مرگ و میر ناشی از روی‌دادهای ترافیکی بیش‌تر از رویدادهای انفجار و انتحار، کمی نادرست است.

کابل – ۱۴ میزان ۱۳۹۸

وزارت صحت‌عامه‌ی افغانستان، مرگ‌ومیر ناشی‌از روی‌دادهای ترافیکی را چندین برابر تلفات انفجار وانتحار در کشور خوانده‌است.

داکتر ماموسی زیور معین مالی و اداری وزارت صحت‌عامه در مراسم تجلیل از هفته‌ی جهانی مصوونیت جاده (۵ سرطان۱۳۹۸) با ابراز نگرانی از افزایش روی‌دادهای ترافیکی در کشور گفته‌است:

«مرگ‌ومیر ناشی از روی‌دادهای ترافیکی، بیش‌تر از روی‌دادهای انفجار و انتحار است.»

این گفته‌های داکتر زیور، افزون‌بر صفحه‌ی رسمی فیسبوک وزارت صحت عامه، در رسانه‌های ملی کشور (آژانس خبری باختر، رادیو آزادی و روزنامه‌ی هشت صبح) نیز منتشر شده ‌است.

تازه‌ترین آمار وزارت صحت‌عامه در ۹ ماه سال روان میلادی نشان می‌دهد که دراین مدت، ۵۳۱ تن از اثر روی‌دادهای ترافیکی در سراسر کشور کشته و نزدیک به ۳۲ هزار تن دیگر زخمی شده‌اند.

در حالی‌که بربنیاد معلومات این وزارت در همین مدت یاد شده، ۸۴۳ تن در نتیجه‌ی روی‌دادهای انفجاری وانتحاری کشته و ۴۳۲۵ تن دیگر زخمی شده‌اند.

این تفاوت، نشان می‌دهد که برعکس آمار ارایه شده از سوی وزارت صحت‌عامه، شمار تلفات (مرگ‌ومیر) انسانی در نتیجه‌ی روی‌دادهای انفجار و انتحار، بیش‌تر از روی‌دادهای ترافیکی بوده؛ اما آمار زخمی‌های ترافیکی، کم‌ازکم هفت برابر بیش‌تر از زخمی‌های رویدادهای انفجار و انتحار به‌ثبت رسیده‌است.

ازسوی دیگر، آمار و معلومات ریاست ترافیک وزارت امورداخله می‌رساند که در چهار ماه نخست سال روان، ۲۷۸ تن در نتیجه‌ی ۵۶۴ روی‌داد ترافیکی در سراسر کشور، کشته و ۶۵۹ تن دیگر زخمی شده‌اند. درحالی‌که آمار وزارت صحت‌عامه نشان‌دهنده‌ی این‌است که در همین زمان مشابه ۲۵۹ تن کشته و بیشاز ۱۶ هزار و ۴۰۰ تن دیگر زخمی شده‌اند. تفاوتی‌که به ‌باور برخی‌از آگاهان امور، ثبت دفتر ترافیک نشده‌است.

میرزا محمد یارمند جنرال بازنشسته و آگاه مسایل سیاسی و نظامی به خبرنگار پیک می‌گوید که بیشتر روی‌دادهای ترافیکی ثبت دفتر ترافیک نمی‌شوند، اما زخمی‌ها و کشته‌های که به شفاخانه‌ها انتقال می‌یابند، ثبت و راجستر می‌شود. به‌گفته آقای یارمند در بسیاری از موارد عاملان رویداد و متضررین با هم جورآمد می‌کنند و پرونده آن‌ها به ترافیک نمی‌رسد و به‌همین‌دلیل تفاوت‌های آماری رونما می‌شود.

ازسوی دیگر، تازه‌ترین اعلامیه دفتر معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) در کابل که به‌تاریخ ۱۷ اکتوبر سال روان منتشر شده؛ از کشته شدن ۱۰۷۶ شهروند ملکی افغانستان و زخمی شدن بیش‌از ۲۳۸۰ تن دیگر در نتیجه‌ی روی‌دادهای انفجاری، انتحاری و غیرانتحاری در سه ربع سال روان میلادی گزارش داده‌است.

هرچند اعلامیه‌ی دفتر یوناما، عوامل تلفات جنگی را به چندین دسته (انتحار، انفجار، عملیات زمینی وهوایی و درگیری‌های مسلحانه) تقسیم کرده؛ اما در مورد گزینه‌ی (غیرانتحاری) توضیح داده نشده‌است.

بااین‌هم، آمار ارایه شده ازسوی دفتر یوناما با ارقامی‌که ازسوی وزارت صحت‌عامه‌ی کشور ارایه شده، مطابقت و هم‌خوانی ندارد.

درحالی‌که یکی از منابع گردآوری آمار تلفات در اعلامیه‌ی دفتر یوناما، شفاخانه‌ها و مراکز صحی در سراسر کشور گفته شده‌است؛ اما وزارت صحت‌عامه‌ی کشور نیز، بر همین یگانه منبع گردآوری آمار تلفات (مراکز صحی و شفاخانه‌های ملکی) تأکید داشته‌است.

مسوولان وزارت صحت‌عامه، آمار ارایه شده را تفکیک نکرده‌اند؛ اما در اعلامیه یوناما گفته شده که بیش‌تراز ۴۰ درصد قربانیان این تلفات، زنان و کودکان هستند.

ازسویی‌هم کمیسیون مستقل حقوق بشر، به‌روز دوشنبه ۲۹میزان سال روان با نشر گزارش تازه‌ای در باره‌ی تلفات ملکی در افغانستان، اعلام کرد که (۱۶۱۱) تن در شش ماه نخست سال روان خورشیدی کشته و (۴۸۷۶) تن دیگر زخمی شده‌اند که مجموع این رقم (شامل  ۴۱۷۶ مرد، ۵۷۸ زن و ۱۶۳۴ طفل) به ثبت رسیده‌است. با این‌که در این گزارش نوعیت روی‌داد و تلفات ناشی از آن تفکیک نشده‌است اما انفجارهای ماین و حمله‌های انفجاری و  انتحاری، بیش‌ترین تلفات را به افراد ملکی وارد کرده‌است.

با این‌‌همه داده‌های ارایه شده ازسوی نهادهای مختلف ملی و بین‌المللی، به‌خوبی نشان می‌دهد که میزان تلفات افراد ملکی در روی‌دادهای انتحار و انفجار در افغانستان، نه‌تنها که هیچ‌گونه برابری و هم‌خوانی ندارند، بل‌که بر اساس داده‌های این منابع، سیر معمولی و حتا صعودی را در پنج سال پسین به‌همراه داشته است.

پیش ازاین، احمدجان نعیم معین پیشین پلان و پالیسی وزارت صحت‌عامه در روز جهانی مصوونیت جاده در سال (۲۰۱۷م.) از تلاش‌ها در راستای کاهش تلفات روی‌دادهای ترافیکی در هماهنگی با اهداف تعیین شده (برنامه‌ی جهانی برای توسعه‌ی پایه‌دار و داشتن جاده‌های مصوون) سخن گفته و متعهد شده بود که آمار تلفات ناشی از روی‌دادهای ترافیکی تا سال ۲۰۲۰م. به نیم خواهد رسید.

اما با نظرداشت آمار منابع رسمی، نه تنها که به نصف نرسیده بل‌که سیر صعودی هم داشته است.

بر بنیاد آمار سازمان صحی جهان سالانه بیش از  یک میلیون و ۳۵۰ هزار تن در نتیجه روی‌داد های ترافیکی در سراسر جهان کشته می شوند. از سوی هم یافته‌های پیک نشان می‌دهد که همه‌ساله به‌گونه‌ی میان‌گین در روی‌دادهای ترافیکی، تا بیش‌از پنج‌هزار تن کشته و زخمی ثبت دفتر ترافیک می‌شود.

با این‌حال، نتایج بررسی‌های پَیک از داده‌های به‌دست آمده می‌رساند که نه‌تنها آمار ارایه شده‌ی تلفات ملکی در افغانستان از سوی منابع ملی و بین‌المللی، ضد و نقیض اند، بل‌که صحبت‌های مقام‌های وزارت صحت عامه در مورد بلند بودن امار مرگومیر ناشی از رویدادهای ترافیکی نسبت به رویدادهای انفجار و انتحار، کمی نادرست است.

گزارش‌گر: نعمت الله عزیزی