تعهد چهل‌هزار شغل در یک ماه، بیش‌از ده درصد عملی نشده‌است

کابل  –  ۲ ثور ۱۳۹۹

برنامه‌ی کارآفرینی برای چهل‌هزار شهروند بی‌کار در پایتخت کشور که در یک ماه پسین ازسوی حکومت وعده شده، با کُندی و حق‌تلفی به‌پیش می‌رود.

هم‌زمان با انتشار ویروس کرونا و اعلام قرنطین شهرهای هرات، کابل و برخی دیگر از ولایت‌های کشور ازسوی حکومت و نگرانی سازمان جهانی کار از افزایش نرخ بی‌کاری درافغانستان، رییس جمهوری کشور شام روز سه‌شنه ۱۲ حمل ۱۳۹۹خ. در نشست (کمیته‌ی اضطرار جلوگیری از انتشار ویروس کرونا)، به‌اداره‌ی نوتاسیس (شرکت انکشاف ملی) دستور داد که تا یک ماه پیش‌رو برای ۴۰ هزار تن زمینه‌ی کار فراهم کند.

اکنون درآستانه‌ی هفته‌ی پایانی یک ماه وعده شده، مصطفا نوید سخن‌گوی شرکت انکشاف ملی، از استخدام نزدیک به پنج‌هزار کارگر و انجنیر در شش پروژه‌ی توسعه‌ای مدیریت آب‌ریزه‌های شهر کابل خبر می‌دهد.

هرچند آقای نوید، بارندگی‌های موسمی هفته‌های پسین را دلیل تأخیر در کار پروژه‌ها و گماشتنِ کارگران عنوان می‌کند؛ اما به‌باور برخی از نمایندگان مردم و آگاهان امور، افزون براین‌که حکومت هم‌واره در عملی کردنِ وعده‌های کارآفرینی‌اش ناکام بوده، بل‌که در برخی موردها عمل‌کردها و سواستفاده‌های سیاسی، قومی و … سبب ناکامی بسیاری از برنامه‌های ملی توسعه‌ای و حتا اعتراض و حق‌تلفی برخی از شهروندان کشور شده‌است.

کارآفرینی ارزان و بی‌نان

درحالی‌که مسوولان شرکت انکشاف ملی، روند استخدام کارگران و کارمندان در پروژه‌های توسعه‌ای زیرکارشان را، عادلانه و به‌هدف اشتغال‌زایی و فقرزدایی در چنین وضعیت بحرانی کشور عنوان می‌کنند؛ اما شماری از شهروندانی‌که به‌حیث کارگر روزمرد دراین پروژه‌ها گماشته شده‌اند، می‌گویند که مُزد روزانه‌ی شان دربَدلِ کار شاق، عادلانه نیست.

مهدی نوجوان ۱۸ ساله باشنده‌ی ناحیه سیزدهم شهر کابل که در یکی ازاین پروژه‌های زیرکار در منطقه‌ی کوه کروخ با کلند کندن‌کاری می‌کند، می‌گوید:

« اگرچه ظالم استن نان نمی‌تن، خو بازهم یک‌دوصد برم می‌مانه درین شب‌وروزهای قرنطین غنیمت است».

نسیم ۲۹ ساله کارگر دیگری که به‌دلیل نجات از بی‌کاری روزهای قرنطین در یکی از این پروژه‌ها در منطقه‌ی واصل‌آباد شهر کابل شامل کار شده‌است، می‌گوید که مُزد روزانه‌ی یک کارگر سرچوک در شهر کابل ۵۰۰ افغانی حتا مشمول نان چاشت است؛ اما از مجبوری دربدل ۳۰۰ افغانی روزمُزد بدون یک‌وقت نان از صبح تا شام کار می‌کند.

آن‌چه که به‌باور برخی از آگاهان مسایل حقوقی و مدنی و نمایندگان مردم در شورای ملی کشور نیز، غیرعادلانه و سواستفاده از مجبوری مردم خوانده شده‌است.

غلام حسین ناصری نماینده‌ی کابل در پارلمان کشور، می‌گوید که مطابق قانون کار، حداقلِ دست‌مُزد یک کارگر یا کارکن خدماتی بانظرداشت نرخ روز مواد خوراکی، کار و وضعیت اقتصادی کشور، تا ۴۵۰ افغانی تخمین شده‌است.

آقای ناصری، از شخص یا نهادی نام نمی‌برد؛ اما تأکید می‌کند که هستند برخی‌از کارفرمایان حکومتی که هم‌واره از نان سفره‌ی مردم فقیر دزدیده و خودرا فربه ساخته‌اند.

اما سنگر احمدی مسوول یکی ازاین پروژه‌ها در ناحیه ششم شهر کابل، به‌خبرنگار پَیک می‌گوید:

« به‌خاطر جلوگیری از شیوع ویروس کرونا، کارگران نان چاشت ندارند …».

این‌که افزون‌بر سه‌صد افغانی مزد یک‌روزه، چرا بدیل اعاشه یا پول یک‌وقت نان به این کارگران پرداخت نمی‌شود؟ آقای احمدی، سه‌صد افغانی برخلاف نرخ روز را برای مُزد یک کارگر بسنده می‌داند و بیش‌ترازاین جزئیات نمی‌دهد.

کارگران از هرقوم، انجنیران از یک قوم

بربنیاد تازه‌ترین داده‌های معلوماتی که به‌روز دوشنبه ۱ ثور سال روان، ازسوی شرکت انکشاف ملی به‌خبرنگار پَیک ارایه شده‌است؛ تا این‌دم ۱۰۹ انجنیر و معاون انجنیر و ۴۸۸۵ کارگر در شش پروژه‌ی توسعه‌ای آب‌ریزه‌های شهر کابل گماشته شده‌اند.

کارمند خدماتی، کارمند صحی، معاون انجنیر، انجنیر و مسوول پروژه، هرکدام به‌ترتیب از ۱۵ هزار تا ۴۰ هزار افغانی معاش ماهوار دریافت می‌کنند. اما از کارگران روزمُزد به‌طور هفته‌وار (۱۸۰۰ افغانی) پرداخت می‌شود که ماهانه به هشت‌هزار افغانی یا نیم حقوق ماهوار یک کارمند خدماتی هم نمی‌رسد.

اما آن‌چه که رَوند استخدام کارمندان و انجنیران این پروژه‌ها را مورد انتقاد و اعتراض قرارداده، استخدام تک‌قومی و بهره‌گیری ارزان از نیروی کار، ازسوی مسوولان حکومت است که برخی از شهروندان و نمایندگان مردم در پارلمان کشور، غیرعادلانه و غیرانسانی پنداشته‌اند.

مشاهده‌ی خبرنگار پَیک، تصویربرداری و گفت‌وگو با کارگران و انجنیران این پروژه‌ها، نشان می‌دهد که به‌استثنای کارگران روزمُزد که گفته می‌شود از هر قوم و منطقه‌ی کابل اند، باقی همه کارمندان و انجنیران پروژه از یک قوم ویژه برگزیده شده‌اند.

هرچند سخن‌گوی شرکت انکشاف ملی، گماشتنِ تک‌قومی کارمندان و انجنیران پروژه‌ها را نمی‌پذیرد؛ اما یادآور می‌شود که این کارمندان براساس یک فهرست (دیتابیس) ازپیش تهیه شده، برگزیده شده‌اند. فهرستی‌که از ارایه کاپی مکمل آن به خبرنگار پَیک خودداری کرد.

آقای نوید، هم‌چنان افزود که در گماشتنِ کارگران روزمُزد، وکیلان گذر هر منطقه‌ای که درآن پروژه عملی می‌شود، همکاری کرده‌اند و شماری از کارگران‌هم، از سرچهارراه‌های شهر کابل جمع‌آوری و گماشته شده‌اند.

اما در مورد گماشتنِ کارمندان و انجنیران که چرا مربوط به منطقه‌ی پروژه نیستند و چرا این استخدام به‌اعلان کاریابی گذاشته نشده، پاسخی ارایه نکرد و همین‌قدر گفت که ازاین پس ترکیب قومیت نیز درنظر گرفته خواهد شد.

چهل‌هزار شُغل بسنده نیست

حکومت افغانستان، به‌تازه‌گی برنامه‌ی کارآفرینی (اشتغال‌زایی) را برای نیازمندان کار درحالی‌ روی‌دست گرفته که پیش‌ازاین، سازمان جهانی غذا و بانک جهانی از افزایش نرخ بی‌کاری و فقر در افغانستان، اظهار نگرانی کرده‌اند.

بربنیاد یک گزارش سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۸م. بیش‌تر از ۱۳ میلیون شهروند افغانستان به غذای کافی شبنه‌روزی دست‌رسی ندارند و ۲۴ درصد از واجدان شرایط کارهم، از بی‌کاری رنج می‌برند.

پیش ازاین وزارت اقتصاد افغانستان نیز، میزان فقر را در کشور ۵۴ درصد و درامد ماهوار نیمی از جمعیت کشور را، تا دوهزار افغانی گزارش داده‌است.

باتوجُه به بحران پیش‌آمده‌ی ناشی از انتشار ویروس کرونا، متوقف شدنِ همه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی در پایتخت و بسیاری از ولایت‌های کشور و سرازیرشدنِ بیش‌از ۲۵۰هزار شهروند مهاجر در کمتراز دوماه از کشور ایران؛ برخی از آگاهان و نمایندگان مردم به‌این باوراند که راه‌اندازی برنامه‌های کارآفرینی و امدادرسانی به نیازمندترین شهروندان کشور در چنین وضعیت، به‌هیچ صورت بسنده نبوده و نیاز به توجُه و تلاش هرچه بیش‌تر دارد.

بااین‌حال، مسوولان شرکت انکشاف ملی از پیش‌رفت کار پروژه‌های توسعه‌ای مدیریرت آبریزه‌های شهرکابل و گماشتن بیش‌از هشت‌هزار کارگر دیگر درهفته‌ی روان خبر می‌دهند و می‌گویند که با تطبیق صددرصد تعهد چهل‌هزار شغل، قراراست این رقم تا ماه‌های آینده به ۶۰ هزار افزایش یابد.

بربنیاد معلومات شرکت انکشاف ملی، پروژه‌ی مدیریت آبریزه‌های شش زون (پغمان، واصل‌آباد، دارالامان، قرغه، بگرامی و ده‌سبز) کابل با هزینه‌ی مجموعی ۱۲ میلیارد افغانی از بودجه‌ی توسعه‌ای اختیاری اداره‌ی عملیاتی ریاست جمهوری اختصاص یافته و ازاین میان، چهارونیم میلیارد برای سال روان و باقی آن برای سال آینده درنظر گرفته شده‌است.

گزارش‌گر: عبدالمطلب فراجی