متخلف قرنطین، جریمه و زندانی می‌شود؟

کابل – ۱۸ حمل ۱۳۹۹

 ده روز از اعلام قرنطین شهر کابل به‌دلیل انتشار ویروس کرونا گذشت؛ اما شهر کابل هنوز پُرجم‌وجوش است.                                                                                         

پس از ولایت هرات در غرب کشور، منع بیرون رفتن از خانه در شهر کابل نیز به‌‌دلیل جمعیت بیش‌‌تر و آسیب‌‌پذیر از تهدید کرونا، ازسوی حکومت اعلام شد. اما این ممنوعیت بنابر عوامل گوناگونی ازسوی بسیاری از شهروندان رعایت نشد و حکومت دست به‌‌کار سخت‌‌گیرانه‌‌تر شد.

محمد یعقوب حیدری والی کابل که هم‌زمان مسوول کمیته‌‌ی اضطرار جلوگیری از انتشار ویروس کرونا در پایتخت کشوراست، در یک­ نشست خبری به‌­روز یکشنبه ۱۷حمل، گفت:

« از امروز به‌‌بعد، هرکس محدودیت رفت‌‌وآمد را در شهر کابل نقض کند، به‌‌اتهام انتقال مرض ساری مجازات می‌‌شود ».

مجازاتی‌‌که در ماده‌‌های ۷۰۸ و ۷۱۸ کود جزای افغانستان، جریمه‌‌ی نقدی و حتا زندان حُکم شده‌‌است.

مسوولان گفته‌‌اند که این اقدام حکومت، هم‌‌زمان در ولایت‌‌های بلخ، هرات، فراه و نیمروز نیز، اجرایی‌‌است.

آقای حیدری بانگرانی شدید از بی‌‌پروایی مردم و رعایت نکردنِ توصیه و رهنمودهای ایمنی و به‌داشتی دربرابر ویروس کرونا، افزود که ازاین پس متخلفان قرنطین تا ۱۸هزارافغانی جریمه و درصورت تکرار و نافرمانی، حتا محکوم به‌‌زندان خواهند شد.

والی‌کابل، ده روز پیش‌‌هم با ارایه‌­ی جزئیات طرح قرنطین شهر کابل، از همه‌‌ی باشنده‌‌گانِ این­‌شهر خواسته بود که از خانه‌­های شان بیرون نشوند و در محل­‌های مزدحم نروند. اما این طرح، ازسوی مردم به‌‌گونه‌‌ی درست عملی نشد.

بربنیاد این‌­طرح اجرایی ازسوی حکومت، بسیاری از فعالیت‌‌های نهادهای دولتی و غیردولتی، آموزش‌‌گاه‌‌ها، ورزش‌‌گاه‌‌ها، تفریح‎­گاه‌­ها و حتا عبادت‌‌گاه‌‌ها متوقف شده و موترهای بیش­تر از چهار نفری‌‌هم در شهر کابل، اجازه‌‌ی گشت ندارند.

پنج‌‌شنبه گذشته، سرور دانش معاون دوم رییس جمهوری کشور نیز، باابراز نگرانی از این وضعیت گفت:

« ادارات مکلف اند که تدابیر سخت‌­گیرانه­‌تری را اعمال کنند. در غیرآن ممکن است باشندگان شهر کابل از ناحیه‌­ی شیوع این‌­ویروس باخطر جدی مواجه شوند ».

 

قرنطین یا رخصتی؟

برخی‌‌از باشندگان شهر کابل با پشت‌­پا زدن به توصیه‌­های وزارت صحت عامه­‌ی کشور و گفته‌­های مسوولان، بدونِ درنظر گرفتن لازمه‎­های به‌داشتی، مانند دیگر روزهای تعطیلی و رخصتی در شهر و تفریح‌­گاه­ و جاهای مزدحم چکر می­زنند و یاهم مصروف کاروبار روزمره‌‌ی شان هستند.

چنان‌‌که خبرها و نگاره‌‌ها از برگزاری میله‌‌های دسته‌‌جمعی، پهلوانی، مرغ‌‌جنگی، سگ‌‌جنگی و محفل‌‌های غم‌‌وشادی در گوشه‌‌وکنار کشور، تا هم‌‌اکنون در شبکه‌‌های اجتماعی دست‌‌به‌‌دست می‌‌شوند.

ترکِ رسم‌‌ها و عادت‌‌های فرهنگی و اجتماعی (دست‌‌دادن، بغل‌‌کشی، روبوسی، هم‌‌نشینی و تماس‌‌های فزیکی)، یکی دیگر از راه‌کارهای مبارزه با ویروس کرونا ازسوی مسوولان صحی کشور خوانده شده که هنوزهم ازسوی برخی‌‌از شهروندان، نادیده گرفته شده و حتا برخلاف عقاید دینی و فرهنگی‌‌شان می‌‌دانند.

حسیب­‌الله، باشنده‌­ی ناحیه‌­ی چهارم شهر کابل که به‌­سوی قرغه روان‌‌است، می‌­گوید که از قرنطین خسته شده­ و می‌­خواهد به‌­میله برود. عبدالجبار دوست نزدیکش که بااو همراه‌‌است، به‌‌این باوراست که تفریح به‌­روان انسان مفید است و میله رفتن هم یک ورزش است و هم باعث بلند رفتن مقاومت بدن می­شود. او می‌‌گوید:

« ما با همدیگر تماس فزیکی نداریم، چند دقیقه‌­ای قدم می­زنیم که هوای تازه بگیریم ».

احمد جابر باشنده‌‌ی ناحیه هفدهم شهر کابل‌‌هم، درحالی‌‌که از ترس سرایت ویروس کرونا، ملبس با ماسک و دست‌‌کش‌‌هم است؛ می‌­گوید:

« یک مقوله‌‌ست که می‌‌گن؛ آب که درجایی دیر بمانه، گنده می‌‌شه. همین‌‌طور انسان‌‌هم از دیرماندن د خانه خسته می­شه ».

جابر می‌‌افزاید که هرچند کرونا را جدی گرفته و از دو هفته به‌‌این‌‌سو در قرنطین خانه‌‌گی به‌‌سر می‌‌برد؛ اما بسیاری از همسایه‌‌ها و اطرافیان‌‌اش نه‌‌تنها رهنمودهای به‌داشتی را رعایت نمی‌‌کنند، بل‌‌که تخطی و شایعه‌‌پراگنی هم می‌‌کنند.

گرسنه‌‌گی، کشنده‌‌تر از کروناست؟

مسوولان با تطبیق طرح قرنطین، نه‌­تنها جلوی گشت‌­وگذار و گردهم‌‌آیی‌‌های مردم را گرفته نتوانسته، بل­‌که تاهنوز بازار خرید و فروش کراچی‌­های کنار جاده‌­های شهر نیز گرم است.

برخی ازاین کاروباریان کنارجاده‌‌ها به‌‌این باوراند که آنان متخلف نه، بل‌‌که مجبور هستند برای پیداکردنِ لقمه نانی از خانه بیرون شوند.

عبدالمنان ۲۱ ساله باشنده‌ی ولایت هرات، پس‌‌از قرنطین شدنِ آن‌‌جا به‌­کابل آمده و با کراچی چهارتیره‌­اش در جاده‌‌های شهر، حلوای هراتی می­فروشد. او می­‌گوید که مجبوراست برای خانواده‌ی شش نفری خود لقمه‌­نانی پیدا کند:

مانند او، شمار زیادی ازاین کاروباریان هستند که از ترس مسوولان امنیتی در یک­ مکان مشخص کار کرده نمی‌­توانند و هرازگاهی از یک‌‌سو به‌‌سوی دیگر جاده و از یک محل به‌‌محل دیگری، تلاش می‌‌کنند تا جنس یا امتعه‌‌ی خودرا به‌‌فایده یا به‌‌تاوان بفروشند و چند پولی برای نفقه‌‌ی شب‌‌وروز خانواده‌‌های شان به‌‌دست بیاورند.

کبیر ۳۴ ساله باشنده‌ی ناحیه سوم شهر کابل در بازار کوته‌سنگی کیله می­فروشد، اما از ترس مسوولان امنیتی، برای چندساعتی در یک‌محل نمی‌­تواند کار کند. او می‌­گوید: « کار نکنیم چطور کنیم، کرونا مهم‌‌است یا گشنه‌‌گی چارتا فرزندم …».

بربنیاد طرح قرنطین کابل، موترهای خورد ترانسپورت شهری‌‌هم بیش‌‌تر از سه نفر اجازه‌‌ی انتقال ندارند؛ اما فرهاد ۳۰ساله راننده‌‌ی موتر سراچه‌‌ی روزمزدی در مارکیت سبزی و میوه‌‌ی تهیه‌‌مسکن، می‌‌گوید که افزون‌‌بر مسوولیت آب‌‌ونان خانواده‌‌ی هشت نفری، روزانه ۳۰۰ افغانی باید به مالک موترهم بپردازد.

او درحالی‌‌که سوگند می‌‌خورد، نفقه‌‌ی یک شبانه‌‌روز خانواده‌‌اش را دربساط ندارد، می‌‌گوید:

« با سه نفر سواری و بیست افغانی کرایه، چه‌‌کنم؟ هنوزم کرونا گفته دخانه بشینم که خدا از آسمان می‌‌ته…».

اما توفیق­‌الله، باشنده‌ی چهارقلعه‌‌ی چهاردهی برخلاف دیدگاه فرهاد، با موتر کرولای خود در مسیر کوته‌­ی­ سنگی دارالامان مسافربری می‌‌کند. او صحت­‌مندی را بزرگ­ترین ثروت دنیایی و نعمت خداوندی دانسته، می­‌گوید که با سه‌­نفر سواری‌‌هم کار می­کند و شُکر گفته بسنده می‌‌داند. « صحت کلان‌‌ترین نعمت است، آدم که جور باشه پول‌‌هم پیدا می­شه ».

محمد عارف عرفان محقق طب اسلامی در کابل نیز، بررعایت فاصله در موترهای ترانسپورت شهری تأکید می‌‌کند و هُشدار می‌‌دهد که رعایت فاصله درمیان مردم، کم‌‌ازکم یک متر ضرورت مطلق است.

امر و نهی و هُشدار فاجعه

بااین‌‌همه امر و نهی مسوولان امور، تخطی و تنگ‌‌دستی مردم و آمار روزافزون مبتلایان ویروس کرونا (کوید19) درکشور، به‌‌ویژه داده‌‌های سه روز پسین از مرکز تشخیص کرونا در پایتخت، نشان‌‌دهنده‌‌ی گردش سریع ویروس کرونا در کابل است.

وحیدالله مایار سخن‌‌گوی وزارت صحت‌عامه‌‌ی کشور درنشست خبری یک‌شنبه ۱۷حمل، گفت که در دو روز پسین، نمونه‌‌های مثبت کرونا در کابل، بیش‌‌تر از هرات بوده و گردش ویروس دراین شهر پنج میلیونی، خطرناک و فاجعه‌‌باراست.

بربنیاد آمار به‌‌روزشده ازسوی وزارت صحت‌‌عامه تا پایان روز یکشنبه ۱۷حمل، شمار مبتلایان ویروس کرونا در سراسر کشور به ۳۵۷ تن رسیده‌‌است. هرات با ۲۳۰ مورد درجای‌‌گاه نخست و کابل با ۵۳ مورد درجای‌‌گاه دوم قرار دارد. پس‌‌از کابل، ولایت‌‌های فراه، نیمروز و سمنگان، بیش‌‌ترین مبتلایان ویروس کرونا را در سطح کشور دارند.

به‌‌گفته‌‌ی آقای مایار، تااکنون ۸ تن از بیماران کرونا در کشور جان باخته و ۱۵ تن دیگر صحت‌‌یاب شده‌‌اند.

بااین‌‌حال والی کابل، بار دیگر از پایتخت‌‌نشینان خواسته‌‌است که بدون کار ضروری، از خانه‌‌های شان بیرون نروند و رهنمودهای به‌داشتی را در همه‌‌جا رعایت کنند.

آقای حیدری هُشدار می‌‌دهد که اگر مردم خودشان دراین امر سهیم نشوند و کرونا را جدی نگیرند، شهر کابل گواه هزاران مرگ‌‌ومیر ناشی ازاین ویروس خواهد بود.

باآن‌‌که مسوولان امورهم گواه تخطی و بی‌‌پروایی مردم در امر قرنطین و رعایت لازمه‌‌های ایمنی و به‌داشتی هستند؛ تاهنوز کسی به‌‌اتهام تخطی ازاین امر، جریمه یا زندان نشده و روشن‌‌هم نیست که این تدابیر سخت‌‌گیرانه، چه تغییر مثبتی در جلوگیری از انتشار ویروس کرونا در پایتخت و دیگر شهرهای زیر قرنطین خواهد داشت!

به‌‌باور آقای عرفان، این تدبیر بنابر ناچاری حکومت و بی‌‌توجُهی مردم، تا حدی درست است؛ اما برای تطبیق هرچه بهتر طرح قرنطین، نیاز به­ حَشرعمومی است و مردم باید مسوولانه سهم بگیرند وگرنه بزرگترین فاجعه‌‌ی انسانی در تاریخ این کشور، رقم خوردنی‌‌ست..

گزارش‌­گر: شاه محمود اندیشور