خرید قبرستان، فریب مخاطبان

کابل –  ۲ جوزا ۱۳۹۹خ.

سخنان والی تخار در رسانه‌های گروهی و شبکه‌های اجتماعی، غلط فهمی و در اطلاع‌رسانی آن افراط شده‌است. هفته‌ی پیش، عبدالحق شفق والی تخار در یک نشست خبری درباره‌ی چگونه‌گی مصرف بودجه‌ی اختصاصی مبارزه با کرونا دراین ولایت، به‌خبرنگاران گزارش داد و گفت که از مجموع بیش‌از یکصد میلیون افغانی بودجه‌ی اختصاصی این ولایت، نُه میلیون افغانی را برای ایجاد یک قبرستان ویژه‌ی بیماران کرونا مشمول غسُل‌خانه و دیگر وسایل مربوطه‌ی آن درنظر گرفته‌اند.

ساعتی پس از پایان این نشست، برخی از رسانه‌ها به‌نقل از آقای شفق، نوشتند که والی تخار، نُه میلیون افغانی را قبر خریداری کرده‌است.

این خبر نه‌تنها که هم‌زمان در برخی دیگر از رسانه‌های چاپی و آنلاین انتشار یافت، بل‌که با واکنش‌های گوناگونی در شبکه‌های اجتماعی (فیس‌بوک و تویتر) نیز روبه‌رو شد.

با سرعت و افزایش واکنش‌ها ازسوی برخی مقام‌های محلی و کاربران در برابر این خبر، برخی از رسانه‌ها متن و عنوان خبر شان‌را دوباره تغییر دادند و برخی‌هم تااکنون به‌اصلاح آن نه‌پرداخته‌اند.

برخی از کاربران با نشر عکس و عنوان‌های طنزی و کنُشی در رُخ‌نامه های‌شان، به نقد و ناسزاگویی پرداخته و برخی‌هم، این خبر را به‌دیده‌ی شک خوانده و رد کرده‌اند.

هم‌رسانی این خبر چند ساعتی پس‌از نشرآن، به مرز هزاران بیننده، خواننده و نویسنده‌ی پیام (کامنت) در رُخ‌نامه‌های برخی کاربران فعال رسید؛ تا آن‌که مقام ولایت تخار درهمان فاصله‌ی چند ساعت، دست به واکنش زد و با استناد به نوار تصویری آقای شفق، این خبر را نادرست و تخطی رسانه‌یی اعلام کرد.

محمد جواد هجری سخن‌گوی والی تخار، ضمنِ رد این خبر در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوکش به خبرنگار پَیک گفت:

«این خبر کاملن بی‌اساس است و ازسوی خبرنگار غلط فهمی شده‌است».

اما خبرنگاری‌که برای نخستین بار این خبر را ازطریق رسانه‌ی مربوط اش نشر کرده، ضمنِ تأکید بر درستی گزارش خود، ادعا می‌کند که با نشر این گزارش ازسوی برخی از نزدیکان والی، تهدید کاری و جانی شده‌است. اما سخن‌گوی والی تخار، هرگونه ادعای تهدید را رد کرده‌است.

بشیراحمد بشار خبرنگار محلی در ولایت تخار، به‌خبرنگار پَیک گفت:

«والی‌صایب در مورد چگونه‌گی خرید قبر در کنفرانس خود به‌خبرنگاران، جزییات نداده‌است».

هم‌زمان با نشر و هم‌رسانی این خبر، برخی‌از مقام‌های محلی نیز در رُخ‌نامه‌ی فیس‌بوک شان، با کنایه‌های تلخ و تُند نوشته‌اند که هیچ زمینی خریده نشده، بل‌که ۸ جریب زمین دولتی درمنطقه‌ی بادام‌دره، یک‌ماه پیش توسط کمیته‌ی متشکل‌از شهرسازی، حج‌واوقاف و شهرداری تالقان تثبیت و در نشست رسمی کمیته‌ی مبارزه با کرونا، تأیید شده‌است.

نوار تصویری نشست خبری پنج‌شنبه ۱۸ثور۱۳۹۹خ. درباره‌ی چگونه‌گی مصرف بودجه‌ی مبارزه با کرونا در این ولایت نیز، به‌خوبی می‌رساند که والی تخار چنین گفته‌است:

« برای دفن میت مبتلا به ویروس کرونا، یک حظیره‌ی جداگانه که خارج از محوطه‌ی شهرداری واراضی است درمنطقه‌ی بادام دره به‌مساحت هشت جریب زمین در نظر گرفته شده که با مصارف غسُل‌خانه و دیگر ضروریات، بیش‌از نُه میلیون افغانی هزینه خواهد داشت».  

آن‌چه که آقای هجری‌هم بر درستی آن تأکید داشته، می‌افزاید که هرچند قرار بود این موضوع ازطریق کمیسیون تخطی رسانه‌ای ازسوی مقام ولایت تعقیب شود؛ اما یک روز پس از نشر این گزارش، خبرنگار خاطی به اشتباه خود اعتراف کرده و از آقای شفق معذرت خواست.

اگرچه آقای بشار از معذرت خواهی و اعترافش مبنی بر نادرست بودنِ گزارش چیزی نگفته‌است؛ اما به‌باور برخی از فعالان و حامیان رسانه‌های آزاد کشور، هرگاه چنین خبرهای نادرستی ازسوی برخی از خبرنگاران در رسانه‌های کشور نشر می‌شود، لطمه‌ی بزرگی در کار خبرنگاری و اعتبار رسانه خواهد بود.

نصیراحمد نوری مسوول دیده‌بان نـَی، می‌گوید که هرچند شکایتی درباره‌ی خبر والی تخار دریافت نشده؛ اما پیش ازاین هم شکایت‌‌هایی مبنی‌بر نادرست و غیرمسلکی بودنِ خبر دربرخی رسانه‌ها، ازسوی برخی از مقام‌های حکومتی به‌این نهاد رسیده‌است.

به‌گفته‌ی آقای نوری، پخش و نشر خبرهای کذب و نادرست، نه‌تنها سبب می‌شود که کار خبرنگاری و اطلاع‌رسانی در جامعه صدمه ببیند، بل‌که از اعتماد مردم نسبت به «رسانه و خبرنگار» نیز کاسته خواهد شد.

همان‌گونه که محمد قاسم رحمانی مشاور حقوقی کمیته‌ی مصوونیت خبرنگاران افغانستان‌هم، بر خدشه‌دارشدنِ کار اطلاع‌رسانی به‌دلیل نشر خبرهای نادرست تأکید داشته، می‌افزاید که این‌گونه تخطی‌های رسانه‌ای باید پَی‌گرد قانونی شود.

گزارش‌گر:  عبدالمطلب فراجی