« ما افغان نیستیم …، ما عرب نیستیم»؛ کدام یا هیچ‌کدام؟

کابل – ۲۱ جوزای ۱۳۹۹خ.

جعل و فریب‌کاری در پخش و نشر خبر، عکس و نوار تصویری در رسانه‌های اجتماعی، روزتاروز پُررنگ‌تر می‌شود. تا جایی‌که به‌گفته‌ی برخی‌از منتقدان فیس‌بوک و تویتر و…، این شبکه‌ها پُر از اطلاعات جعلی و دروغ است.

به‌دنبال روی‌داد کشته شدنِ جورج فلوید شهروند (سیاه‌پوست) امریکایی توسط پولیس و موجی از اعتراض‌های سیاه‌پوستان درآن‌کشور، عکسی از تظاهرکننده‌گان در فیس‌بوک و تویتر و… میان کاربران دست‌به‌دست می‌شود که در یک تابلوی دست‌داشته‌ی یک مظاهره کننده به‌زبان انگلیسی نوشته‌است:

« ما افغان نیستیم که ما را بکشید و خاموش باشیم ». 

کاربری به‌نام شقایق هزارتبار در فیس‌بوک‌اش نوشته‌است که سیاه‌پوستان امریکایی، چنین شعار می‌دهند.

کاربر دیگری به‌نام همایون تندر نیز با نشر این عکس در فیس‌بوک، به پاسخ خبرنگار پَیک می‌نویسد که در نخست نمی‌دانست که این عکس جعلی باشد؛ اما باآن‌هم به‌منظور ایجاد تحرک و جلب توجه کاربران نشر کرده‌است.

این نگاره تااکنون میان هزاران کاربر شبکه‌های فیس‌بوک و تویتر، با واکنش‌ها، پیام‌ها و کامنت‌های مثبت و منفی دست‌به‌دست می‌شود و بسیاری ازاین کاربران، حتا از اصلی و جعلی بودنِ عکس چیزی نمی‌دانند.

درحالی‌که بربنیاد یافته‌های حقیقت‌سنج پَیک، این عکس جعلی (فوتوشاپ) است و عکس اصلی از تظاهراتی‌است که به‌تاریخ ۱۸ اسد ۱۳۹۵خ. توسط (جوشا Jousha) عکاس آژانس خبری رویترز منتشر شده و درآن چنین نوشته‌است:

« دست از کشتن ما برداید!»

این تظاهرات زمانی رُخ داده‌است که یک مرد سیاه­پوست به­نام­ فیلاندو کاستیل (Philando Castile) امریکایی به­خاطر نقض قانون ترافیکی در اثر شلیک گلوله‌ی یک افسر پولیس کشته شد.

عکسی‌که نه‌تنها درمیان کاربران و شهروندان افغانستان، بل‌که درمیان شهروندان پاکستانی، سوری و عراقی نیز با شعار مشابه ( ما عرب نیستیم که ما را بکشید و خاموش باشیم )، تا هم‌اکنون در فیس‌بوک و تویتر دست‌به‌دست می‌شود.

با پیدایش رسانه‌های اجتماعی در فضای انترنت، زمینه‌ها برای تبادل اطلاعات و تبلیغات به‌حدی آسان شده که به‌باور برخی‌از فعالان رسانه‌ای، امروزه هر کاربر انترنتی به‌راحتی می‌تواند معلومات درست یا نادرست را هم دریافت کند و هم ارایه کند.

نصیراحمد نوری مسوول دیده‌بان نَـی، می‌گوید که بیش‌ترین اطلاعات جعلی به‌هدف ایجاد تفرقه و شورش درمیان مردم، ازطریق رسانه‌های اجتماعی به‌نشر می‌رسد و هیچ تدبیری تااکنون برای جلوگیری از پخش و نشر شایعه و عکس و خبر نادرست در رسانه‌ها و شبکه‌های انترنتی، ازسوی مسوولان امور اتخاذ نشده‌است.

گزارش­گر: شاه محمود اندیشور