مرگ خاشه جوان جنایت است؛ اما نامش نظر محمد نیست

کابل – حقیقت‎ سنج ‎پیک، ۷ اسد ۱۴۰۰خ.

نام اصلی خاشه جوان؛ نظر محمد نیست، فضل محمد است.

او در جریان عملیات و فرار از بازداشت کشته نشده، بلکه پس از بازداشت توسط طالبان محکمه‎ی صحرایی شده‎است...

خبر مرگ فضل محمد مشهور به خاشه جوان کندهاری، کمیدین و طنزپرداز مشهور کشور، برای نخستین بار پیش از چاشت روز جمعه اول سرطان ازطریق یک کاربر مربوط به گروه طالبان در فضای مجازی (تویتر) منتشر و ثبت گوگل شد.

اما دو روز پس ازاین خبر، هنگامی‎که صحنه‎های تصویری از بازداشت و شکنجه‎ی خاشه جوان با دستان بسته توسط طالبان در شبکه‎های اجتماعی انتشار یافت؛ به‎ویژه صحنه‎ی سیلی زدن به‎روی خاشه، اوج واکنش‎های شدید هزاران شهروند، چهره‎های علمی و فرهنگی، احزاب سیاسی کشور و نهادهای ملی و بین‎المللی را در برابر طالبان، تا هم‎اکنون در فضای مجازی به‎نمایش کشیده‎است.

هم‎زمان با دست‎به‎دست شدن این خبر درمیان هزاران کاربر شبکه‎های اجتماعی (فیس‎بوک و تویتر) با نگاره‎ها، نقاشی‎ها و نوارهای تصویری گوناگون و ابراز نظرها درباره‎ی مرگ خاشه جوان، برخی‎هم مرتکب اشتباه و اطلاع‎رسانی نادرست شده‎اند.

افزون‎بر این‎که خاشه جوان ازسوی برخی کاربران و خانواده‎اش، به‎عنوان یک طنزپرداز، فکاهی‎گوی، آوازخوان و هم‎چنان سرباز پولیس محلی و اندکی‎هم «روانی» پذیرفته شده‎است؛ بسیاری از کاربران و رسانه‎های دیداری، چاپی و برخط در گزارش‎های شان، نام اصلی خاشه را (نظر محمد) معرفی کرده‎اند. اما نصیراحمد ۱۷ ساله فرزند ارشد خاشه جوان در تماس تلفونی به‎خبرنگار پَیک گفت:

« نام پدرم نظر محمد نیست، فضل محمد است.»

ازسوی دیگر، سخن‎گویان طالبان با ارایه معلومات ضدونقیض درباره‎ی مرگ خاشه، باری  به رسانه‎ها گفته‎اند که خاشه در جریان یک عملیات چریکی و فرار از بازداشت کشته شده و بار دیگر گفته‎اند که ازسوی اربکی‎ها کشته شده‎است.

اما قاری یوسف احمدی یکی از سخن‎گویان طالبان در پاسخ به پرسش خبرنگار پَیک در پیام‎خانه‎ی وتس‎اپ، چنین نوشت:

« خاشه یک مجرم دشنام دهنده و تمسخر کننده به علما و قاتل ایشان بود که به کیفر اعمال خود رسید ».

به‎گفته‎ی نصیراحمد پسر ارشد خاشه جوان کندهاری، سه تن از افراد مسلح طالبان صبح روز جمعه چهارم عید قربان، به‎خانه‎ی شان در روستای ذاکر ولسوالی دند داخل شده و پدرش را با ضرب‎وشتم و دستان بسته سوار موتر با خود بُردند.

برخی از کاربران مربوط به گروه طالبان نیز، چاشت همان‎روز در شبکه‎های اجتماعی گفته‎اند که «فضل محمد مشهور به خاشه جوان پولیس محلی» را در ولسوالی دند این ولایت کشته‎اند.

کشتاری‎که به‎باور برخی از فعالان حقوقی، مدنی و رسانه‎ای، جنایت جنگی و بشری خوانده شده‎است.

عبدالمطلب فراجی مسوول اجرایی خانه‎ی آزادی بیان در واکنش به‎این روی‎داد، نگاشته‎است:

« قتل کسانی‌که با استفاده از آزادی فکر و بیان، با نظرداشت قاعده‌های فرهنگی و دینی، لبخند برلبان هم‌شهریان خود می‌آورند، تکان‌دهنده و جنایت جنگی بوده می‌تواند. »

عبدالمجیب خلوت‎گر رییس اجرایی دفتر «نَی» نهاد حمایت کننده رسانه‎های آزاد افغانستان، می‎گوید که این عمل‎کرد گروه طالبان می‎تواند باعث ترس و رعب و فرار شهروندان از کشور شود.

هم‎چنان، عزیز رفیعی رییس مجتمع جامعه‎ی مدنی افغانستان، سیلی به‎روی خاشه را، توهین به‎تاریخ و فرهنگ یک سرزمین و مرگ او را نیز، یکی دیگر از جنایت‎های بشری طالبان در تاریخ کشور می‎داند.

رحمت‎الله نبیل، رییس پیشین امنیت ملی افغانستان در صفحه‎ی فیس‎بوک و تویتر خود نوشته‎است:

« زمانی‎که در یکی از اداره‎های امنیت ملی با انس حقانی دیدم، دستانش را باز کردم و به‎او اجازه دادم که تلفونی با مادرش صحبت کند تا مگر چنین فکر نکند که بااستفاده از موقف خود کرامت انسانی را زیرپا می‎کنیم، اما این‎ها که ادعای حکومت بر تمام کشور را دارند، پس چرا از یک ملنگ می‎ترسند و بی‎رحمانه اورا می‎کُشند؟ »

حامد کرزی رییس جمهور پیشین کشور نیز، مرگ خاشه را به‎دست افراد مربوط به گروه طالبان نکوهش کرده و در صفحه‎ی فیس‎بوک‎اش نوشته‎است:

« این عمل خلاف موازین حقوق بشری و ضد احکام دین اسلام است و یکبار دیگر از طرف‎های درگیر جنگ خواسته می‎شود که هرچه زودتر از برادرکُشی دست بردارند و ‎گفت‎وگوهای صلح را صادقانه انجام بدهند.» 

درخواستی‎که بار دیگر به تازه‎گی ازسوی سازمان ملل متحد نیز، تاکید شده‎است.

دیبورالاینز، نماینده‎ی ویژه‎ی دبیرکل سازمان ملل متحد درافغانستان که روز گذشته (چهارشنبه۶ اسد) در نشست مشترک نظارت و انسجام در ارگ ریاست جمهوری سخن‌ می‌زد، تأکید کرد که جهان برخوردهای طالبان را در افغانستان زیر نظارت دارد و سرکوب زنان، اقلیت‎ها و نظام مستبدانه برای این سازمان پذیرفتنی نیست.

هرچند ارگ ریاست جمهوری تاهنوز دراین باره چیزی نگفته‎است؛ اما هریک از معاونان اول و دوم رییس جمهور در برگه‎های فیس‎بوک شان، مرگ خاشه را با شدیدترین بیان نکوهش کرده و گفته‎اند که انتقام سیلی به‎روی خاشه را خواهند گرفت.

اما نصیراحمد پسر ارشد خاشه جوان که به‎گفته‎ی خودش، اکنون سرپرستی سه خواهر و سه برادر یتیم و مادر بیوه‎اش را برعهده دارد؛ می‎گوید که انتقام نمی‎خواهد، بل‎که از دولت‎مردان کشور می‎خواهد تا برای خودش زمینه‎ی کار و برای خواهروبرادر کوچک‎تر از خودش، زمینه‎ی آموزش را فراهم کنند.

گزارش‎گر:  روح‎الله ارمان