انتخابات ریاست جمهوری، پنج سال پیش در پی‌کارهای دور دوم انتخابات سال ۱۳۹۳خورشیدی، در سفری به ولایت بامیان وعده سپرد که جاده‌ی گردن‌دیوار را خواهد ساخت.

آقای عبدالله عبدالله دراین سفر به تاریخ ۲۱ جوزای ۱۳۹۳ گفته بود: «وعده ما وصل کردن سرک گردن‌دیوار شاهراه اصلی، اعمار دهلیز شمال و جنوب که از طریق بامیان وصل می‌شود»

شاهراه گردن دیوار یا دهلیز زمینی شرق وغرب که پایتخت کشور را ازمسیر ولایت های وردک، بامیان و غور با ولایت غربی هرات وصل می‌کند، یکی از شاهراه‌های مهم اقتصادی و بخشی از جاده‌ی حلقوی کشور به‌شمار می‌رود.

این جاده به‌درازای ۷۰۵ کیلومتر(کابل – وردک – بامیان – غور – هرات)، مسیر پایتخت تا غرب کشور را بیش‌تراز ۳۰ درصد به تناسب راه کنونی (کابل – قندهار- هرات) کوتاه‌تر می‌سازد. درحالی‌که شاهراه کنونی کابل – قندهار- هرات با درازای بیش‌از یک‌هزارکیلومتر، بیش‌تر گواه ناامنی‌ها، خرابی‌ها و شکایت‌های مسافران و راننده‌گان نیز بوده‌است.

اطلاعات نادرست و کار ناچیز

مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک به‌گونه‌ی پی‌هم، از مسوولان بخش اطلاع‌رسانی وزارت ترانسپورت خواستار اطلاعات در باره‌ی چگونه‌گی کار جاده‌ی گردن‌دیوار شد؛ اما پس‌از یک ماه تماس‌های پی‌هم، اطلاعات ناچیزی از نشانی ایمیل (ministryoftransport.press@gmail.com) و سخن‌گویان وزارت ترانسپورت (علی سینا ساید سخنگو و اشرف حق شناس معاون سخن‌گو) ارایه شد که آن‌هم دقیق و درست نیست.

بربنیاد اطلاعات به‌دست آمده از این وزارت، کار جاده‌ی گردن‌دیوار در چهار بخش (گردن‌دیوار، بهسود، چغچران و هرات) راه اندازی شده است.

بخش نخست این پروژه به درازای ۴۰ کیلومتر از منطقه‌ی موسوم به «گردن دیوار» ولسوالی حصه‌اول بهسود، تا پل افغانان ولسوالی مرکز بهسود ولایت وردک به تاریخ ۵ سنبله ۱۳۹۰خورشیدی با شرکت افغان کوریا با هزینه‌ی بیش‌از ۱۸ میلیارد و ۸۷۸ میلیون افغانی قراداد شده‌است. اما رامین ایاز سخن‌گوی اداره‌ی ملی تدارکات، این رقم را نادرست می‌خواند و می‌گوید که هزینه‌ی دقیق این پروژه، یک میلیارد و ۸۷۸ میلیون و ۱۱۲ هزار و ۲۹۲ افغانی می‌باشد.

بربنیاد معلومات ارسالی مسوولان بخش اطلاع‌رسانی وزارت ترانسپورت که ازطریق ایمیل به‌خبرنگار پیک رسیده، قرارداد بخش نخست این پروژه پس از ۶ سال عقب‌مانی و اجرا نشدن به‌موقع کار، ازسوی اداره تدارکات ملی فسخ شده و کار آن‌هم تااکنون متوقف است.

رامین ایاز سخن‌گوی اداره‌ی تدارکات ملی می‌گوید که قرارداد این پروژه براساس فیصله‌ی کمیسیون ملی تدارکات فسخ شده و با یک شرکت دیگر باید قرارداد شود.

هرچند مسوولان وزارت ترانسپورت، از پیش‌رفت ۶۷ درصدی بخش نخست این پروژه سخن می‌زنند؛ اما عبدالغنی ولسوال حصه‌ی اول بهسود می‌گوید که حتا ۲۰ درصد کار این پروژه‌هم، تکمیل نشده‌است.

بربنیاد معلومات کتبی مسوولان بخش اطلاع‌رسانی وزارت ترانسپورت، بخش دوم این جاده به‌درازای ۶۰ کیلومتر از منطقه‌ی پُلِ افغانان تا انتهای ولسوالی بهسود ولایت وردگ، از ماه سرطان ۱۳۹۵خورشیدی به‌این‌سو زیرکار است.

این پروژه با هزینه‌ی کم‌تراز چهارونیم میلیارد افغانی با شرکت ساختمانی وینکوامتیاز به‌مدت پنج سال قرارداد شده و براساس معلومات وزارت ترانسپورت، تااکنون بیش‌تراز ۵۰ درصد کار پروژه پیش رفته‌است.

بخش سوم این جاده به‌رویت پاسخ کتبی مسوولان بخش اطلاع‌رسانی وزارت ترانسپورت، به‌درازای ۱۰ کیلومتر به‌نام جاده‌ی چغچران – گردن‌دیوار، یک سال پیش آغاز شده‌است.

این پروژه با هزینه‌ی کم‌تراز ۴۰۰ میلیون افغانی به‌گونه‌ی مشترک با چهار شرکت (تابش امید، نوید نوری، و فولاد میلاد) در ماه جدی ۱۳۹۷ برای دو سال قرارداد شده؛ اما بیش‌تراز ۳۰ درصد پیش‌رفت ندارد.

عبدالمجید صمیم رییس حفظ و مراقبت جاده‌های ولایت غور، تاخیر ازسوی شرکت‌های قراردادی و سردی هوا را، از دلایل عقب‌مانی کار پروژه می‌داند.

بخش چهارم این جاده که به‌گفته‌ی سید عبدالله حمایت رییس حفظ و مراقبت جاده‌های ولایت هرات، در سال روان مالی آغاز شده و بیش‌از ده درصد کار آن‌هم پیش رفته‌است؛ مسوولان وزارت ترانسپورت، یا که از ارایه اطلاعات این بخش خودداری کرده و یا هم بی‌خبراند.

به‌گفته‌ی این مقام محلی، کار این جاده به‌درازای ۳۵ کیلومتر از ولسوالی چشت هرات تا به مرکز هرات ادامه دارد و قراراست تا کم‌تراز دوسال آینده تکمیل شود.

وعده‌ی ناتمام و انجام نامعلوم

باآن‌که مسوولان وزارت ترانسپورت درباره‌ی تاریخ‌چه و پس‌منظر جاده‌ی گردن‌دیوار، معلومات بیش‌تر ارایه نکرده‌اند؛  اما به‌گفته‌ی محمد اکبری سناتور ولایت بامیان در مجلس سنا، پیشینه‌ی این پروژه نزدیک به ۵۰ سال پیش برمی‌گردد و ساخت‌وساز این جاده از دوره‌ی سلطنتی محمد ظاهرشاه (۱۳۵۰خورشیدی) به‌این‌سو، بارها روی‌کار گرفته شده و دوباره متوقف شده‌است.

آقای محمد اکبری سناتور ولایت بامیان در مجلس سنا می‌گوید که کار این پروژه بسیار به‌کُندی پیش می‌رود، این یک پروژه‌ی ملی است و به نفع کل کشور است و ۱۳ ولایت از این پروژه مستفید می شوند.

تماس‌های پَی‌هم با محمد سرور جوادی عضو پیشین مجلس نمایندگان دراین باره بی‌نتیجه ماند. اما پیش ازاین آقای جوادی در وبلاگ‌ موسوم به لیگان زیرعنوان «سرگذشت پروژه گردن دیوال» نگاشته است که برای نخستین‌بار محمد ظاهرشاه در سال ۱۳۴۸خورشیدی در سفری به ولایت‌های مرکزی با خواست مردم روبه‌رو شد که خواستار احیای پروژه‌ی گردن دیوار بودند و از سال ۱۳۵۵ كار زیر بنایی آن آغاز و تا كوتل ملا یعقوب قسمت زیادی از كارهای زیر بنایی این پروژه تمام شده بود.

آقای جوادی در نوشته خود می افزاید که از سال ۱۳۵۷ تا سال ۱۳۸۵ هیچ یادی از ین پروژه نشد و سرانجام در سال ۱۳۸۵ برای اولین بار تعدادی از وکیلان ولایت های مرکزی در نشستی با رییس جمهور كرزی، ادامه كار این پروژه را جزء خواست های اساسی شان مطرح شد و در عقرب سال ۱۳۸۵ پس از حکم شماره (۳۲۹۶) رییس جمهور کرزی، وزارت فواید عامه‌ی آن‌وقت، کار سروی و دیزاین آن‌را با هزینه‌ی سه میلیون دالر در هماهنگی با وزارت مالیه روی‌دست گرفت.

باگذشت نزدیک به نیم قرن از طرح و ساخت‌وساز جاده‌ی گردن دیوار در نظام‌ها و حکومت‌های پیشین، یکی از وعده‌های پنج سال پیش دو نامزد پیش‌تاز انتخابات و رهبران حکومت امروزه‌ی وحدت ملی، «وصل جاده‌ی گردن‌دیوار» بود که با تکمیل شدن دوره‌ی پنج‌ساله‌ی این حکومت، این وعده‌ها عملی نه‌شده است.

بررسی‌های پیک نشان می‌دهد که تنها ۱۰۵ کیلومتر کار ساخت این جاده جریان دارد همچنان قرارداد ۴۰ کیلومتر بخش نخست این پروژه نیز، فسخ شده و تاهنوز دوباره قرارداد نه‎شده‎است.

امید میثم معاون سخن‌گوی ریاست اجراییه حکومت در پاسخ به‌این وعده‌ی ناتمام داکتر عبدالله عبدالله می‌گوید: «یک ساعت بعد اگر نظری داشتیم شریک می سازیم.» اما با گذشت ساعت ها به تماس‌های پی‌هم ما پاسخ نداد.

در نتیجه‎ی این بررسی، وعده‌ی داکتر عبدالله عبدالله رییس اجراییه کشور«وصل جاده‎ی گردن‎دیوار»، عملی نه‌بوده و «نیمه‌نادرست» است.

گزارش‌گر: نعمت الله عزیزی