داکتری‌که از برای دالر، بیمارش را می­‌کُشد؟!

کابل – ۲ سرطان ۱۳۹۹خ.

بازار جعل و فریب و دروغ  در بزرگترین شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک، روزتاروز گرم‌تر می‌شود.

افزون با پخش و نشر خبرهای درست و نادرست، این روزها دست‌به‌دست شدنِ عکس و نوار جعلی و دست‌کاری شده درمیان کاربران فیس‌بوک، بیش‌تر از هر خبر یا مطلب دیگری، مخاطبان بی‌شماری را به‌خود جلب کرده‌است.

به‌تازه‌گی شماری از شهروندان و کاربران در شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک، یک نوار کوتاه کم‌تر از یک دقیقه‌ ویدیو را دست‌به‌دست می‌کنند که بدون هیچ‌گونه منبع معتبری، پزشکان وزارت صحت‌عامه‌ی کشور را متهم به کشتنِ بیمار کرده‌اند.

کاربری زیرنام «حقیقت تلخ است» به‌­تاریخ ۱۸ جون ۲۰۲۰م. در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوک‌اش با نشر این نوار نوشته‌است­:

« کشتن مریضان در شفاخانه‌­های کابل، به‌­بهانه‌­ی این‌که از اثر ابتلا به کرونا فوت شده ».

در پس­‌زمینه‌ی این ویدیو صدایی اضافه شده که بیان می‌کند پزشک ماس‌کدار، جوانی‌را با خفه کردنِ گلویش تهدید به‌پرداخت سه‌­هزار دالر می‌کند. با چنین محتوا تنها درهمین صفحه، بیش­تر از ۱۵هزار بیننده داشته و نزدیک به ۴۰۰ بار هم‌رسانی­ شده‌­است.

کاربر دیگری هم در صفحه‌­­ای به‌­نام ( Sadat international network page ) با نشر این‌­ویدیو نوشته‌است:

« کشتن مریض توسط داکتر، مردم چه‌طور به‌­شفاخانه­‌ها مراجعه کنند؟ ».

این نوار که با کیفیت نه‌چندان خوب، بیش‌تراز یک ماه به‌این‌سو درمیان هزاران کاربر انترنت دست‌به‌دست می‌شود، نشان‌دهنده‌ی این‌است که مردی با لباس پزشکی و ماسک، بیماری را در بستر با دست بر دهنش فشار می‌آورد؛ اما از هیچ‌کدام صدایی شنیده نمی‌شود.

یافته­‌های حقیقت‌­سنج پَیک نشان می‌دهد که این ویدیو برای نخستین بار در ۱۴ می ۲۰۲۰م.  از سوی یک صفحه‌ی انترنتی به­‌نام(Syl News BD ) در بنگله‌دیش نشر شده‌است.

بسیاری از کاربران در بنگه‌دیش نیز شایعه کرده بودند که پسری می‌خواهد در بیمارستان، پدرش را بکشد.

برخی از کاربران هندی هم، این ویدیو را با ادعای پزشکی درحالِ کُشتنِ یک بیمار در یکی‌از بیمارستان‌های هند نشر کردند.

اما یک رسانه‌ی حقیقت‌­سنج هندی به‌نام (alt news ) به‌نقل از یک کاربر یوتیوب، گزارش داد که در حقیقت پسر می‌خواهد به‎­پدرش دارو بدهد؛ اما پدر مانع این‌کار می‌شود.

از سوی‌­دیگر در نوار اصلی که برای نخستین بار نشر شده، لوگوی(  syl News BD .com) دیده می‌شود­ و هم‌چنان به‌جز صدای خود ویدیو ( که درست فهمیده‌هم نمی‌شود ) صدای دیگری در پس‌­زمینه آن وجود ندارد؛ اما کاربران افغانستانی این ویدیو را با حذف لوگو و اضافه‌ی صدای پس‌­زمینه به‌زبان فارسی نشر کرده‌­اند.

آن‌چه که به‌باور برخی از آگاهان مسایل تکنالوژی معلوماتی، بااستفاده از برنامه‌ی افترایفکت یک کار آسان است.

با این‌حال، احمد قریشی رییس مرکز خبرنگاران افغانستان،  فیک‌نیوز یا خبرهای جعلی را یکی‌از  تهدیدهای بزرگ برای دموکراسی، بحث‌آزاد و نظم اجتماعی دنیایی معاصر قلم‌­داد کرده می‌گوید که با شکل‌گیری انترنت و شبکه‌های اجتماعی زمینه‌­ی پخش و نشر خبرهای دروغ، بیش­تر شده‌­است.

آقای قریشی هم‌­چنان می­‌افزاید که برای جلوگیری ازاین کار، بانظرداشت قانون­ اساسی، قانون رسانه‌­های هم­گانی و قانون دست­رسی به‌­اطلاعات، باید مقرره‌های تازه­‌ای مدنظر گرفته‌­شود.

گزارش­‌گر:‌ شاه محمود اندیشور