بیش از یک‎‌صد نه، بیش از هفت‎‌صد مسجد ویران شده‌‎است

کابل – حقیقت سنج پَیک، ۲۳ اسد ۱۴۰۰خ.

درحالی‌که رییس جمهور کشور، از ویران شدنِ ۱۴۵ مسجد به‌اثر جنگ و ناامنی‌های دو سال پسین در سراسر کشور سخن گفته‌است؛ اما یافته‌های حقیقت‌سنج پَیک نشان می‌دهد که از آغاز سال ۱۳۹۹خ. تاکنون نزدیک به ۷۴۰ مسجد از اثر جنگ، انفجار، انتحار، بمباردمان هوایی و عملیات‌های نظامی در ۲۷ ولایت کشور، ویران شده‌است.
محمد اشرف غنی رییس جمهوری اسلامی افغانستان در تازه‌ترین سفرش به‌ولایت هرات (۲۸ سرطان۱۴۰۰خ.) هنگامی‌که درمیان شماری از مقام‌ها، مردم و بزرگان محلی هرات سخن‌رانی می‌کرد، ضمن یادآوری از ویرانی‌های تاسیسات دولتی، مرکزهای صحی و آموزشی، مسجدها و مکان‌های تاریخی در جریان جنگ و ناامنی‌های یکی دو سال پسین در کشور گفت:
« ۱۴۵ مسجد را در سراسر کشور شهید کردند، علمای کرام ما را ترور کردند، … ».
آقای غنی، هرچند مشخص نکرد که این رقم در چه مدت زمان و در نتیجه‌ی چگونه روی‌دادهای جنگی ارایه شده؛ اما داده‌های معلوماتی وزارت ارشاد‌، حج و اوقاف که به‌دست خبرنگار پَیک رسیده‌است، نشان می‌دهد که از آغاز سال ۱۳۹۹خ. تاکنون که کم‌تر از یک‌ونیم سال می‌گذرد، ۷۳۸ مسجد در اثر روی‌دادهای ضدامنیتی و هراس‌افگنی در ۲۷ ولایت کشور ویران شده که بیش‌وکم نیمی از آن به‌صورت کُلی و نیم دیگر آن به‌گونه‌ی قسمی تخریب شده‌است.


بربنیاد این داده‌ها، ولایت ننگرهار با داشتن ۱۹۳ مورد تخریب مسجد در جای‌گاه نخست، هلمند با ۷۶ مورد در جای‌گاه دوم و لوگر با ۷۴ مورد در جای‌گاه سوم رده‌بندی قرار گرفته‌است. بامیان، دایکندی، پنج‌شیر، پکتیکا، سمنگان، فراه و جوزجان، هفت ولایتی‌اند که در یک‌ونیم سال پسین، هیچ مسجدی از اثر روی‌دادهای جنگی در آن ویران نشده‌است.
داده‌های این وزارت، هم‌چنان نشان می‌دهد که در مجموع این روی‌دادها کم‌ازکم ۵۶۰ فرد ملکی کشته و زخمی شده‌اند؛ اما دراین میان، شمار کشته، زخمی و جنسیت قربانیان مشخص نشده‌است.
وزارت امور داخله‌ی کشور نیز، آمار دقیق از قربانیان روی‌دادهای تخریب مسجدها در سراسر کشور ارایه نکرده‌است.
میرویس ستانکزی سخن‌گوی این وزارت در پاسخ به پرسش‌های خبرنگار پیکِ، همین‌قدر گفته‌است که تنها درنتیجه‌ی حمله‌های انتحاری و انفجاری ار سال گذشته تاکنون بر مسجدهای شش ولایت کشور، ۲۶ تن کشته و ۶۷ تن دیگر زخمی شده‌اند.
آقای ستانکزی نیز آمار ارایه شده را تفکیک نکرده؛ اما افزود که در روی‌دادهای حمله بر مسجدهای پایتخت، شماری از عالمان و ملاامامان نیز کشته شده‌اند. مولوی ایاز نیازی، مولوی عزیزالله مفلح و مفتی محمد نعمان از جمله عالمان و ملاامامانی بودند که در مسجدهای وزیراکبرخان، شیرشاه سوری و شکردره‌ی کابل در اثر حمله‌های انتحاری و انفجار بم، جان‌های شان را ازدست داده‌اند.
برخی از عالمان دین و نمایندگان مردم در شورای ملی کشور به‌این باوراند که در جریان جنگ و درگیری، تخریب مسجد و استفاده از مسجد به‌جای سنگر در دین اسلام جواز نداشته و مغایر ارزش‌های اسلامی و انسانی‌است.
مولوی فضل‌کریم سراجی رییس امور انسجام مسجدهای وزارت ارشاد، حج و اوقاف می‌گوید که خداوند«ج» در قرآن‌کریم، مخربان مسجد را «ظالم» و «ستم‌کار» خطاب کرده و تاکید داشته که چنین اشخاص به‌خداوند و ارزش‌های دین خداوند«ج» باور و اعتقاد ندارند.
محمد علی اخلاقی عضو کمیسیون امور دینی و فرهنگی مجلس نمایندگان نیز، به‌این باوراست که مسجد، خانه‌ی خدا و مرکز عبادت خداوند«ج» است و هرگونه حمله و استفاده‌ی جنگی از آن در دین اسلام، حرام است.
آقای اخلاقی، هم‌چنان آمار ارایه شده ازسوی رییس جمهور را، بی‌خبری آقای غنی از وضعیت و نداشتن اطلاع دقیق از تخریب مسجدها و اماکن دینی و فرهنگی در کشور دانسته، می‌افزاید که درباره‌ی مسجد (خانه خدا) کسی می‌داند که پابند به احکام دین و معتقد به‌ارزش‌های دین اسلام باشد.
گزارش‌گر: آدینه نیازی